Rosyjska agresja na Ukrain\u0119 wywo\u0142a\u0142a ciekawy skutek – przyspieszone odkrywanie znaczenia Afryki przez Europejczyk\u00f3w. Do Senegalu i Nigru je\u017adzi\u0142 Olaf Scholz, Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski przemawia\u0142 na forum Unii Afryka\u0144skiej. Okazuje si\u0119, \u017ce powojennego \u015bwiata nie da si\u0119 budowa\u0107 bez Afryki ani w wymiarze politycznym, ani gospodarczym.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Zacz\u0105\u0107 nale\u017cy od uwagi, \u017ce co\u015b takiego jak Afryka nie istnieje – to wielki kontynent licz\u0105cy 54 pa\u0144stwa o r\u00f3\u017cnych historiach i tradycjach kulturowych oraz politycznych. Tworz\u0105 Uni\u0119 Afryka\u0144sk\u0105 ale o podzia\u0142ach dobrze \u015bwiadczy wynik g\u0142osowania w Zgromadzeniu Og\u00f3lnym ONZ 2 marca w sprawie rezolucji pot\u0119piaj\u0105cej rosyjsk\u0105\u00a0agresj\u0119. Tylko 28 pa\u0144stw afryka\u0144skich popar\u0142o rezolucj\u0119, pozosta\u0142e si\u0119 wstrzyma\u0142y, Erytrea zag\u0142osowa\u0142a przeciw.<\/p>\n\n\n\n
Jak wida\u0107, prosty sens wojny naszkicowany przez Joe Bidena w Warszawie, kt\u00f3ry przekonywa\u0142, \u017ce toczy si\u0119 zasadniczy sp\u00f3r mi\u0119dzy demokracj\u0105 a autokracj\u0105, nie jest tak oczywisty np. dla demokratycznej Republiki Po\u0142udniowej Afryki, kt\u00f3ra Rosji nie pot\u0119pi\u0142a. Sk\u0105d ta sympatia lub przynajmniej neutralno\u015b\u0107 wobec Rosji?<\/p>\n\n\n\n
Eksperci wskazuj\u0105 wiele powod\u00f3w: historyczne wi\u0119zi, kiedy ZSRR i pa\u0144stwa bloku radzieckiego wspiera\u0142y marksistowskie ruchy narodowowyzwole\u0144cze w Mozambiku lub Angoli, a tak\u017ce popiera\u0142y kraje krocz\u0105ce drog\u0105 afryka\u0144skiego socjalizmu. Wi\u0119zi te do dzi\u015b s\u0105\u00a0podstaw\u0105 dostaw rosyjskiego uzbrojenia – Rosja zapewnia oko\u0142o po\u0142owy dostaw broni na rynek.<\/p>\n\n\n\n
Rosja te\u017c aktywnie uczestniczy w afryka\u0144skiej polityce, wysy\u0142aj\u0105c oddzia\u0142y najemnik\u00f3w spod znaku Wagnera, o czym bole\u015bnie przekonali si\u0119 Francuzi podczas misji w Mali. Rosja te\u017c umiej\u0119tnie wykorzystuje antyzachodni resentyment wobec by\u0142ych kolonizator\u00f3w. O ten resentyment nietrudno zreszt\u0105, bo podsycaj\u0105 go cz\u0119sto s\u0142uszne oskar\u017cenia o hipokryzj\u0119 Zachodu.<\/p>\n\n\n\n
Publicy\u015bci afryka\u0144skich medi\u00f3w pytaj\u0105 wi\u0119c, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 wojna w Ukrainie od wojen, jakie z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w wybuchaj\u0105\u00a0w Afryce, je\u015bli chodzi o mobilizacj\u0119 pomocy humanitarnej. Wielkim punktem niezgody jest zachodnie poparcie dla polityki Izraela wobec Palestyny. Podczas pandemii doszed\u0142 pow\u00f3d kolejny – apartheid szczepionkowy, czyli faktyczna blokada dost\u0119pu do szczepionek dla spo\u0142ecze\u0144stw afryka\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n
