
{"id":6228,"date":"2023-06-07T07:14:24","date_gmt":"2023-06-07T05:14:24","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=6228"},"modified":"2023-06-09T00:27:10","modified_gmt":"2023-06-08T22:27:10","slug":"ukraina-wyzwania-odbudowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2023\/06\/07\/ukraina-wyzwania-odbudowy\/","title":{"rendered":"Ukraina, wyzwania odbudowy"},"content":{"rendered":"\n<p>Wojna w Ukrainie trwa, wysadzenie tamy na Dnieprze w Nowej Kachowce pokazuje, \u017ce Rosjan w ich dziele zniszczenia nic nie powstrzymuje. Ale odbudowa Ukrainy ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0119\u0142a, podobnie jak \u017cywa debata o tym, jak odbudowuj\u0105c, budowa\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>158 tys. zniszczonych budynk\u00f3w mieszkalnych, 3,2 tys. obiekt\u00f3w edukacyjnych, 1216 obiekt\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, ponad 200 tys. samochod\u00f3w, ponad 16 tys. jednostek transportu publicznego, 1,8 tys. obiekt\u00f3w kultury. To zniszczenia po pierwszym roku wojny podsumowane w raporcie przygotowanym przez <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Kyiv School of Economy (opens in a new tab)\" href=\"https:\/\/kse.ua\/about-the-school\/news\/during-the-year-of-the-full-scale-war-the-total-amount-of-damages-caused-russia-to-ukraine-s-infrastructure-has-reached-almost-143-8-billion\/\" target=\"_blank\"><strong>Kyiv School of Economy<\/strong><\/a>, zbieraj\u0105c\u0105 we wsp\u00f3\u0142pracy z rz\u0105dem ukrai\u0144skim dane o materialnych konsekwencjach rosyjskiej inwazji. <\/p>\n\n\n\n<p>Bilans na kwiecie\u0144 b.r. to 148 mld dol. strat bezpo\u015brednich. Nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 one jednak koszt\u00f3w zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105 dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy ludzi, kosztami utrzymania i rehabilitacji os\u00f3b rannych, skutk\u00f3w trwa\u0142ej emigracji &#8211; jakie b\u0119d\u0105, trudno w tej chwili przewidzie\u0107. Podstawowy rachunek nie uwzgl\u0119dnia te\u017c utraconego potencja\u0142u gospodarczego i zmniejszenia aktywno\u015bci gospodarczej w 2022 r. o ok 30 proc. PKB.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Gospodarka wojenna<\/h2>\n\n\n\n<p>Rok 2023 ma by\u0107 lepszy, PKB zacznie si\u0119 nawet odbija\u0107, bo gospodarka dostosowa\u0142a si\u0119 do warunk\u00f3w wojennych i dzia\u0142a nie najgorzej. Przemys\u0142 zbrojeniowy pracuje pe\u0142n\u0105 moc\u0105, do przedwojennej sprawno\u015bci wr\u00f3ci\u0142 te\u017c przemys\u0142 wydawniczy. W Kijowie powsta\u0142o nawet kilka nowych ksi\u0119garni. Wiadomo te\u017c, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107\u00a0obiegu gospodarczego rozwija si\u0119 w obiegu nieformalnym &#8211; wielko\u015b\u0107 tej sfery w Ukrainie szacowano na ok. 30 proc. PKB, podczas wojny mog\u0142a wzrosn\u0105\u0107 do 50 proc. Pojawi\u0142y si\u0119 i takie szacunki, dok\u0142adne wyliczenia jednak s\u0105 niedost\u0119pne.