Rosjanie zostali wypchni\u0119ci z Wyspy W\u0119\u017cy, kt\u00f3ra ju\u017c pierwszego dnia agresji sta\u0142a si\u0119 symbolem wojny. Szczyt NATO zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ambitnymi deklaracjami, ale cho\u0107 atrament jeszcze nie wysech\u0142, ambicje zderzy\u0142y si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Nie zmienia si\u0119 jedno – wojenna mg\u0142a powoduj\u0105ca, \u017ce nikt nie ma pe\u0142nej wiedzy o realnej sile stron konfliktu.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Realna si\u0142a to nie tylko zdolno\u015bci militarne, ale tak\u017ce stan zaplecza – zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa do realizacji swoich funkcji i spo\u0142ecze\u0144stwa do utrzymania sp\u00f3jno\u015bci i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w warunkach wojennego kryzysu. Do tego niezwykle wa\u017cny jest mi\u0119dzynarodowy kontekst – struktura politycznego, gospodarczego i militarnego poparcia.<\/p>\n\n\n\n
Powy\u017cszy akapit tr\u0105ci bana\u0142em, ale problem polega na tym, \u017ce \u017cadnego z tych element\u00f3w w odniesieniu zar\u00f3wno do Rosji, jak i Ukrainy nie spos\u00f3b precyzyjnie oceni\u0107 ani tym bardziej prognozowa\u0107. Eksperci wojskowi prze\u015bcigaj\u0105 si\u0119 w analizach sytuacji na froncie, zastanawiaj\u0105c si\u0119, czy oddanie Siewierodoniecka Rosjanom to pora\u017cka strategiczna, czy ust\u0119pstwo taktyczne.<\/p>\n\n\n\n
Bardziej ambitni, jak Martin van Creveld, nie wahaj\u0105 si\u0119 zmieni\u0107 zdania – wcze\u015bniej twierdzi\u0142, \u017ce Ukraina ma szans\u0119 na zwyci\u0119stwo, teraz przekonuje,\u00a0\u017ce zaczyna przegrywa\u0107. Pokazuje kilka argument\u00f3w, jeden z wa\u017cniejszych – rzekoma odporno\u015b\u0107 rosyjskiej gospodarki. Jej dowodem ma by\u0107 si\u0142a rubla, kt\u00f3ra po pocz\u0105tkowej zapa\u015bci (wy\u015bmiewa\u0142 si\u0119 z niej Joe Biden w przem\u00f3wieniu w Warszawie) umocni\u0142 si\u0119 do rekordowego od lat poziomu.<\/p>\n\n\n\n
To fakt, tylko o czym ten fakt m\u00f3wi? Najnowsze dane Peterson Institute for International Economics dotycz\u0105ce mi\u0119dzynarodowych przep\u0142yw\u00f3w handlowych pokazuj\u0105, \u017ce eksport towar\u00f3w z kraj\u00f3w, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y sankcje wobec Rosji, zmala\u0142 o 70 proc. To jeszcze jednak o niczym nie \u015bwiadczy, Rosja mog\u0142a zast\u0105pi\u0107 ten strumie\u0144 importem z Chin. Wszak deklarowa\u0142y otwart\u0105 pomoc s\u0105siadowi z p\u00f3\u0142nocy.<\/p>\n\n\n\n
Nic takiego si\u0119\u00a0nie sta\u0142o, Chiny zachodnie sankcje skrytykowa\u0142y i… zmniejszy\u0142y w\u0142asny eksport do Rosji o 40 proc., jednocze\u015bnie zwi\u0119kszaj\u0105c dynamicznie import ropy i gazu. Co to znaczy? Rosj\u0119 zalewa nap\u0142yw waluty, kt\u00f3rej nie ma gdzie wyda\u0107. Kurs rubla wi\u0119c ro\u015bnie, czy to jednak wyraz odporno\u015bci gospodarki? A mo\u017ce przeciwnie?<\/p>\n\n\n\n
Produkcja przemys\u0142owa maleje, bez Chin Rosja nie ma dost\u0119pu do wyrob\u00f3w technologicznych niezb\u0119dnych do odtwarzania potencja\u0142u militarnego. Dlaczego jednak Chiny blokuj\u0105 eksport do Rosji? Bo si\u0119 obawiaj\u0105 Zachodu, kt\u00f3ry ci\u0105gle kontroluje kluczowe technologie niezb\u0119dne dla funkcjonowania chi\u0144skiej gospodarki. Wystarczy, \u017ce holenderski ASML zablokuje eksport urz\u0105dze\u0144 do fotolitografii (tych najbardziej wyrafinowanych i tak Chinom nie sprzedaje), a sko\u0144czy si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 produkcji mikroprocesor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Innymi s\u0142owy, sankcje dzia\u0142aj\u0105 po\u015brednio i bezpo\u015brednio, cho\u0107 zapewne wolniej, ni\u017cby si\u0119\u00a0przyda\u0142o ze wzgl\u0119du na dynamik\u0119 sytuacji. W ka\u017cdym razie ta informacja w po\u0142\u0105czeniu z wie\u015bciami z frontu, m\u00f3wi\u0105cymi, \u017ce Rosjanie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 ulubion\u0105\u00a0przez