{"id":614,"date":"2014-05-02T11:03:34","date_gmt":"2014-05-02T09:03:34","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=614"},"modified":"2014-05-02T11:38:23","modified_gmt":"2014-05-02T09:38:23","slug":"weekend-z-saszka-irwancem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2014\/05\/02\/weekend-z-saszka-irwancem\/","title":{"rendered":"Weekend z Saszk\u0105 Irwancem"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

fot. Grzegorz Kuprianowicz<\/p><\/div>\n

O\u0142eksandr Irwane\u0107 zapewne nie nale\u017cy do najpopularniejszych w Polsce ukrai\u0144skich pisarzy. Warto jednak wczyta\u0107 si\u0119 w jego teksty, cho\u0107 nie jest to \u0142atwe zadanie. Zw\u0142aszcza najnowsza, przet\u0142umaczona na polski ksi\u0105\u017cka „Choroba Libenkrafta”<\/a> pora\u017c\u0105 sw\u0105 dystopijn\u0105 beznadziej\u0105. Gdy Saszko przes\u0142a\u0142 mi jej tekst w 2010 r., nie mog\u0142em wyj\u015b\u0107 poza pierwszy rozdzia\u0142. Dzi\u015b jednak, po do\u015bwiadczeniach Majdanu i dalszego rozwoju sytuacji w Ukrainie, czyta si\u0119 j\u0105 ju\u017c niekoniecznie jak dystopi\u0119, a raczej jako profetyczn\u0105 wizj\u0119 ostatecznego starcia z homo sovieticus. Bo – jak twierdzi Saszko – to, co dzieje si\u0119 dzi\u015b na Ukrainie, to nie wojna z Rosj\u0105 ani te\u017c wojna domowa, tylko w\u0142a\u015bnie konfrontacja nowej ukrai\u0144skiej to\u017csamo\u015bci z homo sovieticus, jaki ci\u0105gle jeszcze gnie\u017adzi si\u0119 i g\u0142o\u015bno przypomina o swoim istnieniu.<\/p>\n

Dyskusj\u0119 o ksi\u0105\u017cce „Choroba Libenkrafta” i rewolucji rozpocz\u0119li\u015bmy tydzie\u0144 temu w Warszawie w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, w rozmowie uczestniczy\u0142a tak\u017ce Bogumi\u0142a Berdychowska, znawczyni tematyki ukrai\u0144skiej. Przypomnia\u0142a, jakie znaczenie dla ukrai\u0144skiej kultury mia\u0142 fenomen Bu-Ba-Bu, awangardowej grupy artystycznej za\u0142o\u017conej w 1985 r. w\u0142a\u015bnie przez Irwanca, Jurija Andruchowycza i Wiktora Neboraka (warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w 1985 r. w \u0142agrze zgin\u0105\u0142 Wasyl Stus, uznawany za najwi\u0119kszego poet\u0119 ukrai\u0144skiego XX wieku, system sowiecki ci\u0105gle by\u0142 gro\u017any). Bubabi\u015bci podj\u0119li wyzwanie i postanowili zaatakowa\u0107 system karnawa\u0142ow\u0105 zgryw\u0105, podobnie jak we Wroc\u0142awiu Major atakowa\u0142 system w ramach Pomara\u0144czowej Alternatywy.<\/p>\n

Swoistym hymnem Bu-Ba-Bu sta\u0142 si\u0119 napisany przez Irwanca utw\u00f3r „Turbacja Mas” (poni\u017cej fragment w przek\u0142adzie Bohdana Zadury):<\/p>\n

Od czas\u00f3w Lukrecjusza<\/p>\n

I czas\u00f3w Horacego<\/p>\n

Od czas\u00f3w Helwecji<\/p>\n

I Kooperacji<\/p>\n

Do czas\u00f3w, gdy przyjdzie Nowa Degeneracja,<\/p>\n

Aktualna b\u0119dzie<\/p>\n

Nasza MAS TURBACJA!<\/p>\n

Gdy ju\u017c Ukraina odzyska\u0142a w 1991 r. niepodleg\u0142o\u015b\u0107, establishment kulturalny zacz\u0105\u0142 odkrywa\u0107 sw\u00f3j patriotyzm i dawa\u0142 mu wyraz w pompatycznej tw\u00f3rczo\u015bci, czego wyrazem by\u0142 wiersz Wo\u0142odymyra Sosiury „Kochajcie Ukrain\u0119!”. Saszko odpowiedzia\u0142 wierszem\u00a0„Kochajcie Oklahom\u0119!”:<\/p>\n

Mi\u0142o\u015bci tej, wi\u0119kszej ni\u017c poci\u0105g do bulw,<\/p>\n

Niech w duszy twej gorze p\u0142omie\u0144.<\/p>\n

Virgini\u0119-stan i Virgini\u0119 Woolf<\/p>\n

Kochaj.<\/p>\n

I kochaj Oklahom\u0119!<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, podpad\u0142 establishmentowi, jednak dzi\u015b historia przyznaje racj\u0119 Bu-Ba-Bu – na odbywaj\u0105ce si\u0119 czasami spotkania grupy przychodz\u0105 setki uczestnik\u00f3w. A Andrij Lubko, pisarz ukrai\u0144ski m\u0142odego pokolenia, podczas ostatniego Portu Literackiego we Wroc\u0142awiu stwierdzi\u0142 wprost, \u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Bu-Ba-Bu by\u0142a jak podmuch \u015bwie\u017cego powietrza, pokazuj\u0105ca m\u0142odzie\u017cy, \u017ce j\u0119zyk ukrai\u0144ski \u017cyje i mo\u017cna si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0107 w spos\u00f3b nowoczesny, tworz\u0105c nowoczesn\u0105 literatur\u0119.<\/p>\n