<\/p>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci wi\u0119c od uwzgl\u0119dnionych za\u0142o\u017ce\u0144 skala wojennych zniszcze\u0144 mo\u017ce si\u0119ga\u0107 148 mld dol., jak w raporcie KSE, ale mo\u017ce te\u017c szybowa\u0107 do astronomicznej kwoty setek miliard\u00f3w. Nowa Kachowka do\u0142o\u017cy do rachunku niema\u0142o. Ile rzeczywi\u015bcie b\u0119dzie kosztowa\u0107 odbudowa Mariupola, Charkowa, Bachmutu, dopiero si\u0119\u00a0przekonamy. Ile poch\u0142onie rozminowanie p\u00f3l, niwelowanie zniszcze\u0144 ekologicznych, te\u017c jeszcze nie wiadomo, pierwsze estymacje nie s\u0105 na razie zbyt wiarygodne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Od Lugano do Londynu<\/h2>\n\n\n\n<p>Rozmowa o odbudowie jednak trwa, w samej Ukrainie i w przestrzeni mi\u0119dzynarodowej. <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"21 i 22 czerwca w Londynie odb\u0119dzie si\u0119 konferencja (opens in a new tab)\" href=\"https:\/\/www.urc-international.com\/urc-2023-info\" target=\"_blank\"><strong>21 i 22 czerwca w Londynie odb\u0119dzie si\u0119 konferencja<\/strong><\/a> po\u015bwi\u0119cona odbudowie, punktem wyj\u015bcia do spotkania b\u0119dzie plan odbudowy przedstawiony przez ukrai\u0144ski rz\u0105d na pocz\u0105tku lipca ub.r. w Lugano. <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"To obszerny dokument (opens in a new tab)\" href=\"https:\/\/recovery.gov.ua\/\" target=\"_blank\"><strong>To obszerny dokument<\/strong><\/a> przygotowany przez setki ekspert\u00f3w. Koszty odbudowy szacuje on na 750 mld dol. rozpisanych do\u015b\u0107\u00a0precyzyjnie na wiele program\u00f3w i setki projekt\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n<p>Dokument wydaje si\u0119 podejrzanie precyzyjny, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce przecie\u017c jeszcze w czerwcu ub.r., kiedy by\u0142 redagowany, nikt nie m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107 ani ko\u0144ca wojny, ani warunk\u00f3w pokoju, ani te\u017c ostatecznych zniszcze\u0144. Ba, rok p\u00f3\u017aniej te pytania s\u0105 nadal aktualne. Nic nie jest pewne poza niez\u0142omnym przekonaniem Ukrai\u0144c\u00f3w i Ukrainek, \u017ce zwyci\u0119\u017c\u0105, a warunkiem pokoju jest powr\u00f3t do granic z 1991 r. <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Bie\u017c\u0105ce potrzeby<\/h2>\n\n\n\n<p>Kiedy to nast\u0105pi? To niejedyne kluczowe nie tylko dla przysz\u0142o\u015bci Ukrainy pytanie. Jak wi\u0119c czyta\u0107 takie propozycje, jak przedstawione przez ukrai\u0144ski rz\u0105d w Lugano? Polityczne science-fiction? Niekoniecznie &#8211; eksperci s\u0105 zgodni, \u017ce odbudowa b\u0119dzie podzielona na fazy. Pierwsza ju\u017c trwa, to bie\u017c\u0105ca rekonstrukcja zniszczonej infrastruktury, tak by mog\u0142a funkcjonowa\u0107 gospodarka, a w ukrai\u0144skich miastach da\u0142o si\u0119 \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Doskona\u0142ym przyk\u0142adem jest odnowienie potencja\u0142u systemu energoelektrycznego, kt\u00f3ry na pocz\u0105tki zimy na skutek bombardowa\u0144 kluczowych w\u0119z\u0142\u00f3w pracowa\u0142 czasami zaledwie po\u0142ow\u0105 mocy. Na wiosn\u0119 odzyska\u0142 sprawno\u015b\u0107, a Ukraina nawet wznowi\u0142a eksport nadwy\u017cek elektryczno\u015bci na Zach\u00f3d. <\/p>\n\n\n\n<p>Bie\u017c\u0105ca odbudowa kosztuje, <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"minister finans\u00f3w Ukrainy Serhij Marczenko wyliczy\u0142 (opens in a new tab)\" href=\"https:\/\/mof.gov.ua\/uk\/news\/sergii_marchenko_ukraine_needs_usd_65_billion_to_fully_meet_its_recovery_needs_this_year-4023\" target=\"_blank\"><strong>minister finans\u00f3w Ukrainy Serhij Marczenko wyliczy\u0142<\/strong><\/a>, \u017ce tegoroczne potrzeby to 3,3 mld dol. na infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105, 400 mln dol. na rozminowanie, na odbudow\u0119 budynk\u00f3w mieszkalnych 1,9 mld dol. W sumie potrzeba 14,1 mld dol. do ko\u0144ca roku, brakuje 6,5 mld. I w\u0142a\u015bnie tak naprawd\u0119 