Ukrai\u0144ska armia nie u\u0142atwia analitykom zadania, bo skrz\u0119tnie chroni wszelkie informacje. Te, kt\u00f3re si\u0119 s\u0105cz\u0105, s\u0105 niejednoznaczne, nie wiadomo, na ile s\u0142u\u017c\u0105 dezinformacji, na ile opisuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Niewiele wi\u0119c wiadomo, nawet jakie s\u0105 rzeczywiste ilo\u015bci sojuszniczego uzbrojenia u\u017cytego w dzia\u0142aniach.<\/p>\n\n\n\n
Wojskowi jednak mog\u0105 sobie na tak\u0105 gr\u0119 pozwoli\u0107, bo mog\u0105 ci\u0105gle polega\u0107 na najwa\u017cniejszym zasobie – wsparciu spo\u0142ecze\u0144stwa. Ukrai\u0144cy bezgranicznie ufaj\u0105 si\u0142om zbrojnym i s\u0105 przekonani, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musz\u0105 wygra\u0107. Cho\u0107 te\u017c maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci, \u017ce walka jeszcze potrwa, by\u0107 mo\u017ce nawet kilka lat.<\/p>\n\n\n\n
Najnowsze badanie nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych przygotowane przez Centrum Razumkowa<\/s> Fundacj\u0119 im. Ilka Kuczeriwa specjalnie na Dzie\u0144 Niepodleg\u0142o\u015bci pokazuje, \u017ce optymizm przewa\u017ca na pesymizmem. Po\u0142owa (48,8 proc.) badanych twierdzi, \u017ce sprawy id\u0105 w dobrym kierunku (spadek do notowa\u0144 z grudnia 2022, kiedy m\u00f3wi\u0142o podobnie 58,9 proc. badanych). Patrz\u0105cych w przysz\u0142o\u015b\u0107 z niepokojem jest 32 proc. (wzrost z 23,6 proc.).<\/p>\n\n\n\n
Respondenci pytani o bilans 32 lat niepodleg\u0142o\u015bci swoimi odpowiedziami tworz\u0105 niejednoznaczny obraz kraju. 40,3 proc. twierdzi, \u017ce wydarzy\u0142o si\u0119 wi\u0119cej rzeczy dobrych ni\u017c z\u0142ych. 39,8 proc. jest zdania, \u017ce bilans jest r\u00f3wny, tyle dobrego, co i z\u0142ego. Negatywn\u0105 ocen\u0119 czasu niepodleg\u0142o\u015bci wyra\u017ca 12,4 proc. G\u0142osy rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 nier\u00f3wno pod wzgl\u0119dem regionalnym, oceny pozytywne przewa\u017caj\u0105 na zachodzie kraju.<\/p>\n\n\n\n
Gdyby dzi\u015b odby\u0142o si\u0119 referendum w sprawie niepodleg\u0142o\u015bci, 81,6 proc. zag\u0142osowa\u0142oby za, 3,4 proc. przeciwko – reszta albo nie wie, albo nie wzi\u0119\u0142aby udzia\u0142u w g\u0142osowaniu. Wyniki te pokrywaj\u0105 si\u0119 mniej wi\u0119cej z odpowiedziami na pytanie o rozpad Zwi\u0105zku Radzieckiego. By\u0142o to pozytywne wydarzenie dla 69,3 proc. badanych, negatywne dla 15,3 proc. Jeszcze w 2020 r. pozytywnie rozpad ZSRR ocenia\u0142a zaledwie po\u0142owa respondent\u00f3w (49,1 proc.), \u017ca\u0142owa\u0142o go 31,7 proc.<\/p>\n\n\n\n
Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce proces przebudowy \u015bwiadomo\u015bci i konsolidacji narodowej wok\u00f3\u0142 niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa jest d\u0142ugotrwa\u0142y. Doskonale pokazuje to badanie prowadzone przez Instytut Socjologii Ukrai\u0144skiej Akademii Nauk w ramach programu monitoringu spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego. Edycja badania przeprowadzonego w czerwcu pokazuje, \u017ce na pytanie o to\u017csamo\u015b\u0107 79,5 proc. respondent\u00f3w odpowiada: jestem obywatelem Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze tu\u017c przed wojn\u0105 podobnie odpowiada\u0142o 64,6 proc. ankietowanych. Rosyjska agresja przyspieszy\u0142a narodowo-obywatelsk\u0105 konsolidacj\u0119 (nale\u017cy te\u017c oczywi\u015bcie wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 przemiany demograficzne wynikaj\u0105ce z migracji wojennych – zmieni\u0142y struktur\u0119 pr\u00f3by badanych). Niemniej wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce od 1992 r., kiedy bycie obywatelem deklarowa\u0142o 45,6 proc. badanych, trwa systematyczny proces odkrywania przez Ukrai\u0144c\u00f3w swojej narodowej i obywatelskiej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cny w tym udzia\u0142 maj\u0105 historyczne prze\u0142omy, jak Pomara\u0144czowa Rewolucja z 2004 r. i Rewolucja godno\u015bci 2013-14. Socjologowie z IS UAN dziel\u0105 czas niepodleg\u0142o\u015bci na etapy:<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cdy z tych etap\u00f3w nasycony jest intensywnymi i cz\u0119sto dramatycznymi procesami. Ostatnie lata ZSRR to nie tylko trauma Czarnobyla, wydarzenia, kt\u00f3re walnie przyczyni\u0142o si\u0119 do proniepodleg\u0142o\u015bciowej mobilizacji w Ukrainie. To tak\u017ce pierestrojka Gorbaczowa, kt\u00f3ra oznacza\u0142a pierwszy etap tworzenia struktur, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej przejmowa\u0142y zasoby gospodarcze i tworzyli je „czerwoni dyrektorzy”, uczestnicy kryminalnych mafii, aktywi\u015bci Komsomo\u0142u.