Katastrofa humanitarna to najkr\u00f3tsze okre\u015blenie stanu, w jakim znale\u017ali si\u0119 mieszka\u0144cy wielu ukrai\u0144skich miast. Rosjanie nieustannie bombarduj\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105, pozbawiaj\u0105c dost\u0119pu do ciep\u0142a i elektryczno\u015bci. Mimo tych trudno\u015bci Ukrai\u0144cy ci\u0105gle z optymizmem patrz\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 i nie zamierzaj\u0105 skapitulowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Doniesienia z ukrai\u0144skich miast, zw\u0142aszcza z Kijowa, s\u0105 rzeczywi\u015bcie dramatyczne. Nieustanne wy\u0142\u0105czenia elektryczno\u015bci i dostaw ciep\u0142a dotykaj\u0105ce setek tysi\u0119cy os\u00f3b przy mrozach si\u0119gaj\u0105cych \u201320 st. C to scenariusz dla katastrofy humanitarnej. Tyle \u017ce cho\u0107 to prawdziwe informacje, to jednak dalece niepe\u0142ne.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba je uzupe\u0142ni\u0107 opisami pracy s\u0142u\u017cb technicznych nieustannie przywracaj\u0105cych system energetyczny do sprawno\u015bci. To tak\u017ce opowie\u015bci o punktach niez\u0142omno\u015bci \u2013 miejscach organizowanych przez w\u0142adze lokalne, organizacje spo\u0142eczne, wojsko, gdzie mo\u017cna przyj\u015b\u0107 si\u0119 ogrza\u0107, na\u0142adowa\u0107\u00a0telefon i przetrwa\u0107 najgorsze godziny. W ko\u0144cu nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107\u00a0te\u017c opowie\u015bci o tym, \u017ce Kij\u00f3w i inne dotkni\u0119te kryzysem miasta dzia\u0142aj\u0105, oferuj\u0105c mieszka\u0144com wszystkie us\u0142ugi: transport publiczny je\u017adzi, kawiarnie s\u0105\u00a0otwarte, a do teatr\u00f3w trudno kupi\u0107 bilety, bo si\u0119 tak szybko wyprzedaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma te\u017c jednego obrazu \u2013 ka\u017cde miasto radzi sobie inaczej. Chmielnicki niemal nie do\u015bwiadcza wy\u0142\u0105cze\u0144, bo polega na rozproszonym systemie energetyczno-ciep\u0142owniczym. Rosjanom nie starczy\u0142oby dron\u00f3w ani precyzji, \u017ceby zniszczy\u0107 tak\u0105 infrastruktur\u0119. Podobn\u0105 drog\u0105 przebudowy system\u00f3w energetycznych, by zwi\u0119kszy\u0107 ich odporno\u015b\u0107, id\u0105 inne o\u015brodki. W przypadku wielkiego Kijowa to trudniejsze. Tak czy inaczej, wywo\u0142ywany przez Rosjan kryzys jest jednocze\u015bnie impulsem do modernizacji systemu.<\/p>\n\n\n\n
Kolejne badania socjologiczne i sonda\u017ce nastroj\u00f3w pokazuj\u0105, \u017ce rosyjskie n\u0119kanie przynosi odwrotny do zamierzonego efekt. Ukrai\u0144cy zamiast rezygnacji pod wp\u0142ywem presji zmuszeni s\u0105 do szukania kreatywnych odpowiedzi na wyzwania, co wp\u0142ywa na wzrost poczucia podmiotowo\u015bci i sprawstwa. Seria najnowszych, opublikowanych w styczniu raport\u00f3w z bada\u0144 Kijowskiego Mi\u0119dzynarodowego Instytutu Socjologii pokazuje zaskakuj\u0105ce wyniki.<\/p>\n\n\n\n
Oto na pytanie, jak Ukrai\u0144cy wyobra\u017caj\u0105 sobie sw\u00f3j kraj za dziesi\u0119\u0107 lat, 64 proc. odpowiada, \u017ce Ukraina b\u0119dzie kwitn\u0105cym pa\u0144stwem nale\u017c\u0105cym do Unii Europejskiej. W ci\u0105gu kwarta\u0142u wynik ten poprawi\u0142 si\u0119\u00a0o 8 pkt proc., a w stosunku do czerwca ubieg\u0142ego roku – a\u017c o 21 pkt. Anton Hruszecki, dyrektor KMIS, wyja\u015bnia, \u017ce ten zdumiewaj\u0105cy wzrost optymizmu jest m.in. efektem rosn\u0105cego w\u015br\u00f3d Ukrai\u0144c\u00f3w przekonania, \u017ce s\u0105 w stanie prowadzi\u0107 wojn\u0119\u00a0i stawia\u0107 skuteczny op\u00f3r Rosji mimo radykalnego zmniejszenia zaanga\u017cowania w pomoc Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n