siebie metod\u0105 nawa\u0142y ogniowej zmiataj\u0105cej wszystko, co stanie na drodze armii, pozwala na wyprowadzenie mniej jednoznacznych ni\u017c u van Crevelda wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Owszem, Rosjanie maj\u0105\u00a0przewag\u0119 ogniow\u0105 nad Ukrai\u0144cami, podobno nawet dziesi\u0119ciokrotn\u0105. Strzelaj\u0105c jednak wi\u0119cej, szybciej zu\u017cywaj\u0105 zasoby – zar\u00f3wno amunicj\u0119, jak i sam sprz\u0119t. Bez technologicznych podzespo\u0142\u00f3w nie za bardzo jest czym go uzupe\u0142nia\u0107, wi\u0119c niewykluczone, \u017ce Rosjanie postawili na zam\u0119czenie Ukrai\u0144c\u00f3w i ich sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rego stawk\u0105 jest z\u0142amanie morale oraz sojuszniczego przekonania o szansach na ukrai\u0144sk\u0105 wygran\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W uproszczeniu: liczy si\u0119 ka\u017cdy van Creveld, kt\u00f3ry zmieni zdanie i zacznie przekonywa\u0107, \u017ce Ukraina przegrywa wojn\u0119. Takie opinie legitymizuj\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 wielu pa\u0144stw Zachodu w pomaganiu, \u017ceby „nie karmi\u0107\u00a0ofiary dla wilka”. Tymczasem w tej chwili, powt\u00f3rz\u0119, nikt nie dysponuje mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pe\u0142nej oceny sytuacji oraz pe\u0142nego potencja\u0142u obu stron. Pos\u0142ugiwanie si\u0119 historycznymi analogiami nie ma sensu, Putin, cho\u0107 jest tyranem, nie jest Stalinem i ma ograniczon\u0105\u00a0mo\u017cliwo\u015b\u0107 kszta\u0142towania rzeczywisto\u015bci nawet w tak wa\u017cnym wymiarze jak pozyskiwanie rekruta.<\/p>\n\n\n\n
T\u0119 niejednoznaczno\u015b\u0107 doskonale opisuje najnowszy „The Economist”, pokazuj\u0105c, jak wiele zale\u017cy od kumulacji r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w. W przypadku Ukrainy kluczowe jest oczywi\u015bcie, poza morale samych Ukrai\u0144c\u00f3w i zdolno\u015bci bojowej ich armii, poparcie Zachodu. Redaktorzy „Economista” przekonuj\u0105, \u017ce razem Ukraina i jej sojusznicy maj\u0105 wystarczaj\u0105ce zasoby ludzkie, finansowe i materialne, \u017ceby pokona\u0107 Putina.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119cej, zwyci\u0119stwo jest jedynym sposobem na unikni\u0119cie kolejnych wojen. Bo nie idzie jedynie o suwerenno\u015b\u0107 Ukrainy, ale o bezpiecze\u0144stwo na kontynencie. Z\u0142y pok\u00f3j, pisze „Economist”, nie zmniejszy zagro\u017cenia nuklearnego. Putin zwyci\u0119ski lub cho\u0107by nieprzegrany b\u0119dzie jeszcze bardziej niebezpieczny. I pytaj\u0105 tylko, czy spo\u0142ecze\u0144stwo Zachodu i ich liderom wystarczy woli, by podtrzyma\u0107 walk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Sami Ukrai\u0144cy, co pokazuj\u0105 najnowsze badania Rating Group, s\u0105 niezmiennie przekonani, \u017ce wygraj\u0105 – wierzy w to 93 proc. badanych. Ci\u0105gle wi\u0119kszo\u015b\u0107, bo 75 proc., uwa\u017ca, \u017ce sprawy id\u0105 w dobrym kierunku. Ro\u015bnie jednocze\u015bnie realistycznie \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wojna si\u0119\u00a0przeci\u0105gnie. Na pocz\u0105tku marca ponad po\u0142owa badanych s\u0105dzi\u0142a, \u017ce wojna zako\u0144czy si\u0119 w kilka tygodni. Teraz taki sam odsetek nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce potrwa miesi\u0105ce, je\u015bli nie d\u0142u\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
Jaki jest stan gospodarki Ukrainy? Maria Repko, wiceszefowa think tanku<\/em> Centre For Economic Strategy, wyja\u015bnia, \u017ce w tej chwili nie s\u0105 zbierane w spos\u00f3b wiarygodny dane statystyczne. Mo\u017cna pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 przybli\u017conymi wska\u017anikami, jak kurs hrywny i jego stabilno\u015b\u0107, poziom d\u0142ugu publicznego i stan rezerw walutowych. I takie informacje jak ta, \u017ce od pocz\u0105tku wojny powsta\u0142o w Ukrainie 50 tys. nowych przedsi\u0119biorstw.