Solidarno\u015b\u0107 nie by\u0142a etapem walki kapitalizmu z komunizmem. Solidarno\u015b\u0107 wyr\u00f3\u017cnia\u0142a kluczowa cecha \u2013 nie m\u00f3wi\u0142a j\u0119zykiem interes\u00f3w, lecz j\u0119zykiem praw. M\u00f3wi\u0142a w imieniu ludzi, kt\u00f3rzy odkryli, \u017ce s\u0105 istotami maj\u0105cymi prawo mie\u0107 prawa, gotowymi do podj\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za siebie i sw\u00f3j los. W tym sensie Solidarno\u015b\u0107 nie tylko przeciwstawi\u0142a si\u0119 konkretnemu systemowi opresji, nie tylko odbudowa\u0142a polskie spo\u0142ecze\u0144stwo, lecz sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym etapem szerzenia o\u015bwieceniowego uniwersalizmu.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
C\u00f3\u017c, podobnie na polskie powstania patrzy\u0142 w XIX w. Karol Marks, widz\u0105c w \u00f3wczesnych narodowych zrywach uniwersalistyczny potencja\u0142 rewolucji. Ale to ju\u017c historia, gdy rozmawia\u0142em z Tourainem w 2011 r., by\u0142 rozczarowany Polsk\u0105, Francj\u0105 z Sarkozym, by\u0142 tak\u017ce zawiedziony, \u017ce kobiety nie okaza\u0142y si\u0119 nowym uniwersalnym podmiotem emancypacyjnym. Nie straci\u0142 jedynie przekonania do trwa\u0142o\u015bci nowoczesno\u015bci i uniwersalizmu tego projektu.<\/p>\n\n\n\n
Dwa lata p\u00f3\u017aniej zaskoczy\u0142, publikuj\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 „La fin des soci\u00e9t\u00e9s” (Koniec spo\u0142ecze\u0144stw). Dzie\u0142o zapowiedzia\u0142 na blogu:<\/p>\n\n\n\n
Nauki spo\u0142eczne, jakie znali\u015bmy, klasyczna socjologia \u2013 zajmuj\u0105ca si\u0119 przez ponad sto lat analiz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119 w\u00a0ramach pa\u0144stw narodowych \u2013 umar\u0142a. Potrzebujemy nowego paradygmatu, kt\u00f3ry pozwoli dojrze\u0107 wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119\u00a0nowy \u015bwiat. Jestem przekonany, \u017ce znajdujemy si\u0119 w\u00a0samym \u015brodku procesu zerwania ci\u0105g\u0142o\u015bci rozwoju spo\u0142ecznego i\u00a0g\u0142\u0119bokiej transformacji. Od wewn\u0105trz bardzo trudno proces ten analizowa\u0107 \u2013 wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce za zmianami nie nad\u0105\u017ca nie tylko nauka, lecz tak\u017ce polityka. Dzi\u015b o\u00a0wiele wi\u0119cej mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119\u00a0o\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie, obserwuj\u0105c \u017cycie prywatne i\u00a0kultur\u0119 masow\u0105, ni\u017c badaj\u0105c formy \u017cycia publicznego.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n
W \u015blad za t\u0105 deklaracj\u0105, zapowiedzian\u0105\u00a0w wywiadzie z 2011 r., posz\u0142a kolejna. Ot\u00f3\u017c socjolog stwierdzi\u0142,\u00a0\u017ce nowa ksi\u0105\u017cka otwiera nowy pocz\u0105tek, wie\u0144czy okres przygotowawczy trwaj\u0105cy 65 lat, gdy napisa\u0142 ponad 40 ksi\u0105\u017cek t\u0142umaczonych na wiele j\u0119zyk\u00f3w. Nadszed\u0142 czas na now\u0105 teori\u0119 spo\u0142eczn\u0105. Po „Ko\u0144cu spo\u0142ecze\u0144stwa” Touraine napisa\u0142 jeszcze pi\u0119\u0107 ksi\u0105\u017cek, ostatnia, „Les soci\u00e9t\u00e9s modernes”, ukaza\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku 2022 r.<\/p>\n\n\n\n
Po drodze ukaza\u0142y si\u0119 jeszcze „La soci\u00e9t\u00e9 des communications et ses acteurs” (2021), „D\u00e9fense de la modernit\u00e9” (2018), „Le Nouveau Si\u00e8cle politique” (2016), „Nous, sujets humains” (2015). Ka\u017cda z nich wymaga uwa\u017cnej lektury, bo autor nie chodzi na skr\u00f3ty i rzeczywi\u015bcie buduje nowy spos\u00f3b opisu \u017cycia spo\u0142ecznego, w kt\u00f3rym podmiotowo\u015b\u0107 z grupy przesuwa si\u0119\u00a0na jednostk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nowe propozycje Alaina Touraine’a nie spotka\u0142y si\u0119 z wi\u0119kszym entuzjazmem, w podsumowaniach jego dorobku wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o zas\u0142ugach „okresu klasycznego” ni\u017c o nowych propozycjach intelektualnych. Czy rzeczywi\u015bcie s\u0105 one bez wi\u0119kszego znaczenia, odwa\u017cn\u0105 fantazj\u0105 s\u0119dziwego uczonego?<\/p>\n\n\n\n
Nie jestem socjologiem, wi\u0119c mog\u0119 formu\u0142owa\u0107 opini\u0119 bez obawy, \u017ce pope\u0142ni\u0119 jaki\u015b formalny b\u0142\u0105d. I przyznam, \u017ce najnowsze prace Touraine’a s\u0105 bardzo inspiruj\u0105ce. Opis przekszta\u0142cenia spo\u0142ecze\u0144stwa w struktury postspo\u0142eczne, oparte na indywidualnej podmiotowo\u015bci, doskonale odpowiada\u0142 do\u015bwiadczeniu ukrai\u0144skiej Rewolucji godno\u015bci. Pozwala\u0142 zrozumie\u0107 dynamik\u0119 tworzenia zbiorowej podmiotowo\u015bci zgodnie z has\u0142em „jestem kropl\u0105 w oceanie” i wezwaniem „Ukraina to ja” skandowanym na majdanowych wiecach.<\/p>\n\n\n\n
Niezale\u017cnie od wagi nowych propozycji godna uznania jest postawa uczonego, kt\u00f3ry w wieku 87 lat, zamiast odcina\u0107 kupony od uczciwie zas\u0142u\u017conej s\u0142awy, postanowi\u0142 zmierzy\u0107 si\u0119 z problemem uciekaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej i uj\u0105\u0107 j\u0105 w karby nowego opisu. Zd\u0105\u017cy\u0142, domkn\u0105\u0142 swe nowe dzie\u0142o na rok przed \u015bmierci\u0105. Do nas nale\u017cy podj\u0119cie z t\u0105 propozycj\u0105 dobrej dyskusji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Alain Touraine, wybitny francuski socjolog, posta\u0107 niezwyk\u0142a tak\u017ce z wielu innych wzgl\u0119d\u00f3w. Jeden z pierwszych badaczy polskiej Solidarno\u015bci, ruchu kt\u00f3ry nazwa\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 innowacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 drugiej po\u0142owy XX wieku. Zmar\u0142 w wieku 97 lat.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6240,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,29,73,294],"tags":[341,563,252,239,562],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6238"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6238"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6243,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6238\/revisions\/6243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}