Ukrai\u0144cy nie maj\u0105 obecnie w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce g\u0142\u00f3wnym ich sojusznikiem jest Unia Europejska. I cho\u0107 Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski w przem\u00f3wieniu w Davos zarzuca\u0142 Unii i pa\u0144stwom europejskim brak zdecydowania, to nie zmienia to najwa\u017cniejszych fakt\u00f3w \u2013 to dzi\u0119ki Unii Ukraina ma \u015brodki potrzebne do finansowanie pa\u0144stwa i r\u00f3wnowa\u017cenia bud\u017cetu. To z kolei przek\u0142ada si\u0119 na postrzeganie UE tak\u017ce w wymiarze strategicznym \u2013 59 proc. Ukrai\u0144c\u00f3w jest przekonanych, \u017ce Unia pomog\u0142aby w razie ponownego ataku Rosji, gdyby do niego dosz\u0142o w przysz\u0142o\u015bci po zawarciu rozejmu\/pokoju. I tylko 39 proc. \u017cywi podobn\u0105\u00a0wiar\u0119 w odniesieniu do Stan\u00f3w Zjednoczonych, 40 proc. jest przekonanych, \u017ce USA pomocy nie udziel\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ci\u0105gle te\u017c do\u015b\u0107 jednoznaczne s\u0105 ukrai\u0144skie oceny tzw. negocjacji pokojowych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107, bo 69 proc. badanych, nie wierzy, \u017ce doprowadz\u0105\u00a0do trwa\u0142ego pokoju. Taki sam odsetek jest przekonanych, \u017ce stawk\u0105 wojny jest przetrwanie pa\u0144stwa i narodu, a celem Rosji – likwidacja ukrai\u0144skiej to\u017csamo\u015bci. A\u017c 28 proc. badanych jest przekonanych, \u017ce celem Rosjan jest fizyczna eksterminacja Ukrai\u0144c\u00f3w. I ponad po\u0142owa, 52 proc., nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nawet je\u015bli dojdzie do zawieszenia broni, Rosja znowu napadnie na Ukrain\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Zaskakuj\u0105ce mog\u0105 te\u017c wydawa\u0107 si\u0119 wyniki odpowiedzi na pytanie o ocen\u0119\u00a0sytuacji na froncie. Wszak jednym z g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w podnoszonych w debacie publicznej jest zjawisko unikania s\u0142u\u017cby wojskowej, nasilaj\u0105ce si\u0119\u00a0przypadki dezercji i samowolnego opuszczenia oddzia\u0142\u00f3w wojskowych. Mychaj\u0142o Fiodorow, nowy minister obrony, stwierdzi\u0142, \u017ce mowa nawet o 200 tys. takich przypadk\u00f3w, co jest liczb\u0105 olbrzymi\u0105 \u2013 stan si\u0142 zbrojnych to ok. 1 mln czynnych \u017co\u0142nierzy. Mimo to 77 proc. badanych jest przekonanych, \u017ce armia sobie radzi i jest w stanie stawia\u0107 skuteczny op\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n
To przekonanie wynika z nieustannie wysokiego zaufania do wojska, kt\u00f3re utrzymuje si\u0119 na poziomie 94 proc. Politykom nie uda\u0142o si\u0119 przerzuci\u0107\u00a0na wojsko odpowiedzialno\u015bci za problemy z mobilizacj\u0105 i dezercj\u0105, spo\u0142eczna ocena struktur w\u0142adzy politycznej jest jednoznaczna. Rz\u0105dowi ufa tylko 23 proc. badanych, Radzie Najwy\u017cszej 12 proc. Z tego schematu wy\u0142amuje si\u0119 prezydent, kt\u00f3remu ufa 57 proc. badanych. W grudniu 2024 r. ocena by\u0142a sporo gorsza, bo tylko 45 proc., ale Wo\u0142odymyrowi Ze\u0142enskiemu pom\u00f3g\u0142 Donald Trump swoimi atakami. Po nies\u0142awnym spotkaniu w Bia\u0142ym Domu 28 lutego 2025 r. Ze\u0142enski znowu sta\u0142\u00a0si\u0119 symbolem jedno\u015bci narodowej w czasie wojny.<\/p>\n\n\n\n
