Po 200 dniach wojny inicjatywa przesz\u0142a zdecydowanie w r\u0119ce Ukrai\u0144c\u00f3w. Cieszy ka\u017cda informacja o post\u0119puj\u0105cej deokupacji i sukcesach ukrai\u0144skiej armii. Obserwuj\u0105c zmagania militarne, nie nale\u017cy jednak zapomina\u0107 o innych frontach wojny.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Wynik konfrontacji zbrojnej b\u0119dzie mia\u0142 oczywi\u015bcie kluczowe znaczenie dla ostatecznego rozstrzygni\u0119cia wojny w Ukrainie. Ukrai\u0144cy pokazali, \u017ce nie tylko potrafi\u0105\u00a0powstrzyma\u0107 ofensyw\u0119, ale i przej\u0105\u0107 inicjatyw\u0119. Zbyt wcze\u015bnie jednak, by ocenia\u0107, czy nast\u0105pi\u0142 ju\u017c strategiczny prze\u0142om. Ten bowiem zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie nie tylko od wysi\u0142ku \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n
Ukraina jest w coraz wi\u0119kszym stopniu uzale\u017cniona od zachodniej pomocy. Dotyczy to nie tylko uzbrojenia, kt\u00f3re systematycznie dociera na pole walki, cho\u0107 ci\u0105gle wolniej, ni\u017cby chcieli Ukrai\u0144cy. Podobnie coraz wi\u0119ksze problemy z zaopatrzeniem armii maj\u0105 Rosjanie, kt\u00f3rzy na Zach\u00f3d liczy\u0107 nie mog\u0105, wi\u0119c pr\u00f3buj\u0105 kupowa\u0107 gdzie si\u0119 da.<\/p>\n\n\n\n
Okazuje si\u0119, \u017ce zbyt wielu ch\u0119tnych na handel z Rosj\u0105 nie ma. Owszem, Iran dostarcza drony, ale wychodzi, \u017ce s\u0105 do\u015b\u0107 s\u0142abej jako\u015bci i zaawansowania. Trwaj\u0105 rozmowy z Kore\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105, kt\u00f3ra ma spore zapasy broni i amunicji w standardzie radzieckim, wi\u0119c by\u0142oby w sam raz. Oficjalnie Rosjanie zaprzeczaj\u0105, jakoby mieli cokolwiek kupowa\u0107 od Korea\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Najciekawsze w tym wszystkim, \u017ce Rosja nie mo\u017ce liczy\u0107 na swego najbli\u017cszego politycznego rzekomo sojusznika, Chiny – przykr\u0119ci\u0142y kurek z eksportem, dostarczanie broni i podzespo\u0142\u00f3w technologicznych nie wchodzi w rachub\u0119. Dlaczego? Bo Chiny boj\u0105 si\u0119 dalszego ograniczenia dost\u0119pu do zachodnich technologii, zw\u0142aszcza mikroprocesorowych – co zreszt\u0105 ju\u017c zapowiedzia\u0142a ameryka\u0144ska administracja. A bez tego chi\u0144ski przemys\u0142 stanie si\u0119\u00a0r\u00f3wnie nowoczesny, jak nowoczesna okaza\u0142a si\u0119\u00a0rosyjska armia.<\/p>\n\n\n\n
Ukrai\u0144cy s\u0105 w lepszej sytuacji, bo cho\u0107 powoli i z wielkimi zastrze\u017ceniami, ale zachodni\u0105 technologi\u0119 dostaj\u0105. Problem w tym, \u017ce ci\u0105gnie si\u0119 za Ukrain\u0105 syndrom braku zaufania wobec politycznych elit i rozsiewany przez rosyjsk\u0105 propagand\u0119 mit, \u017ce Ukraina to pa\u0144stwo anarchiczne, w kt\u00f3rym nikt niczego nie kontroluje. Co chwila wyskakuj\u0105 wiadomo\u015bci, \u017ce bez \u017cadnej ewidencji setki tysi\u0119cy sztuk broni trafi\u0142o do ludzi, a wy\u017csza technika nie do ko\u0144ca wiadomo gdzie trafia i by\u0107 mo\u017ce ju\u017c s\u0142u\u017cy w innych konfliktach.<\/p>\n\n\n\n