<\/p>\n\n\n\n Konsolidacja tych kryminalno-postkomunistyczno-politycznych struktur, polegaj\u0105ca na krwawych nierzadko „ekspropriacjach” i korupcji struktur w\u0142adzy, doprowadzi\u0142a do powstania oligarchicznego kapitalizmu, kt\u00f3ry dominuje w pa\u0144stwach poradzieckich. Ukraina wytworzy\u0142a w\u0142asn\u0105 wersj\u0119 tego systemu, odmienn\u0105 od rosyjskiej z jednego zasadniczego wzgl\u0119du. Rosja przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w pa\u0144stwo naftowo-gazowe, ekstrakcja tych zasob\u00f3w sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em wp\u0142yw\u00f3w dla pa\u0144stwa, a wi\u0119c tak\u017ce elity politycznej.<\/p>\n\n\n\n W konsekwencji struktura rosyjskiej gospodarki i jej uzale\u017cnienie sprzyja\u0142o cementowaniu systemu autorytarnego, a w ko\u0144cu nowej wersji totalitaryzmu. W Ukrainie pozbawionej surowc\u00f3w energetycznych struktura realnej gospodarki nie sprzyja\u0142a podobnemu modelowi scentralizowanej dyktatorsko w\u0142adzy. Napi\u0119cia mi\u0119dzy regionalnymi elitami polityczno-gospodarczymi powodowa\u0142y, \u017ce ani Leonidowi Kuczmie, ani Wiktorowi Janukowyczowi nie uda\u0142o si\u0119 scementowa\u0107 w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n Czynnikiem drugim chroni\u0105cym przed dyktatur\u0105 by\u0142 i jest charakter ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa, jego pluralistyczna z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 jego historii, kultury i kultury politycznej, daj\u0105ca mo\u017cliwo\u015b\u0107 odwo\u0142ywania si\u0119 do r\u00f3\u017cnych tradycji podczas poszukiwania wzor\u00f3w dzia\u0142ania i tworzenia instytucji. Ta w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 bardziej sprzyja konieczno\u015bci dogadywania si\u0119 ni\u017c uleg\u0142o\u015bci wobec w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n I w\u0142a\u015bnie czas wojny pokazuje, jak trudnym spo\u0142ecze\u0144stwem do rz\u0105dzenia s\u0105 Ukrai\u0144cy. Jeszcze na pocz\u0105tku wojny wida\u0107 by\u0142o konsolidacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 wobec pa\u0144stwa (w marcu 2022 ponad po\u0142owa ocenia\u0142a dzia\u0142ania pa\u0144stwa pozytywnie, w listopadzie 2021 ocen pozytywnych by\u0142o tylko ok. 8 proc., negatywnych blisko 70 proc.). Dzi\u015b wraca krytycyzm, negatywnie pa\u0144stwo ocenia 40 proc. ankietowanych, pozytywnie 22 proc. <\/p>\n\n\n\n Broni si\u0119 jeszcze Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski, ciesz\u0105cy si\u0119 ci\u0105gle bardzo wysokim zaufaniem, ale musi zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce zaufanie to nie rozci\u0105ga si\u0119 na reszt\u0119 jego politycznej i administracyjnej ekipy. Ba, trudno nawet rodak\u00f3w wzi\u0105\u0107 na populistyczne chwyty, jak zmiana god\u0142a na pomniku Matki Ojczyzny w Kijowie. Wymiana god\u0142a ZSRR na tryzub spotka\u0142a si\u0119 z umiarkowanym entuzjazmem, 70 proc. ankietowanych stwierdzi\u0142o, \u017ce tak w og\u00f3le pomys\u0142 wa\u017cny, bo symbolizuje walk\u0119 Ukrainy o wolno\u015b\u0107, ale tyle samo twierdzi, \u017ce mo\u017cna by\u0142o z jego realizacj\u0105 poczeka\u0107 do ko\u0144ca wojny.<\/p>\n\n\n\n Miar\u0105 ukrai\u0144skiego ducha mog\u0105 by\u0107 te\u017c inne wska\u017aniki, pochodz\u0105ce z innych ni\u017c socjologiczne \u017ar\u00f3de\u0142. Warto patrze\u0107 na rynek nieruchomo\u015bci, kt\u00f3ry o\u017cywa. Nie wr\u00f3ci\u0142 jeszcze do przedwojennego stanu, ale ruchy cenowe pokazuj\u0105 nowy popyt. Kij\u00f3w wr\u00f3ci\u0142 na pierwsze miejsce pod wzgl\u0119dem cen nieruchomo\u015bci (\u015brednia cena za metr kawalerki – r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 1453 dol.), dwa kolejne zajmuj\u0105 Lw\u00f3w i U\u017chorod. Ludzie dysponuj\u0105cy \u015brodkami i tanim kredytem w ramach akcji pa\u0144stwa dla niekt\u00f3rych grup, m.in. wojskowych i nauczycieli, kupuj\u0105 mieszkania w Kijowie, przekonani, \u017ce to najlepsza inwestycja na czasy po zwyci\u0119skiej wojnie.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Zrzut-ekranu-2023-08-23-o-08.38.57-1024x559.png\")
<\/figure>\n\n\n\n