Pod koniec roku z kolei w odbudowie zaufania pomog\u0142y decyzje w sprawie afery korupcyjnej, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a najwy\u017cszych szczebli w\u0142adz oraz najbli\u017csze otoczenie Ze\u0142enskiego. Mimo wahania Wo\u0142odymyr Ze\u0142enski zdecydowa\u0142 si\u0119 na odsuni\u0119cie ze stanowiska szefa Biura Prezydenta Andrija Jermaka, kt\u00f3ry wydawa\u0142\u00a0si\u0119 nieusuwalny. Funkcj\u0119 t\u0119 obj\u0105\u0142 niezwykle popularny genera\u0142 Kyry\u0142o Budanow, kieruj\u0105cy wcze\u015bniej G\u0142\u00f3wnym Zarz\u0105dem Wywiadu MON. Ze\u0142enski dokona\u0142 te\u017c roszad na stanowiskach rz\u0105dowych, przesuwaj\u0105c Mychaj\u0142a Fiodorowa z resortu cyfryzacji do ministerstwa obrony. Z kolei Denis Szmyhal po\u017cegna\u0142 si\u0119\u00a0z MON, \u017ceby obj\u0105\u0107 resort energetyki.<\/p>\n\n\n\n
Przy okazji straci\u0142 stanowisko Wasyl Maluk, szef S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa Ukrainy. Tu uzasadnienie decyzji prezydenta jest mniej jasne. Genera\u0142a bronili dow\u00f3dcy, w jego obronie wyst\u0119powa\u0142o i wiele os\u00f3b publicznych. Niekt\u00f3rzy komentatorzy zwracaj\u0105 jednak uwag\u0119, \u017ce Maluk straci\u0142 po prostu zaufanie Ze\u0142enskiego. Zamiast broni\u0107 do ko\u0144ca systemu i Jermaka, w decyduj\u0105cym momencie stan\u0105\u0142 obok, decyduj\u0105c o neutralno\u015bci SBU. Ze\u0142enski nie zamierza jednak zrezygnowa\u0107 z kontroli nad najwa\u017cniejszymi strukturami si\u0142owymi, wystarczy, \u017ce musia\u0142 zgodzi\u0107 si\u0119 na niezale\u017cno\u015b\u0107 Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy i Specjalnej Prokuratury Antykorupcyjnej.<\/p>\n\n\n\n
Poza tym system ma dzia\u0142a\u0107, jak dzia\u0142a\u0142, pod pe\u0142n\u0105 kuratel\u0105 Biura Prezydenta, w kt\u00f3rym za kontrol\u0119 struktur si\u0142owych odpowiada Oleh Tatarow, wiceszef Biura. Na swoich stanowiskach pozostali tak\u017ce prokurator generalny i szef Pa\u0144stwowego Biura \u015aledczego. Ze\u0142enski nie rezygnuje wi\u0119c z kluczowych atrybut\u00f3w sprawowania w\u0142adzy. Ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce kontekst polityczny si\u0119 zmienia i lata wojny wykreowa\u0142y nowych potencjalnych politycznych graczy. To przedstawiciele \u015brodowisk wojskowych i weteran\u00f3w oraz liderzy spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Wspomniany Budanow, Wa\u0142erij Za\u0142u\u017cny (by\u0142y g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy Si\u0142ami Zbrojnymi, obecnie ambasador w Londynie), Serhij Prytu\u0142a, Taras Czmut. Umacniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce z niez\u0142ymi notowaniami zaufania m\u0142odzi politycy zwi\u0105zani z Ze\u0142enskim: Mychaj\u0142o Fiodorow i premierka Julia Swyrydenko. Nie s\u0105 w stanie zagrozi\u0107 w walce o prezydentur\u0119, ale na pewno mog\u0105 pokusi\u0107 si\u0119 o przyw\u00f3dztwo w parlamentarnej polityce partyjnej.<\/p>\n\n\n\n