Zdumiewaj\u0105ca skuteczno\u015b\u0107 tych komunikat\u00f3w o Ukrainie jako niezmiennie s\u0142abym i skorumpowanym pa\u0144stwie pokazuje znaczenie informacyjnego frontu wojny. Ukrai\u0144cy zarz\u0105dzaj\u0105 nim doskonale od pierwszego dnia, ale zasz\u0142o\u015bci s\u0105 ogromne, wieloletnie miliardowe inwestycje Rosji w propagand\u0119 i budowanie sieci wp\u0142ywu przynios\u0142y trwa\u0142e efekty. Rzecz nie tylko w poparciu dla Rosji ze strony zachodniej skrajnej prawicy. Gro\u017aniejsze jest lenistwo intelektualne pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci elit g\u0142\u00f3wnego nurtu, co pokaza\u0142y ostatnio prorosyjskie wypowiedzi Segolene Royal.<\/p>\n\n\n\n
Rozbijanie negatywnego stereotypu idzie mimo wszystko Ukrai\u0144com nie\u017ale, w czym oczywi\u015bcie pomagaj\u0105 sukcesy na froncie. Legitymizuj\u0105 one polityk\u0119 pomocy Zachodu. Pokazuj\u0105, \u017ce s\u0142owa o mo\u017cliwej wygranej Ukrainy nie by\u0142y bezzasadne i koszt poparcia mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 dobr\u0105 inwestycj\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 i nowy porz\u0105dek \u015bwiata. Bo ju\u017c nie mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce stawk\u0105 nie jest rozstrzygni\u0119cie lokalnego konfliktu, tylko nowy porz\u0105dek \u015bwiata w\u0142a\u015bnie. Zeitenwende, jak stwierdzi\u0142 jaki\u015b czas temu kanclerz Olaf Scholz.<\/p>\n\n\n\n
Rzecz w tym, \u017ceby nowy porz\u0105dek dla \u015bwiata nie oznacza\u0142 paradoksalnie ko\u0144ca dla Ukrainy. O ile bowiem wie\u015bci z frontu militarnego ciesz\u0105, to coraz bardziej niepokoj\u0105 informacje gospodarcze. Stan ukrai\u0144skiej gospodarki opisuje kompleksowo wsp\u00f3lny raport Banku \u015awiatowego, Komisji Europejskiej i rz\u0105du ukrai\u0144skiego „Ukraine. Rapid Damage and Needs Assessment”.<\/p>\n\n\n\n
Autorzy raportu oceniaj\u0105 wojenne zniszczenia do 1 czerwca na poziomie 252 mld dol. Najwi\u0119ksza ich cz\u0119\u015b\u0107 – 29 proc. – dotyczy takich spraw jak rozminowanie i dekontaminacja teren\u00f3w obj\u0119tych dzia\u0142aniami wojennymi. Poza tym oczywi\u015bcie zniszczona infrastruktura i budynki. Koszty odbudowy szacowane s\u0105 na poziomie 349 mld dol. (w planie odbudowy i modernizacji przedstawionym na pocz\u0105tku lipca w Lugano rz\u0105d ukrai\u0144ski m\u00f3wi\u0142 o 750 mld).<\/p>\n\n\n\n
Straty skumulowane to jedno, wa\u017cniejsza jednak jest operacyjna sprawno\u015b\u0107 i kondycja gospodarki. W najgorszym marcu ukrai\u0144ski PKB zmala\u0142 o 45 proc., potem wraz z odzyskiwaniem terytori\u00f3w i przechodzeniem przedsi\u0119biorstw do pracy w trybie wojennym sytuacja nieco si\u0119\u00a0poprawi\u0142a. Analitycy podkre\u015blaj\u0105 jednak, \u017ce nie spos\u00f3b precyzyjnie liczy\u0107 poziomu PKB w warunkach wojennych, kiedy znaczna cz\u0119\u015b\u0107 aktywno\u015bci polegaj\u0105cej na zaspokajaniu potrzeb i wymianie odbywa si\u0119 poza ekonomicznymi statystykami.<\/p>\n\n\n\n