<\/p>\n\n\n\n To mniejsza dynamika ni\u017c w czasach pokoju, pokazuje jednak, \u017ce wojenna gospodarka Ukrainy ma ci\u0105gle systemowy charakter i funkcjonowanie w legalnym obiegu ekonomicznym ma sens. Trwa proces relokacji przedsi\u0119biorstw ze wschodu Ukrainy, przeniesiono ich ju\u017c oko\u0142o tysi\u0105ca, w tym wiele zak\u0142ad\u00f3w produkcyjnych. Ba, nawet w doniesieniu o tragicznym ataku na centrum handlowe w Krzemie\u0144czuku kryje si\u0119 ciekawa informacja – fakt, \u017ce centrum wype\u0142nia\u0142o w \u015brodku tygodnia ponad tysi\u0105c os\u00f3b, \u015bwiadczy o tym, \u017ce Ukrai\u0144cy nie stracili jeszcze si\u0142y nabywczej i konsumpcj\u0105 podtrzymuj\u0105 gospodarcz\u0105 machin\u0119.<\/p>\n\n\n\n Odbicie Wyspy \u017bmij ma znaczenie strategiczne i symboliczne, cho\u0107 zapewne nie jest wydarzeniem decyduj\u0105cym o losie tej wojny. Ten decyduje si\u0119 w wielu miejscach jednocze\u015bnie i b\u0119dzie wynikiem niezwykle z\u0142o\u017conego procesu politycznego, militarnego, spo\u0142ecznego, ekonomicznego. Proces ten b\u0119dzie si\u0119 do samego ko\u0144ca toczy\u0142 si\u0119 w wojennej mgle, bo ta s\u0142u\u017cy wszystkim jego stronom.<\/p>\n\n\n\n Z tego w\u0142a\u015bnie wzgl\u0119du radz\u0119 z ostro\u017cno\u015bci\u0105 s\u0142ucha\u0107 komentarzy ekspert\u00f3w przekonuj\u0105cych, \u017ce ju\u017c wiedz\u0105, jak si\u0119 sprawy maj\u0105 i jak si\u0119 mog\u0105 dalej toczy\u0107. Jak nigdy potrzebujemy ekspert\u00f3w, jakich nienawidzi\u0142 prezydent USA Harry Truman, narzekaj\u0105c na doradc\u00f3w ekonomicznych m\u00f3wi\u0105cych niezmiennie: z jednej strony to jest tak, ale z drugiej strony mo\u017ce by\u0107 tak. Truman marzy\u0142 o „jednor\u0119kich ekonomistach” (z angielskiego „on the one hand, but on the other…”).<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni „jednor\u0119cy eksperci”, zamiast rozja\u015bnia\u0107 wojenn\u0105 mg\u0142\u0119, tylko j\u0105 zag\u0119szczaj\u0105. To wszystko powoduje, \u017ce potrzebni s\u0105 nie tylko „wielor\u0119cy eksperci” (jak cho\u0107by autorzy wspomnianej analizy w „The Economist”), ale tak\u017ce przyw\u00f3dcy, o jakich pisa\u0142 w Carl von Clausewitz w traktacie „O wojnie”. W warunkach mg\u0142y oznaczaj\u0105cej konieczno\u015b\u0107 podejmowania decyzji przy braku dostatecznej informacji potrzeba lider\u00f3w zdolnych do podejmowania decyzji nie na podstawie sonda\u017cy, ale na zasadzie coup d’oeil<\/em>, rzutu oka.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cne, by zrozumie\u0107, \u017ce nie chodzi tu o woluntaryzm, podejmowanie decyzji bez odniesienia do istniej\u0105cych informacji, tylko wype\u0142nienie decyzj\u0105 pola niepewno\u015bci wynikaj\u0105cego z braku pe\u0142nej informacji. Rzecz w tym, by nie czeka\u0107, a\u017c wojenna mg\u0142a si\u0119 rozrzedzi, tylko \u017ceby j\u0105 rozproszy\u0107. Putin jest przekonany, \u017ce zachodni politycy do takiej odwagi s\u0105 niezdolni, i liczy na ich kunktatorstwo. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce si\u0119\u00a0przeliczy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rosjanie zostali wypchni\u0119ci z Wyspy W\u0119\u017cy, kt\u00f3ra ju\u017c pierwszego dnia agresji sta\u0142a si\u0119 symbolem wojny. Szczyt NATO zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ambitnymi deklaracjami ale cho\u0107 atrament jeszcze nie wysech\u0142, ambicje zderzy\u0142y si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Nie zmienia si\u0119 jedno – wojenna mg\u0142a powoduj\u0105ca, \u017ce nikt nie ma pe\u0142nej wiedzy o realnej sile stron konfliktu. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5984,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78,50,165,167],"tags":[246,240,251],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6031"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6031"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6031\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6033,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6031\/revisions\/6033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}