stawk\u0105 wielkich dyskusji o przysz\u0142o\u015bci i przysz\u0142ych setkach miliard\u00f3w jest tych 6,5 mld potrzebnych tu i teraz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Polityka odbudowy<\/h2>\n\n\n\n<p>Od tych pieni\u0119dzy zale\u017cy, wyja\u015bnia Marczenko, czy uda si\u0119\u00a0przywr\u00f3ci\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia w ukrai\u0144skich miastach tak, by zach\u0119ci\u0107 do powrotu osoby, kt\u00f3re wyjecha\u0142y zagranic\u0119. A w\u0142a\u015bnie od skali reemigracji zale\u017ce\u0107 w du\u017cym stopniu b\u0119dzie dynamika spo\u0142eczna i gospodarcza. Wi\u0119c przekonuj\u0105ce, ambitne wizje\u00a0przysz\u0142o\u015bci maj\u0105 m.in. legitymizowa\u0107 bie\u017c\u0105ce oczekiwania Ukrai\u0144c\u00f3w wobec swych partner\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Bie\u017c\u0105ca odbudowa w warunkach wojny to jednak tylko pierwszy etap, po zako\u0144czeniu wojny przyjdzie czas intensywnej rekonstrukcji infrastruktury obliczony na czas do trzech lat, a potem ju\u017c w\u0142a\u015bciwa nie tyle odbudowa, co odnowa zgodnie z zasad\u0105 &#8222;build back better&#8221;. Bo nie chodzi o to, \u017ceby wr\u00f3ci\u0107 do stanu sprzed wojny, tylko wykorzysta\u0107 obecny kryzys do przebudowy kraju zgodnie z potrzebami przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Odbudowa i integracja z UE<\/h2>\n\n\n\n<p>Istotnym czynnikiem takiego przysz\u0142o\u015bciowego planowania b\u0119dzie proces integracji z Uni\u0105 Europejsk\u0105. To czynnik o kluczowym znaczeniu i jednocze\u015bnie obarczony wielk\u0105 niepewno\u015bci\u0105, bo trudno przewidzie\u0107 jego dynamik\u0119. Obecnie po niezwyk\u0142ym zwrocie Emmanuel Macrona Ukraina zyska\u0142a we Francji niespodziewanego sojusznika w staraniach o jak najszybsz\u0105 akcesj\u0119. Niemcy s\u0105 bardziej wstrzemi\u0119\u017aliwe, cho\u0107&nbsp;i tak postawa rz\u0105du Olafa Scholza te\u017c zmieni\u0142a si\u0119 zasadniczo od pocz\u0105tku wojny.<\/p>\n\n\n\n<p>Jaki jednak b\u0119dzie mia\u0142a rzeczywisty charakter odbudowa, na ile b\u0119dzie rzeczywi\u015bcie zgodna z przyj\u0119tymi w Lugano zasadami? Najwa\u017cniejsza z nich m\u00f3wi, \u017ce to Ukrai\u0144cy maj\u0105\u00a0by\u0107 gospodarzami procesu i sami maj\u0105\u00a0programowa\u0107 w\u0142asn\u0105\u00a0przysz\u0142o\u015b\u0107. Wiadomo jednak, \u017ce partnerzy zagraniczni, zw\u0142aszcza prywatny kapita\u0142 kluczowy dla modernizacji i rozwoju potencja\u0142u gospodarczego, nie b\u0119d\u0105 inwestowa\u0107, nie maj\u0105c wp\u0142ywu na warunki swoich inwestycji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Przysz\u0142o\u015b\u0107 demokracji<\/h2>\n\n\n\n<p>Na ile wi\u0119c ukrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie w istocie gospodarzem, a na ile Ukraina stanie si\u0119\u00a0polem ekspansji kapita\u0142u i geopolitycznych interes\u00f3w centr\u00f3w w\u0142adzy wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata? I jak ukszta\u0142tuje si\u0119 pole si\u0142 w samej Ukrainie? Wiadomo ju\u017c, \u017ce pozycja dotychczasowych oligarch\u00f3w bardzo w czasie wojny os\u0142ab\u0142a. Czy jednak po wojnie nie pojawi si\u0119 nowa oligarchia? I jak rozwija\u0107\u00a0si\u0119\u00a0b\u0119dzie system polityczny, dzi\u015b ca\u0142kowicie zdominowany przez Wo\u0142odymyra Ze\u0142enskiego?