Niezale\u017cnie jednak od dok\u0142adnych liczb wiadomo, \u017ce gospodarcze trudno\u015bci przek\u0142ada\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 na wzrost ub\u00f3stwa – tylko w 2022 r. ma ono dotkn\u0105\u0107 21 proc. spo\u0142ecze\u0144stwa. W 2023 r. w ub\u00f3stwie mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 nawet 58 proc. mieszka\u0144c\u00f3w. Czy tak si\u0119 stanie, zale\u017cy od pomocy materialnej sojusznik\u00f3w – na podtrzymanie stabilno\u015bci makrofinansowej Ukraina potrzebuje ok. 5 mld dol. miesi\u0119cznie.<\/p>\n\n\n\n
Takich pieni\u0119dzy nie ma nawet w obietnicach, wi\u0119c Narodowy Bank Ukrainy finansuje potrzeby d\u0142ugiem, co podkr\u0119ca inflacj\u0119, kt\u00f3ra do ko\u0144ca roku mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 30 proc. To tylko pog\u0142\u0119bi trudno\u015bci i powi\u0119kszy poziom ub\u00f3stwa. Dzia\u0142ania antyinflacyjne NBU nie przynios\u0142y skutku. A na horyzoncie zima. Polecam dobr\u0105 analiz\u0119 raportu przygotowan\u0105 przez Adama Tooze’a<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Bior\u0105c pod uwag\u0119 sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105, dziwi\u0107 musi odporno\u015b\u0107 Ukrai\u0144c\u00f3w na trudno\u015bci i ich optymizm. Niezmiennie wierz\u0105 w wygran\u0105\u00a0i patrz\u0105 z nadziej\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107. Swit\u0142ana Czunichina, psycholog spo\u0142eczna, w niedawnym wywiadzie dla „Ukrai\u0144skiej Prawdy” ostrzega jednak, \u017ce wojenny stres i trudno\u015bci materialne pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zaczn\u0105 si\u0119 przek\u0142ada\u0107 na nastroje, polityczne emocje i zachowania w przestrzeni publicznej.<\/p>\n\n\n\n Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dawna jedno\u015b\u0107 i konsolidacja wok\u00f3\u0142 wojennego lidera ju\u017c si\u0119 sko\u0144czy\u0142a. Wojenne sukcesy s\u0105 potrzebne dla podtrzymania morale, ale w\u0142adze w Kijowie musz\u0105 te\u017c pokaza\u0107, \u017ce potrafi\u0105 zaspokaja\u0107 codzienne potrzeby spo\u0142ecze\u0144stwa w stanie wojny. Analitycy zapowiadaj\u0105\u00a0wi\u0119c, \u017ce jesie\u0144 oznacza\u0107 b\u0119dzie przetasowania na politycznej scenie, by od\u015bwie\u017cy\u0107 wizerunek rz\u0105du i prezydenta z nadziej\u0105, \u017ce jednocze\u015bnie zmiany zdynamizuj\u0105 dzia\u0142ania administracji.<\/p>\n\n\n\n Jak wi\u0119c wida\u0107, zbli\u017ca si\u0119 najtrudniejszy by\u0107 mo\u017ce moment tej wojny. Zima b\u0119dzie testem nie tylko dla Ukrai\u0144c\u00f3w, ale i dla sojusznik\u00f3w Ukrainy, kt\u00f3rzy tak\u017ce mierz\u0105 si\u0119 ze skutkami wojny, m.in. kryzysem energetycznym. Od spo\u0142ecznych nastroj\u00f3w na Zachodzie zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie gotowo\u015b\u0107 do pomagania Ukrainie. Efektywno\u015b\u0107 tej pomocy z kolei zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od politycznych kompetencji ukrai\u0144skich w\u0142adz i ich zdolno\u015bci do zarz\u0105dzania nie tylko dzia\u0142aniami zbrojnymi, ale i spo\u0142ecze\u0144stwem w warunkach bezprecedensowego kryzysu.<\/p>\n\n\n\n