{"id":6082,"date":"2022-09-19T10:05:07","date_gmt":"2022-09-19T08:05:07","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=6082"},"modified":"2022-09-19T11:12:39","modified_gmt":"2022-09-19T09:12:39","slug":"ukraina-horror-i-nadzieja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2022\/09\/19\/ukraina-horror-i-nadzieja\/","title":{"rendered":"Horror i nadzieja. Dlaczego Ukraina musi wygra\u0107?"},"content":{"rendered":"\n

Masowe groby w Iziumiu przypomnia\u0142y, \u017ce rosyjska agresja nie jest operacj\u0105\u00a0specjaln\u0105, tylko wojn\u0105 o charakterze totalnym. Rosja za\u015b nie jest „zwyk\u0142ym” napastnikiem prowadz\u0105cym polityk\u0119 innymi metodami, lecz pa\u0144stwem bandyckim stwarzaj\u0105cym zagro\u017cenie dla \u015bwiatowego \u0142adu.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Post\u0119powanie W\u0142adimira Putina budzi coraz wi\u0119ksz\u0105 irytacj\u0119 nawet w\u015br\u00f3d jawnych (Chiny) lub cichych sojusznik\u00f3w (Indie). Xi Jinping i Narendra Modi otwarcie szturchali Putina podczas szczytu w Samarkandzie. Pewno mniej ich irytuj\u0105 wojenne zbrodnie, a bardziej nieudolno\u015b\u0107 Rosji. Co\u015b, co mia\u0142o by\u0107 szybk\u0105 operacj\u0105 ko\u0144cz\u0105c\u0105 zachodni\u0105 dominacj\u0119 w \u015bwiecie, przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 od razu w proces, kt\u00f3ry mo\u017ce Zach\u00f3d wzmocni\u0107 i jednocze\u015bnie uczyni\u0107 z Azji przestrze\u0144 politycznego chaosu.<\/p>\n\n\n\n

Strach przed chaosem<\/h2>\n\n\n\n

Niezale\u017cnie od ostatecznego wyniku wojny rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces rozk\u0142adu Rosji jako gwaranta stabilno\u015bci w postradzieckim \u015bwiecie. Dawne \u015brodkowoazjatyckie republiki radzieckie emancypuj\u0105 si\u0119, widz\u0105c, \u017ce przyja\u017a\u0144 z Moskw\u0105 nie daje ju\u017c wiele. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107 zmiany re\u017cimu na Kremlu, odsuni\u0119cie Putina bez ustalonego mechanizmu sukcesji (czy w og\u00f3le braku jakiegokolwiek instytucjonalnego mechanizmu zmiany w\u0142adzy) doprowadzi\u0107 mo\u017ce do chaosu.<\/p>\n\n\n\n

O ile w lutym w komentarzach politycznych ze \u015bwiata dominowa\u0142a troska o trwa\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, o tyle obecnie coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 niepok\u00f3j o mo\u017cliwo\u015b\u0107 dekompozycji Federacji Rosyjskiej. I nie chodzi o to, \u017ce Ukrai\u0144cy dojd\u0105 do Moskwy, tylko o ju\u017c nasilaj\u0105ce si\u0119 niezadowolenie w\u015br\u00f3d rosyjskich elit. Wariant wojennego prze\u0142omu na skutek wewn\u0105trzrosyjskiej dynamiki politycznej staje si\u0119 coraz bardziej prawdopodobny.<\/p>\n\n\n\n

Strach przed zwyci\u0119stwem<\/h2>\n\n\n\n

Licz\u0105c na ten prze\u0142om, ma\u0142o kto si\u0119 cieszy z ewentualnych skutk\u00f3w – czyli mo\u017cliwo\u015bci chaosu. Nie na to umawia\u0142 si\u0119 Xi Jinping z Putinem, gdy jeszcze przed wojn\u0105 og\u0142aszali wsp\u00f3\u0142prac\u0119 bez \u017cadnych ogranicze\u0144. Ani Chiny, ani Indie nie s\u0105 przygotowane na prowadzenie misji stabilizacyjnych, podobnie zreszt\u0105 nie s\u0105 na to gotowe Europa ani USA.<\/p>\n\n\n\n