Powodem najnowszym s\u0105\u00a0sankcje wobec Rosji, kt\u00f3re dotycz\u0105\u00a0eksportu z kraju agresora. Zach\u00f3d mimo sankcji importuje ci\u0105gle no\u015bniki energii, utrudnia jednak wyw\u00f3z zbo\u017ca, kt\u00f3rego Afryka jest jednym z wa\u017cniejszych odbiorc\u00f3w. O z\u0142agodzenie tego wymiaru embarga apelowa\u0142 Macky Sall, prezydent Senegalu i przewodnicz\u0105cy Unii Afryka\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski, widz\u0105c, \u017ce Afryka ma znaczenie, od d\u0142u\u017cszego czasu zabiega\u0142 o wyst\u0105pienie na forum UA. Dosta\u0142 g\u0142os 20 czerwca, cho\u0107 audytorium by\u0142o mocno ograniczone – jak poda\u0142 serwis „Jeune Afrique”, ukrai\u0144skiego prezydenta s\u0142uchali przedstawiciele czterech pa\u0144stw. Sama przemowa jak zwykle by\u0142a dobrze przygotowana, Ze\u0142enski przekonywa\u0142, \u017ce Ukraina pad\u0142a ofiar\u0105 neoimperialnej wojny kolonialnej.<\/p>\n\n\n\n
Trudno\u015bci z zaopatrzeniem w \u017cywno\u015b\u0107 w krajach afryka\u0144skich nie s\u0105 skutkiem sankcji, tylko tej w\u0142a\u015bnie kolonialnej agresji, kt\u00f3rej skutkiem jest m.in. blokada 25 mln ton ziarna w ukrai\u0144skich silosach. W ka\u017cdej chwili mog\u0105 trafi\u0107 na rynek, byle odblokowa\u0107 porty. Czy uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 swoich s\u0142uchaczy?<\/p>\n\n\n\n
Niedawny XIV szczyt pa\u0144stw BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny, Afryka Po\u0142udniowa) pokazuje, \u017ce problem wykracza poza Afryk\u0119 i jest wyrazem geopolitycznej reorganizacji \u015bwiata w now\u0105 struktur\u0119 blok\u00f3w. Zach\u00f3d pr\u00f3buje narzuci\u0107\u00a0narracj\u0119, kt\u00f3r\u0105 Biden zaproponowa\u0142 w Warszawie. Putin pr\u00f3buje zmobilizowa\u0107 antyzachodni resentyment i przekona\u0107, \u017ce jest liderem \u015bwiatowej mobilizacji przeciwko ameryka\u0144skiej i europejskiej hegemonii.<\/p>\n\n\n\n
Sytuacj\u0119 pr\u00f3buj\u0105 wykorzysta\u0107 Chiny, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119\u00a0niekwestionowanym liderem BRICS i g\u0142\u00f3wnym animatorem ostatniego szczytu. Wobec perspektywy odtwarzania si\u0119 geopolitycznych blok\u00f3w Chiny przekonuj\u0105, \u017ce s\u0105 liderem\u00a0\u015bwiata opartego na multilateralizmie, w kt\u00f3rym nie ma miejsca na dominacj\u0119, przemoc i hegemoni\u0119. Lektura Deklaracji peki\u0144skiej wie\u0144cz\u0105cej szczyt BRICS dostarcza dziwnych wra\u017ce\u0144, w tek\u015bcie roi si\u0119 od odwo\u0142a\u0144 do praw cz\u0142owieka, demokracji, wsp\u00f3\u0142pracy i wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, wyrzeczenia przemocy w stosunkach mi\u0119dzynarodowych i konieczno\u015bci ich oparcia na prawie mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n\n\n\n
Jest wi\u0119c w tym dokumencie wszystko, co Rosja brutalnie z\u0142ama\u0142a i czego nigdy zreszt\u0105, podobnie jak Chiny, nie stosowa\u0142a. Wr\u00f3\u0107my jednak do Afryki, czy trzeba si\u0119 ni\u0105 przejmowa\u0107? C\u00f3\u017c, je\u015bli ma uda\u0107 si\u0119 powojenna transformacja Europy, zar\u00f3wno w wymiarze dywersyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 energii, jak i rozwoju nowych technologii, bez afryka\u0144skich zasob\u00f3w nie spos\u00f3b jej dokona\u0107. Dzi\u015b ju\u017c g\u0142o\u015bno m\u00f3wi si\u0119 o powojennej odbudowie Ukrainy, kt\u00f3ra ma by\u0107\u00a0jednocze\u015bnie wielkim przedsi\u0119wzi\u0119ciem modernizacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
