Marsz 4 czerwca to niew\u0105tpliwie punkt zwrotny w polskiej polityce. To tak\u017ce punkt krytyczny – szanse opozycji na wyborcze zwyci\u0119stwo wzros\u0142y, ale zmala\u0142a radykalnie przestrze\u0144 na pope\u0142nianie b\u0142\u0119d\u00f3w. Spo\u0142eczny entuzjazm od rozczarowania dzieli niewielka granica.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Takiego marszu nie by\u0142o, cho\u0107 jego konwencja by\u0142a bardzo klasyczna. Donald Tusk jako lider Platformy Obywatelskiej jaki\u015b czas temu wezwa\u0142 na manifestacj\u0119 4 czerwca. Pomys\u0142 ma\u0142o odkrywczy, ale odwa\u017cny, marsz mia\u0142 by\u0107\u00a0testem rzeczywistego poparcia spo\u0142ecznego na starcie kampanii. \u017baden sonda\u017c nie powie tego, co ma do powiedzenia ulica. Podobno dobrym wynikiem mia\u0142 by\u0107\u00a0ju\u017c udzia\u0142 50 tys. os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Tydzie\u0144 przed terminem wydarzenia do gry wszed\u0142 PiS. Prezydent Andrzej Duda tak si\u0119 spieszy\u0142 z podpisaniem ustawy „rosyjskiej”, jakby celowo chcia\u0142 zd\u0105\u017cy\u0107 z jej wej\u015bciem w \u017cycie w\u0142a\u015bnie przed 4 czerwca. Czy rzeczywi\u015bcie PiS-owi chodzi\u0142o o kontrtest, sprawdzenie co jeszcze polskie spo\u0142ecze\u0144stwo jest w stanie przyj\u0105\u0107 bez oporu? Odpowied\u017a pewno znaj\u0105\u00a0znawcy prawicowego dworu. W\u0105tpi\u0119, co prawda, w takie wyrafinowanie, bo wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce koordynacja dzia\u0142a\u0144 mi\u0119dzy parti\u0105 a prezydentem jest nik\u0142a. <\/p>\n\n\n\n
W ka\u017cdym razie ustawa wesz\u0142a w \u017cycie 31 maja, ale jeszcze zanim to si\u0119 sta\u0142o, pop\u0142yn\u0119\u0142y gro\u017ane sygna\u0142y ze \u015bwiata. Natychmiast odpowiedzia\u0142 Departament Stanu USA, tak samo Komisja Europejska. Mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, jak bardzo rozgrza\u0142a si\u0119 nieformalna komunikacja dyplomatyczna, a do Andrzeja Dudy dotar\u0142o, \u017ce nic nie zyska\u0142, a wszystko, co od pocz\u0105tku wojny w Ukrainie uciu\u0142a\u0142, straci\u0142. I to tu\u017c przed szczytem NATO.<\/p>\n\n\n\n
Zagranica zagranic\u0105, ale tak\u017ce Polki i Polacy najwyra\u017aniej stracili cierpliwo\u015b\u0107, bo nastr\u00f3j od poniedzia\u0142ku zmieni\u0142 si\u0119 zasadniczo. Marsz z partyjnego sta\u0142 si\u0119 inicjatyw\u0105 integracyjn\u0105, \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 wszystkie si\u0142y demokratycznej opozycji i wszystkie elektoraty. Ustawa „rosyjska” zmieni\u0142a wszystko i ustawi\u0142a niezwykle wysoko stawk\u0119 wybor\u00f3w. Nie jest ona ju\u017c jedynie „zwyk\u0142ym” naci\u0105ganiem procedur demokratycznych czy nawet ich okazjonalnym przekraczaniem dla osi\u0105gania politycznego celu. To ju\u017c systemowy, brutalny zamach na demokracj\u0119 i fundament dla systemu autokratycznego.<\/p>\n\n\n\n
Teraz ca\u0142a sztuka polega na tym, by spo\u0142eczne wzburzenie zamieni\u0107 na rzeczywi\u015bcie masow\u0105 mobilizacj\u0119, kt\u00f3ra po stronie opozycyjnej wymaga wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania wszystkich si\u0142. Ale te\u017c wymaga jednoznacznego przyw\u00f3dztwa – Donald Tusk jasno pokaza\u0142, w co gra. Przyda si\u0119 koncert tenor\u00f3w, ale w orkiestrze kto\u015b musi gra\u0107 pierwsze skrzypce. Orkiestr\u0105 ma by\u0107 Koalicja Obywatelska, Tusk przewodzi\u0107. Do opozycyjnej reszty nale\u017cy rola supportuj\u0105cego ch\u00f3ru. <\/p>\n\n\n\n
Donald Tusk liczy, \u017ce wyjdzie ze sw\u0105 formacj\u0105 na prowadzenie w sonda\u017cach i osi\u0105gnie najlepszy wynik wyborczy, co otworzy drog\u0119 do zwyci\u0119stwa i formowania rz\u0105du. Wie jednak, \u017ce najgorszy by\u0142by „wariant izraelski”, rz\u0105d montowany przez kolorow\u0105 koalicj\u0119 partii o wsp\u00f3lnym celu negatywnym – odsuni\u0119cie obecnie rz\u0105dz\u0105cych od w\u0142adzy, ale r\u00f3\u017cnych celach pozytywnych, czyli maj\u0105cych odmienne programy. S\u0142aby, sk\u0142\u00f3cony rz\u0105d koalicji demokratycznej to najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla demokracji.<\/p>\n\n\n\n