Scenariusz, w kt\u00f3rym zwyci\u0119stwo Ukrainy mo\u017ce doprowadzi\u0107 w wymiarze globalnym do katastrofalnych skutk\u00f3w dla \u015bwiatowego bezpiecze\u0144stwa, przestaje by\u0107 absurdalny. To w\u0142a\u015bnie obawa przed jego realizacj\u0105 powoduje, \u017ce liderzy pa\u0144stw zachodnich, z USA, w\u0142\u0105cznie \u015bl\u0105 pomoc Ukrainie wolniej, ni\u017cby chcia\u0142a i potrzebowa\u0142a. W mowie dyplomatycznej polityk\u0119\u00a0t\u0119 wyra\u017ca fraza: „Rosja nie mo\u017ce tej wojny wygra\u0107, Ukraina nie mo\u017ce przegra\u0107”.<\/p>\n\n\n\n

Opcja mo\u017cliwo\u015bci ukrai\u0144skiego zwyci\u0119stwa pojawia si\u0119 dopiero od kilku tygodni, kiedy nawet Olaf Scholz zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107, \u017ce warunkiem zako\u0144czenia wojny jest przywr\u00f3cenie integralno\u015bci terytorialnej Ukrainy w pe\u0142nym wymiarze, z Krymem w\u0142\u0105cznie. Co ciekawe, zmienia si\u0119 wyra\u017anie postrzeganie samej Ukrainy i ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Demokratyczna konsolidacja<\/h2>\n\n\n\n

Sympatia i podziw, jakie od pierwszych dni budz\u0105 bohaterscy obro\u0144cy swojego kraju, podszyta by\u0142a przez d\u0142ugie tygodnie w\u0105tpliwo\u015bciami, na jak d\u0142ugo wystarczy im energii i determinacji. Op\u00f3r trwa ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 roku, a mimo trudno\u015bci ekonomicznych Ukraina nie tylko si\u0119\u00a0broni, ale tak\u017ce funkcjonuje jako pa\u0144stwo zdolne do prowadzenia polityki zagranicznej i wewn\u0119trznej.<\/p>\n\n\n\n

Co wa\u017cniejsze, jak przekonywali ukrai\u0144scy socjologowie uczestnicz\u0105cy w 6. Debacie Fundacji Batorego „Ukraina m\u00f3wi”<\/strong><\/a>, wojna przyspieszy proces krzepni\u0119cia narodu politycznego i jego konsolidacji wok\u00f3\u0142 pa\u0144stwa i instytucji. Tu jednak warto podkre\u015bli\u0107 wa\u017cny aspekt tej konsolidacji – charakter przemian, jakie zasz\u0142y po Rewolucji godno\u015bci i przyspieszy\u0142y po 24 lutego, powoduje, \u017ce w niemal wszystkie aspekty funkcjonowania pa\u0144stwa zaanga\u017cowani s\u0105 obywatele.<\/p>\n\n\n\n

To oni poprzez ochotniczy zaci\u0105g i wsp\u00f3\u0142finansowanie odbudowywali i dalej podtrzymuj\u0105 armi\u0119, w podobny spos\u00f3b powsta\u0142 system cyfrowych us\u0142ug administracji publicznych – kluczowe w jego rozwoju by\u0142o zaanga\u017cowanie przedsi\u0119biorc\u00f3w i haker\u00f3w. Dzi\u015b systemy sterowania ogniem artylerii, z „Pokrzyw\u0105” i „ukrai\u0144sk\u0105 armi\u0105 dron\u00f3w”, tak\u017ce w du\u017cej mierze powstaj\u0105 dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu wolontariuszy i spo\u0142ecznej samoorganizacji.<\/p>\n\n\n\n