W podobny spos\u00f3b jednak trzeba m\u00f3wi\u0107 o Afryce jako niezb\u0119dnym uczestniku tych wszystkich plan\u00f3w, czyli pa\u0144stwa Afryki musz\u0105 zyska\u0107\u00a0przekonanie (podobnie jak o takie przekonanie walcz\u0105 Ukrai\u0144cy), \u017ce nie b\u0119d\u0105 jedynie \u017ar\u00f3d\u0142em tanich zasob\u00f3w, ale stan\u0105 si\u0119 podmiotowym partnerem w rozwoju nowej przestrzeni dobrobytu.<\/p>\n\n\n\n
Niedawna berli\u0144ska konferencja European Council on Foreign Relations pokaza\u0142a, \u017ce istnieje trudno\u015b\u0107 podstawowa w uruchomieniu takiego partnerskiego my\u015blenia – to europejski prowincjonalizm i wynikaj\u0105ca ze\u0144 gigantyczna niewiedza o pa\u0144stwach afryka\u0144skich. Kojarz\u0105\u00a0si\u0119 one g\u0142\u00f3wnie jako \u017ar\u00f3d\u0142o problem\u00f3w, biedy, ewentualnie egzotycznej oryginalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
O ile Afrykanie ucz\u0105 si\u0119 w afryka\u0144skich uczelniach kultury europejskiej, o tyle na symetri\u0119 nie ma co liczy\u0107. Mo\u017cna oczywi\u015bcie odpowiedzie\u0107, \u017ce taka symetria jest niemo\u017cliwa, bo to Europa i szerzej Zach\u00f3d ci\u0105gle s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em idei, technologii i wzor\u00f3w kultury, Afryka niewiele ma za\u015b do zaoferowania. C\u00f3\u017c, w wielkim skr\u00f3cie: nie jest to prawd\u0105 – o afryka\u0144skim renesansie, kt\u00f3rego wyrazem jest m.in. afryka\u0144ski futuryzm, ruch na rzecz dekolonizacji technologii i pluriwersalizmu, pisa\u0142em w „Polityce”.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n Warto w\u0142o\u017cy\u0107 odrobin\u0119 wysi\u0142ku, by cho\u0107 troch\u0119 tego, co w Afryce si\u0119 dzieje, pozna\u0107. To po prostu ciekawe. A przy okazji mo\u017ce uratowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rosyjska agresja na Ukrain\u0119 wywo\u0142a\u0142a ciekawy skutek – przyspieszone odkrywanie znaczenia Afryki przez Europejczyk\u00f3w. Do Senegalu i Nigru je\u017adzi\u0142 Olaf Scholz, Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski przemawia\u0142 na forum Unii Afryka\u0144skiej. Okazuje si\u0119, \u017ce powojennego \u015bwiata nie da si\u0119 budowa\u0107 bez Afryki ani w wymiarze politycznym, ani gospodarczym.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6030,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[479,68,98,338,49,78,50,165,167],"tags":[480,526,237,527,233,246,240,525,485,250,251],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6025"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6025"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6029,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6025\/revisions\/6029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}