pisa\u0142em w „Polityce”<\/strong><\/a> przy okazji 300. rocznicy jego urodzin. Nie b\u0119d\u0119 powtarza\u0142 tamtego tekstu, nie straci\u0142 wa\u017cno\u015bci. Rocznica min\u0119\u0142a, Ukrai\u0144cy, nie zwa\u017caj\u0105c na wojn\u0119, uczcili swojego bohatera, organizuj\u0105c liczne wydarzenia, ukaza\u0142y si\u0119 nowe wa\u017cne publikacje uzupe\u0142niaj\u0105ce dziesi\u0105tki tom\u00f3w napisanych wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\nWojna w istocie wzmocni\u0142a zainteresowanie XVIII-wiecznym filozofem, bo jego posta\u0107 i dzie\u0142o odgrywaj\u0105 niezwykle wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u015bmiertelnym sporze, jaki Rosja toczy z Ukrain\u0105, odmawiaj\u0105c jej prawa do odr\u0119bnej to\u017csamo\u015bci, kultury i podmiotowo\u015bci politycznej. Skoworoda doskonale t\u0119 odr\u0119bno\u015b\u0107 kulturow\u0105 wyra\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j \u017cyciorys doskonale nadaje si\u0119 do mitologizacji, czym zaj\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c pierwszy biograf Skoworody, jego najbli\u017cszy ucze\u0144 i przyjaciel Mychaj\u0142o Kowa\u0142y\u0144ski. To w jego opisie filozof jawi si\u0119 jako kto\u015b w rodzaju ekscentryka i hipisa niezdolnego do podporz\u0105dkowania si\u0119 \u017cadnym instytucjom, wegetarianina spo\u017cywaj\u0105cego jeden posi\u0142ek dziennie, zawsze po zachodzie s\u0142o\u0144ca, w\u0119drowca i mi\u0142o\u015bnika \u017cycia w naturze.<\/p>\n\n\n\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Skoworoda niczego nie opublikowa\u0142 za \u017cycia, zdumiewa s\u0142awa i uznanie, jakim si\u0119 cieszy\u0142. Nie by\u0142o przecie\u017c internetu, dzia\u0142a\u0142y jednak sieci koneksji \u0142\u0105cz\u0105ce \u00f3wczesne elity polityczne Hetma\u0144szczyzny, Ukrainy S\u0142obodzkiej, tak\u017ce Petersburga, w kt\u00f3rym nieproporcjonalnie wielk\u0105 rol\u0119 odgrywali Ukrai\u0144cy. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107, \u017ce przyjaciel Skoworody O\u0142eksij Rozumowski by\u0142 faworytem (a p\u00f3\u017aniej m\u0119\u017cem) carycy El\u017cbiety, jego brat Kiry\u0142, obok tego, \u017ce po przywr\u00f3ceniu urz\u0119du hetmana zosta\u0142 (jak si\u0119 okaza\u0142o, ostatnim) hetmanem, to tak\u017ce pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezydenta Rosyjskiej Akademii Nauk.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych ludzi wywodzi\u0142a si\u0119 z Akademii Mohyla\u0144skiej, w kt\u00f3rej Skoworoda uczy\u0142 si\u0119 przez wiele lat, a przez jaki\u015b czas uczy\u0142. Znajomo\u015bci z tamtych czas\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 trwa\u0142e, a sam Skoworoda na pewno ze wzgl\u0119du na wybitne uzdolnienia i intelekt zapisa\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci nie tylko bezpo\u015brednich znajomych.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego jednak warto zajmowa\u0107 si\u0119 Skoworod\u0105 dzi\u015b? O tym rozmawiam z Agnieszk\u0105 Lichnerowicz w 12. odcinku podkastu „Rozumie\u0107 Ukrain\u0119”<\/a><\/strong>, przygotowywanego przez Fundacj\u0119 Radia TOK FM i Fundacj\u0119 im. Stefana Batorego. Premiera w \u015brod\u0119 16 sierpnia o godz. 15.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy warto dzi\u015b zajmowa\u0107 si\u0119 osob\u0105 tak odleg\u0142\u0105, dos\u0142ownie i umownie, jak Hryhorij Skoworoda? Urodzi\u0142 si\u0119 300 lat temu na Po\u0142tawszczy\u017anie, jego barkowe teksty s\u0105 trudno zrozumia\u0142e nawet po przek\u0142adzie. A jednak znajomo\u015b\u0107 Skoworody i epoki, w kt\u00f3rej bardzo si\u0119 przydaj\u0105, by rozumie\u0107 zar\u00f3wno ukrai\u0144sk\u0105 histori\u0119, jak i ukrai\u0144sk\u0105 kultur\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,21,56,78,167],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6336"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6336"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6340,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6336\/revisions\/6340"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}