Uspo\u0142ecznienie pa\u0144stwa<\/h2>\n\n\n\n

Ukrai\u0144skie pa\u0144stwo zosta\u0142o w znaczny spos\u00f3b uspo\u0142ecznione i ma\u0142o prawdopodobne wydaje si\u0119 przej\u0119cie instytucji przez polityk\u00f3w, by je wykorzysta\u0107\u00a0do ewentualnej autorytarnej konsolidacji. To uspo\u0142ecznienie te\u017c mo\u017ce by\u0107 kluczowym zasobem w walce z oligarchi\u0105 i korupcj\u0105. Innymi s\u0142owy, Ukrai\u0144cy i Ukrainki odkryli, \u017ce pa\u0144stwo nale\u017cy do nich, a nie oni do pa\u0144stwa. Do tego stopnia, \u017ce je\u015bli dzi\u015b w\u0142adze polityczne zdecydowa\u0142yby o zawarciu porozumienia z Rosj\u0105 uwzgl\u0119dniaj\u0105cego jakiekolwiek koncesje terytorialne lub w sferze suwerenno\u015bci, spo\u0142ecze\u0144stwo dalej prowadzi\u0142oby wojn\u0119 (to stwierdzenie jednego z socjolog\u00f3w uczestnicz\u0105cych we wspomnianej debacie).<\/p>\n\n\n\n

Niemniej wa\u017cna ni\u017c ta obywatelska determinacja jest konsolidacja wok\u00f3\u0142 warto\u015bci, kt\u00f3re w skr\u00f3cie mo\u017cna nazwa\u0107 europejskimi (a kt\u00f3rych tak bardzo obawia si\u0119 Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, zw\u0142aszcza od swej pierwszej wizyty w Wiedniu). Ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stw pokomunistycznych, wchodzi\u0142o w wojn\u0119 z do\u015b\u0107 konserwatywnym pakietem warto\u015bci, du\u017cym poziomem homofobii, zaawansowanym patriarchatem.<\/p>\n\n\n\n

Wojna przyspiesza zmiany i w tym wymiarze, Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski zapowiedzia\u0142 legalizacj\u0119\u00a0zwi\u0105zk\u00f3w jednop\u0142ciowych, zaznaczaj\u0105c, \u017ce legalizacja ma\u0142\u017ce\u0144stw b\u0119dzie mo\u017cliwa dopiero po wojnie, bo wymaga zmiany konstytucji. Patriarchat z kolei trzeszczy pod naporem kobiet bior\u0105cych zbrojny udzia\u0142 w walce – coraz cz\u0119\u015bciej Ze\u0142enski i inni politycy wzbogacaj\u0105 zawo\u0142anie „S\u0142awa bohaterom”, dodaj\u0105c „bohaterkom”.<\/p>\n\n\n\n

Linia frontu demokracji<\/h2>\n\n\n\n

Nagle okazuje si\u0119, \u017ce dla rzekomego kryzysu Zachodu, jego warto\u015bci oraz upadku liberalnej demokracji g\u0142oszonych przez Putina i prawic\u0119 na W\u0119grzech, w Polsce i innych miejscach alternatyw\u0105 nie musi by\u0107 wcale g\u0142oszony przez Viktora Orb\u00e1na chrze\u015bcija\u0144ski nacjonalizm i polityka lokalnej wyj\u0105tkowo\u015bci. Ukrai\u0144cy pokazuj\u0105, \u017ce w imi\u0119 takich warto\u015bci europejskich jak otwarto\u015b\u0107, polityczny i kulturowy pluralizm, liberalna demokracja – warto stan\u0105\u0107 do walki z broni\u0105 w r\u0119ku.<\/p>\n\n\n\n