To, \u017ce Ukrai\u0144cy s\u0105 gotowi do kontynuowania wojny mimo rosn\u0105cego zm\u0119czenia, nie jest zaskoczeniem. Przemiany spo\u0142ecze\u0144stwa, jego konsolidacja, zdolno\u015b\u0107\u00a0do utrzymywania sp\u00f3jno\u015bci, solidarno\u015bci, przy zachowaniu gotowo\u015bci do stawiania oporu i odporno\u015bci na sytuacje kryzysowe, s\u0105 opisywane systematycznie w oparciu o badania spo\u0142eczne. Na pocz\u0105tku roku Instytut Socjologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy opublikowa\u0142 czwarte ju\u017c podsumowanie \u201eUkrai\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo w warunkach wojny\u201d, podsumowuj\u0105ce to, co w\u00a0\u015bwietle bada\u0144 wydarzy\u0142o si\u0119 w minionym roku. To monumentalne opracowanie uzupe\u0142niaj\u0105 raporty bardziej szczeg\u00f3\u0142owe po\u015bwi\u0119cone r\u00f3\u017cnym aspektom \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
A tych, kt\u00f3rzy nie ufaj\u0105 badaniom, mog\u0119 odes\u0142a\u0107 do informacji wynikaj\u0105cych nie z odpowiedzi na pytania ankieter\u00f3w, ale z \u201etwardych\u201d danych z rynku. Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce poziom optymizmu biznesowego i konsumenckiego wzr\u00f3s\u0142 – w 2025 r. zarejestrowano 17 proc. nowych samochod\u00f3w wi\u0119cej ni\u017c w rok wcze\u015bniej. Budownictwo mieszkaniowe odnotowa\u0142o wzrost o ponad 11 proc. Inflacja zmala\u0142a o 8 proc., a wi\u0119c bardziej, ni\u017c oczekiwano, a rezerwy walutowe wzros\u0142y do rekordowego poziomu 57 mld dol.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie to tylko wybrane dane, nie wszystkie s\u0105 r\u00f3wnie dobre. Przedsi\u0119biorcy narzekaj\u0105\u00a0na brak r\u0105k do pracy, migracja netto w 2025 by\u0142a mniejsza ni\u017c rok wcze\u015bniej, ale mimo to osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom 300 tys. os\u00f3b. Zniszczenia infrastruktury energetycznej s\u0105 faktem, a w warunkach ostrej zimy daj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie w znaki. W sumie jednak Ukraina w przededniu czwartej rocznicy rosyjskiej\u00a0inwazji pokazuje, \u017ce pa\u0144stwo dzia\u0142a nadzwyczaj sprawnie jak na skal\u0119 wyzwa\u0144. Podobnie dobrze w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w radz\u0105 sobie w\u0142adze lokalne. Od takich miast jak Chark\u00f3w niejeden polski burmistrz i prezydent m\u00f3g\u0142by si\u0119 uczy\u0107 sprawnego zarz\u0105dzania. Dzia\u0142a te\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo, nie tylko przekonane o swojej podmiotowo\u015bci, ale tak\u017ce zdolne do jej egzekwowania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Katastrofa humanitarna to najkr\u00f3tsze okre\u015blenie stanu, w jakim znale\u017ali si\u0119 mieszka\u0144cy wielu ukrai\u0144skich miast. Rosjanie nieustannie bombarduj\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105 pozbawiaj\u0105c dost\u0119pu do ciep\u0142a i elektryczno\u015bci. Mimo tych trudno\u015bci Ukrai\u0144cy ci\u0105gle z optymizmem patrz\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107 i nie zamierzaj\u0105 skapitulowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6596,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,294,78,50,165,167],"tags":[252,291,559,240,485,250],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6595"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6595"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6606,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6595\/revisions\/6606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}