Chodzi wi\u0119c o to, \u017ceby lokomotywa by\u0142a na tyle silna, by nawet w uk\u0142adzie koalicyjnym rz\u0105d mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 rz\u0105dzenia w warunkach skrajnie przecie\u017c nieciekawych. Wojna do wybor\u00f3w si\u0119 nie zako\u0144czy, inflacja nie zmaleje z dnia na dzie\u0144, Andrzej Duda b\u0119dzie prezydentem do 2025 r., Trybuna\u0142 Konstytucyjny sojusznikiem nie b\u0119dzie. Wi\u0119c jak najwi\u0119ksza sprawno\u015b\u0107 rz\u0105dzenia jest niemniej wa\u017cna ni\u017c sama wygrana w wyborach.<\/p>\n\n\n\n
Ryzyko przestrzelenia jest wysokie, ale marsz 4 czerwca to pierwsze potwierdzenie, \u017ce taka strategia ma sens. Polki i Polacy pokazali to, co ju\u017c wcze\u015bniej pokaza\u0142y badania spo\u0142eczne – chcemy zmiany. Marsz ten te\u017c by\u0107 mo\u017ce jest zapowiedzi\u0105 drugiej wa\u017cnej zmiany w nastrojach, wzrostu przekonania, \u017ce opozycja demokratyczna jest w stanie nie tylko wygra\u0107, ale po wygranej tak\u017ce skutecznie rz\u0105dzi\u0107 (dotychczas takie przekonanie mia\u0142a mniej ni\u017c po\u0142owa Polek i Polak\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n
Marsz 4 czerwca to punkt zwrotny i punkt krytyczny zarazem. Liderzy mniejszych partii opozycyjnych nie s\u0105 w \u0142atwej sytuacji. Mo\u017ce jednak zrozumiej\u0105, \u017ce 4 czerwca sko\u0144czy\u0142o si\u0119 gadanie, zacz\u0119\u0142a prawdziwa polityka, kt\u00f3rej stawk\u0105 jest nie tylko przekroczenie progu wyborczego, nie tylko nominalna w\u0142adza, ale mo\u017cliwo\u015b\u0107 realnego rz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n
W ci\u0105gu najbli\u017cszych dni zobaczymy te\u017c spo\u0142eczne efekty marszu – jego trwa\u0142y sukces zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od tego, czy niedzielny entuzjazm ludzi, kt\u00f3rzy zjechali z ca\u0142ej Polski, odnowi pami\u0119\u0107 poprzedniego masowego i w swej masowo\u015bci bezprecedensowego zrywu jesieni\u0105 2020 r. w obronie praw kobiet. Wtedy na ulice wyszli mieszka\u0144cy i mieszkanki ponad 600 miast. W\u00f3wczas jednak ich energia nie przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w paliwo politycznej zmiany.<\/p>\n\n\n\n
Takich do\u015bwiadcze\u0144 jednak si\u0119 nie zapomina i nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce 4 czerwca oka\u017ce si\u0119 zapalnikiem wyzwalaj\u0105cym u\u015bpion\u0105 i rozproszon\u0105, ale przecie\u017c realnie istniej\u0105c\u0105 energi\u0119 gniewu i sprzeciwu przeciwko autorytarnym rz\u0105dom bigoterii, mizoginii, ksenofobii. Ta energia uruchomiona ponownie, ale ju\u017c z okre\u015blonym politycznym celem i w ramach dzia\u0142ania politycznego, mo\u017ce rzeczywi\u015bcie zmieni\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Nie wiem, czy tak kalkuluje Donald Tusk, ale tylko umiej\u0119tno\u015b\u0107 zrealizowania takiego planu daje szans\u0119 na przebicie szklanego sufitu poparcia wyborczego. KO jeszcze na par\u0119 tygodni przed 4 czerwca by\u0142a formacj\u0105 najbardziej atrakcyjn\u0105\u00a0r\u00f3wnie\u017c dla ludzi w wieku 18-24 lat, gotowych na ni\u0105 by\u0142o g\u0142osowa\u0107 35,61 proc. m\u0119\u017cczyzn (druga w kolejce Konfederacja mia\u0142a 31,48 proc.) i 26,86 proc. kobiet (druga Lewica mia\u0142a 26,34 proc.).<\/p>\n\n\n\n
G\u0142osy m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy g\u0142osowali w poprzednich wyborach, a dzi\u015b (przynajmniej przed 4 czerwca) nie chc\u0105 g\u0142osowa\u0107, to nawet 5 pkt proc. wi\u0119cej dla partii opozycyjnych (a to niejedyna rezerwa g\u0142os\u00f3w niezdecydowanych). M\u0142odych na marszu 4 czerwca nie brakowa\u0142o. Oby to by\u0142 dobry prognostyk.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Marsz 4 czerwca to niew\u0105tpliwie punkt zwrotny w polskiej polityce. To tak\u017ce punkt krytyczny – szanse opozycji na wyborcze zwyci\u0119stwo wzros\u0142y ale zmala\u0142a radykalnie przestrze\u0144 na pope\u0142nianie b\u0142\u0119d\u00f3w. Spo\u0142eczny entuzjazm od rozczarowania dzieli niewielka granica.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6223,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,257,49,120,258,6,294,70],"tags":[466,561,371,248,238,560],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6222"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6222"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6227,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6222\/revisions\/6227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}