T\u0119 stawk\u0119 ukrai\u0144skiego oporu dostrzega coraz wi\u0119cej komentator\u00f3w na Zachodzie: m\u00f3wi\u0142 o niej francuski filozof Marc Cr\u00e9pon w „Lib\u00e9ration”, pisa\u0142 Timothy Snyder w najnowszym numerze „Foreign Affairs”, w naj\u015bwie\u017cszym numerze „The Atlantic” (tematem przewodnim jest Ukraina) George Packer pisze, \u017ce jecha\u0142 zbiera\u0107 materia\u0142y na Ukrain\u0119 z uczuciem md\u0142o\u015bci i nadziei. Md\u0142o\u015bci powodowanych tym, co dzieje si\u0119 w Stanach Zjednoczonych. I nadziei na impuls odnowy dojrzewaj\u0105cy na „linii frontu demokracji”, jakim sta\u0142a si\u0119 Ukraina.<\/p>\n\n\n\n

I to dlatego Ukraina musi wygra\u0107, pisz\u0105 Snyder, Packer, Applebaum, Cr\u00e9pon. Stawk\u0105 nie jest jedynie rozstrzygni\u0119cie geopolityczne. Wa\u017cniejsze s\u0105 warto\u015bci, jakie temu rozstrzygni\u0119ciu maj\u0105 towarzyszy\u0107. To ciekawe przesuni\u0119cie akcent\u00f3w, kt\u00f3re tak\u017ce wida\u0107 w wypowiedziach polityk\u00f3w. Ukraina rzeczywi\u015bcie sta\u0142a si\u0119 frontem walki o demokracj\u0119, a w wojnie tej Ukrai\u0144cy s\u0105 nie tylko \u017co\u0142nierzami, lecz tak\u017ce uniwersalnym narodem rewolucyjnym, odnawiaj\u0105cym przestarza\u0142e, zdawa\u0142oby si\u0119, warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wygra\u0107 wojn\u0119, wygra\u0107 pok\u00f3j<\/h2>\n\n\n\n

Rosn\u0105ce uznanie liberalnej opinii publicznej dla ukrai\u0144skiej walki nie powinno jednak przes\u0142ania\u0107 jeszcze jednego wymiaru, kt\u00f3ry rzadziej podejmowany jest w mediach g\u0142\u00f3wnego nurtu. To pytanie, czy demokracja i liberalne warto\u015bci, o kt\u00f3re walcz\u0105 Ukrai\u0144cy, oka\u017c\u0105 si\u0119 wystarczaj\u0105co silne nie tylko, by wygra\u0107 wojn\u0119, ale tak\u017ce by wygra\u0107 pok\u00f3j? Czy umo\u017cliwi\u0105 Ukrai\u0144com i Ukrainkom budow\u0119 sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa i konfrontacj\u0119 z si\u0142ami kapita\u0142u, kt\u00f3ry czeka na sw\u00f3j czas, by w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w proces powojennej odbudowy (i eksploatacji) nowego terytorium.<\/p>\n\n\n\n

To pytanie dotyczy nie tylko Ukrai\u0144c\u00f3w i ich zdolno\u015bci do budowy silnego pa\u0144stwa, zdolnego nie tylko do obrony przed Rosj\u0105, ale i przed neokolonialn\u0105\u00a0ekspansj\u0105 zachodniego kapitalizmu. To pytanie do spo\u0142ecze\u0144stw zachodnich, na ile wiedzione ukrai\u0144sk\u0105 inspiracj\u0105 zdo\u0142aj\u0105 odnowi\u0107 w\u0142asne demokracje, by by\u0142y w stanie skutecznie kontrolowa\u0107 kapitalizm.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Masowe groby w Iziumie przypomnia\u0142y, \u017ce rosyjska agresja nie jest operacj\u0105 specjaln\u0105 tylko wojn\u0105 o charakterze totalnym. Rosja za\u015b nie jest za\u015b „zwyk\u0142ym” napastnikiem prowadz\u0105cym polityk\u0119 innymi metodami, lecz pa\u0144stwem bandyckim stwarzaj\u0105cym zagro\u017cenie dla \u015bwiatowego \u0142adu. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,197,257,49,6,124,296,294,78,167],"tags":[466,365,509,246,240,251],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6082"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6082"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6082\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6088,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6082\/revisions\/6088"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}