<\/p>\n\n\n\n<p>Wyra\u017ane pokusy autorytarnej konsolidacji w\u0142adzy wida\u0107 by\u0142o ju\u017c przed wojn\u0105, wojna potencjalnie wzmacnia mo\u017cliwo\u015bci takiej konsolidacji. Jednocze\u015bnie jednak te\u017c silny mandat zyska\u0142y struktury spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, swoj\u0105 rol\u0119 potwierdzi\u0142 samorz\u0105d terytorialny, a sami Ukrai\u0144cy w badaniach pokazuj\u0105 przywi\u0105zanie do systemu demokratycznego i raczej niech\u0119tnie oddaliby w\u0142adz\u0119\u00a0dyktatorowi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Miejsce Polski<\/h2>\n\n\n\n<p>Wiele wi\u0119c pyta\u0144, mniej odpowiedzi. Gdzie w tym wszystkim miejsce Polski? Oczywi\u015bcie chcieliby\u015bmy uczestniczy\u0107&nbsp;w procesie odbudowy, cho\u0107 mamy ma\u0142e wyobra\u017cenie o tym, jak ten proces mia\u0142by wygl\u0105da\u0107. W debacie raczej dominuje przekonanie, \u017ce powinni\u015bmy si\u0119&nbsp;&#8222;za\u0142apa\u0107&#8221; na obs\u0142ug\u0119 kasy, jaka si\u0119 pojawi sk\u0105d\u015b, a nam si\u0119 nale\u017cy za dotychczasowe po\u015bwi\u0119cenie dla Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n<p>I rzeczywi\u015bcie, mogliby\u015bmy wykorzysta\u0107 kapita\u0142 zebrany w czasie wojny i fakt, \u017ce jeste\u015bmy dla Ukrainek i Ukrai\u0144c\u00f3w najbli\u017cszym i najbardziej przyjaznym narodem. Niestety, kapita\u0142 ten roztrwaniamy szybciej, ni\u017c  go budowali\u015bmy nieudoln\u0105 polityk\u0105 polskiego rz\u0105du. Zaskakuj\u0105ca decyzja o embargu na import ukrai\u0144skiej \u017cywno\u015bci podminowa\u0142a dobre relacje. Pokaza\u0142a, \u017ce w polskiej polityce ukrai\u0144skiej, je\u015bli taka w og\u00f3le istnieje, nie ma \u017cadnych za\u0142o\u017ce\u0144 strategicznych i jest ona podporz\u0105dkowana celom wewn\u0119trznym.<\/p>\n\n\n\n<p>Ukrai\u0144cy my\u015bl\u0105\u00a0jednak o polityce zagranicznej strategicznie, dlatego niezale\u017cnie od spo\u0142ecznych sentyment\u00f3w rz\u0105d i prezydent graj\u0105\u00a0na partner\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 dla nich strategiczne znaczenie. I wida\u0107 wyra\u017anie krzepn\u0105ce relacje z Pary\u017cem i Berlinem, niezale\u017cnie od silnych dotychczas zwi\u0105zk\u00f3w z Waszyngtonem i Londynem. Polska z jej elitami do niedawna fantazjuj\u0105cymi o osi Kij\u00f3w-Warszawa przeciwko Moskwie i Berlinowi przesuwa si\u0119 na margines. Na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\n\n\n\n<p>O odbudowie Ukrainy rozmawiam z Agnieszk\u0105 Lichnerowicz w <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"podca\u015bcie &quot;Rozumie\u0107 Ukrain\u0119&quot; (opens in a new tab)\" href=\"https:\/\/audycje.tokfm.pl\/audycja\/562,Rozumiec-Ukraine\" target=\"_blank\"><strong>podca\u015bcie &#8222;Rozumie\u0107 Ukrain\u0119&#8221;<\/strong><\/a>. Podcast jest efektem wsp\u00f3\u0142pracy Fundacji TokFM i Fundacji im. Stefana Batorego. Premiera nowego odcinka w \u015brod\u0119 7 czerwca o 15. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wojna w Ukrainie trwa, wysadzenie tamy na Dnieprze w Nowej Kachowce pokazuje, \u017ce Rosjan w ich dziele zniszczenia nic nie powstrzymuje. Ale odbudowa Ukrainy ju\u017c trwa, podobnie jak \u017cywa debata o tym, jak odbudowuj\u0105c budowa\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6230,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,294,78,167],"tags":[433,509,557,248,291,240,485,251],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6228"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6237,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6228\/revisions\/6237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}