Przypominam te historie, bo uwiarygadniaj\u0105 dzisiejsze wypowiedzi Irwanca, jakie si\u0142\u0105 rzeczy padaj\u0105 podczas spotka\u0144 w Polsce i dotycz\u0105 kwestii ukrai\u0144skiego nacjonalizmu. Saszko cierpliwie t\u0142umaczy szczeg\u00f3lny moment, w jakim znalaz\u0142o si\u0119 ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo, buduj\u0105ce dopiero swoj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, niepodleg\u0142\u0105 i jednocze\u015bnie posowieck\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Potrzebuje ono czego\u015b w rodzaju patriotycznego wzmo\u017cenia, kt\u00f3rego wyrazem by\u0142 Majdan – eksponowane na Zachodzie i podsycane przez rosyjsk\u0105 propagand\u0119 strachy przed „ukrai\u0144skim faszyzmem” s\u0105 jednak zupe\u0142nie absurdalne. Majdan w przyspieszonym tempie pozwoli\u0142 zdefiniowa\u0107 si\u0119 Ukrai\u0144com jako wsp\u00f3lnota wieloetniczna, otwarta – obecno\u015b\u0107 skrajnej prawicy by\u0142a i jest marginalna.<\/p>\n

\"\"<\/a>

fot. Edwin Bendyk<\/p><\/div>\n

Zacz\u0119li\u015bmy z Saszk\u0105 w Warszawie, potem dojechali\u015bmy do Wroc\u0142awia na Port Literacki, gdzie Irwane\u0107 uczestniczy\u0142 w \u015bwietnej dyskusji z Andrijem Lubk\u0105 prowadzonej przez Ing\u0119 Iwasi\u00f3w. Najciekawszy wniosek wynika\u0142 z zestawienia z sob\u0105 pisarzy, kt\u00f3rych dzieli generacyjna r\u00f3\u017cnica – mierz\u0105c si\u0119 z pytaniami Ingi, pokazali, \u017ce ukrai\u0144ski projekt mimo wszystkich niedoskona\u0142o\u015bci \u017cycia politycznego osi\u0105gn\u0105\u0142 podstawowy sukces – ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 kulturow\u0105 i zdolno\u015b\u0107 ukrai\u0144skiej kultury do odtwarzania i przetwarzania symbolicznego uniwersum w kontakcie z reszt\u0105 \u015bwiata, z uniwersalnymi tematami.<\/p>\n

Zako\u0144czyli\u015bmy w Lublinie, po o\u015bmiogodzinnej podr\u00f3\u017cy z Wroc\u0142awia poci\u0105giem Interregio przez polski interior, kt\u00f3ry z okien wagonu nie zawsze wygl\u0105da\u0142 tak, jak obrazki ze spotu reklamowego na 10-lecie integracji z UE. W Lublinie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce odnalaz\u0142y si\u0119 fotografie ze spektaklu „K\u0142amczuch z Placu Litewskiego” na podstawie sztuki Irwanca wystawionego w 2005 r. w Zwierzy\u0144cu. Sztuk\u0105 t\u0105 Saszko konsumowa\u0142 swe pierwsze do\u015bwiadczenia z Polsk\u0105, gdy na pocz\u0105tku lat 90. przyje\u017cd\u017ca\u0142, jak wielu ukrai\u0144skich inteligent\u00f3w, dorabia\u0107 handlem i dorywczymi pracami. Wtedy to, stoj\u0105c w Lublinie z torb\u0105 pe\u0142n\u0105 kontrabandy, czeka\u0142 na klient\u00f3w, czytaj\u0105c po\u017cyczonego od swego gospodarza Gombrowicza. Antropologowie wiedz\u0105, \u017ce handel i kultura to dwa wa\u017cne czynniki zbli\u017caj\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O\u0142eksandr Irwane\u0107 zapewne nie nale\u017cy do najpopularniejszych w Polsce ukrai\u0144skich pisarzy. Warto jednak wczyta\u0107 si\u0119 w jego teksty, cho\u0107 nie jest to \u0142atwe zadanie. Zw\u0142aszcza najnowsza, przet\u0142umaczona na polski ksi\u0105\u017cka „Choroba Libenkrafta” pora\u017c\u0105 sw\u0105 dystopijn\u0105 beznadziej\u0105. Gdy Saszko przes\u0142a\u0142 mi jej tekst w 2010 r., nie mog\u0142em wyj\u015b\u0107 poza pierwszy rozdzia\u0142. Dzi\u015b jednak, po do\u015bwiadczeniach […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[141,56,177,182,92,49,120,95,6,124,78,50,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=614"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":620,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions\/620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}