Bruno Latour to jeden z najciekawszych my\u015blicieli ostatnich dekad. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca teorii aktora-sieci i koncepcji polityki natury. Ostrzega\u0142 przed Nowym Re\u017cimem Klimatycznym i twierdzi\u0142, \u017ce ekologia stanie si\u0119 now\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 osi\u0105 konfliktu politycznego, w kt\u00f3rym dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0107 b\u0119dzie nowa klasa ekologiczna. Odszed\u0142 w wieku 75 lat, zdecydowanie zbyt wcze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Na Latoura trafi\u0142em w 1999 r., kiedy w ksi\u0119garni do r\u0119ki wpad\u0142a mi \u015bwie\u017co wydana ksi\u0105\u017cka „Politique de la nature”. \u0141atwo nie by\u0142o ze wzgl\u0119du na potr\u00f3jn\u0105 barier\u0119\u00a0j\u0119zykow\u0105. Czytanie po francusku nowej wizji ekologii politycznej, pe\u0142nej nowych pomys\u0142\u00f3w i poj\u0119\u0107, przedstawionej w charakterystycznym, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej przekona\u0142em, dla Latoura idiomie, by\u0142o niez\u0142\u0105 zabaw\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Do dzi\u015b nie jestem pewien, czy wszystko w\u0142a\u015bciwie zrozumia\u0142em, ale spodoba\u0142o mi si\u0119 w\u00f3wczas zasadnicze przes\u0142anie – ekologia to zbyt powa\u017cna sprawa, by zostawi\u0107\u00a0j\u0105 w r\u0119kach samym ekologom. Wymaga upolitycznienia, co jednak nie oznacza jedynie wprowadzenia do debaty g\u0142\u00f3wnego nurtu i zainteresowania sprawami eko, jak klimat czy bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 polityk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W epoce ekologicznej potrzebna jest reorganizacja ca\u0142ej sfery publicznej i politycznej, od przebudowy \u015bwiata wiedzy i nauki po zmian\u0119\u00a0kwestii reprezentacji w procesie politycznym. W kszta\u0142towaniu rzeczywisto\u015bci uczestnicz\u0105\u00a0aktorzy nieludzcy, zar\u00f3wno obiekty techniki, jak i byty „naturalne”. Powinny te\u017c wi\u0119c mie\u0107 swoj\u0105 reprezentacj\u0119 w debacie politycznej.<\/p>\n\n\n\n
Ostatni\u0105 opublikowan\u0105 rzecz\u0105 Latoura jest manifest og\u0142oszony wsp\u00f3lnie z Nikolajem Schultzem „M\u00e9mo sur la nouvelle classe \u00e9cologique”. Zadaniem nowej klasy ekologicznej jest przeciwstawienie si\u0119 Nowemu Re\u017cimowi Klimatycznemu. Tym poj\u0119ciem Latour okre\u015bla wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 sytuacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw, nad kt\u00f3rymi ci\u0105gle dominuje logika kapitalistycznej akumulacji, i jednocze\u015bnie narasta \u015bwiadomo\u015b\u0107 granic mo\u017cliwo\u015bci rozwoju zgodnie z t\u0105 logik\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ta konstatacja nie prowadzi jednak do zmiany modelu, tylko do uznania przez elity w\u0142adzy i kapita\u0142u, \u017ce po prostu ziemskich zasob\u00f3w dla wszystkich nie starczy. A skoro tak, to trzeba troszczy\u0107 si\u0119 o siebie, zagrabiaj\u0105c to, co jeszcze zosta\u0142o. Nowy Re\u017cim Klimatyczny ma wyja\u015bnia\u0107 zwrot, jaki dokona\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku lat 90. XX w. (do ko\u0144ca lat 80. nawet firmy naftowe uznawa\u0142y, \u017ce globalne ocieplenie to powa\u017cny problem i odpowiada za niego cz\u0142owiek).<\/p>\n\n\n\n
Wtedy przyspieszy\u0142a globalizacja, wraz z ni\u0105 wzrost nier\u00f3wno\u015bci w r\u00f3\u017cnych przekrojach. W ko\u0144cu nasili\u0142y si\u0119 dyskursy negacjonistyczne, podsycane zar\u00f3wno przez zwi\u0105zane z paliwami kopalnymi korporacje, jak i przez polityk\u00f3w, zw\u0142aszcza tych o populistycznym zabarwieniu. Donald Trump to doskona\u0142e wr\u0119cz uciele\u015bnienie Nowego Re\u017cimu Klimatycznego i przekonania, \u017ce nawet je\u015bli znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci straci warunki do \u017cycia, to nie dotyczy to jego osobi\u015bcie i podobnych mu mieszka\u0144c\u00f3w Ameryki.<\/p>\n\n\n\n
Czy jednak rzeczywi\u015bcie skuteczn\u0105 odpowiedzi\u0105 b\u0119dzie mobilizacja nowej klasy ekologicznej? W\u0105tpi\u0105 w to przedstawiciele ekologicznej lewicy, zarzucaj\u0105c Latourowi, \u017ce w jego ekologii politycznej brakuje komponentu ekonomii politycznej. Taki komponent zawieraj\u0105 liczne projekty ekosocjalistyczne. We Francji najbardziej politycznie udanym jest ruch Jean-Luc M\u00e9lenchona, kt\u00f3ry buduje ekosocjalistyczn\u0105\u00a0strategi\u0119 od blisko dekady.<\/p>\n\n\n\n