{"id":751,"date":"2014-09-08T09:21:29","date_gmt":"2014-09-08T07:21:29","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=751"},"modified":"2014-09-08T10:19:32","modified_gmt":"2014-09-08T08:19:32","slug":"ekonomia-wymiany-i-zaufania-utopia-czy-wielki-biznes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2014\/09\/08\/ekonomia-wymiany-i-zaufania-utopia-czy-wielki-biznes\/","title":{"rendered":"Ekonomia wymiany i zaufania: utopia czy wielki biznes?"},"content":{"rendered":"

W pi\u0105tek podes\u0142a\u0142em na Twitterze i FB link do tekstu \u201eCouchsurfing, rewolucja i ekonomia zaufania<\/a>” autorstwa Miko\u0142aja Bendyka (zbie\u017cno\u015b\u0107 nazwisk nieprzypadkowa). Trafi\u0142em dobrze, bo w sobot\u0119 podobny temat pojawi\u0142 si\u0119 w \u201e\u015awi\u0105tecznej”<\/a>. No i komentarze oraz pytania: o co w tym wszystkim chodzi: optymalizacj\u0119 koszt\u00f3w (z punktu widzenia u\u017cytkownika) i wielk\u0105 kas\u0119 (z punktu widzenia operator\u00f3w takich serwis\u00f3w jak Uber czy AirBnB)? Now\u0105 post-hippisowsk\u0105 utopi\u0119, kiedy mo\u017cna \u017cy\u0107 razem taniej i przyjemniej dzi\u0119ki internetowi?
\n
\nProstej odpowiedzi, jak zwykle, nie ma. Wszystko zale\u017cy od tego, jak zdefiniujemy istot\u0119 analizowanego zjawiska. Na wsp\u00f3\u0142dzielenie zasob\u00f3w, jak np. zjawisko car-sharingu i couchsurfingu, mo\u017cna popatrze\u0107 po prostu jak na przyk\u0142ady ekonomii wymiany i kultury minimalizmu. Zamiast kupowa\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107, wol\u0119 mie\u0107 po prostu dost\u0119p do samochodu (czy raczej mo\u017cliwo\u015bci przemieszczenia si\u0119), kt\u00f3rym zarz\u0105dzam za pomoc\u0105 z kolei ci\u0105g\u0142ego dost\u0119pu do informacji. Ekonomia wymiany zak\u0142ada konieczno\u015b\u0107 istnienia dobrze rozwini\u0119tej infrastruktury: sieci teleinformacyjnej, ilo\u015bci odpowiedniej puli zasob\u00f3w (samochod\u00f3w, mieszka\u0144 etc.) w obiegu.<\/p>\n

Tak naprawd\u0119 prawdziwa analiza zaczyna si\u0119 na poziomie badania struktury tych\u017ce w\u0142a\u015bnie zasob\u00f3w: czy maj\u0105 one charakter prywatnej w\u0142asno\u015bci indywidualnej, czy nale\u017c\u0105 do anonimowego kapita\u0142u, czy te\u017c tworz\u0105 commons, spo\u0142eczny zas\u00f3b wsp\u00f3lny. W przypadku couchsurfingu czy Ubera platforma informacji nale\u017cy do kapita\u0142u, wymieniane zasoby najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 charakter w\u0142asno\u015bci indywidualnej. Pocz\u0105tkowo wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ekonomia wymiany prowadzi\u0107 b\u0119dzie do rozwoju commons, okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce kapita\u0142 skuteczniej przejmuje newralgiczne punkty nowej gospodarki, czyli platformy, przez kt\u00f3re przechodzi ca\u0142y ruch.<\/p>\n

Wojciech Orli\u0144ski w swym komentarzu na FB napisa\u0142:<\/p>\n

Co\u015b, co jest robione za po\u015brednictwem korporacji, nie mo\u017ce by\u0107 rewolucj\u0105.<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Od t\u0142umacza ksi\u0105\u017cki o Karolu Marksie oczekiwa\u0142bym marksowskiego pytania o to, jak sposoby produkcji i wymiany wp\u0142ywaj\u0105 na przemian\u0119 wi\u0119zi, wytwarzaj\u0105c potencja\u0142 zmiany spo\u0142ecznej. Miko\u0142aj w swym tek\u015bcie<\/a> pr\u00f3buje analizowa\u0107 ten aspekt, wprowadzaj\u0105c kategori\u0119 ekonomii zaufania oraz logik\u0119 wymiany daru i pokazuje, \u017ce praktyki np. couchsurfingowe maj\u0105 potencja\u0142 socjotw\u00f3rczy, a nie s\u0105 jedynie wyrazem strategii optymalizacji koszt\u00f3w ze strony zindywidualizowanych konsument\u00f3w.<\/p>\n

Wymiana na couchsurfingu opiera si\u0119 na odroczonej gratyfikacji. Dajemy co\u015b lub bierzemy, nie maj\u0105c \u017cadnej gwarancji, \u017ce dostaniemy (podarujemy) co\u015b w zamian. Wp\u0142ywa to jednocze\u015bnie na postrzeganie czasu: z jednej strony istnieje przysz\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 wyr\u00f3wnania rachunk\u00f3w (chocia\u017c s\u0142owo \u201erachunek\u201d zupe\u0142nie tutaj nie pasuje), z drugiej jednak wspomniany brak gwarancji powoduje, \u017ce niejako \u017cyjemy chwil\u0105. Forma wymiany na couchsurfingu przypomina tak\u017ce nieco rytua\u0142 Kula. Nie ma tu co prawda sta\u0142ych partner\u00f3w wymiany, nie jest ona nawet zbli\u017cona do bezpo\u015bredniej i ruch nie odbywa si\u0119 w okre\u015blonych kierunkach, ale jedna z najwa\u017cniejszych cech Kula pozostaje: na bardzo rozleg\u0142ym obszarze buduje si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Innym doskona\u0142ym przyk\u0142adem reapriopracji, czyli przej\u0119cia infrastruktury dla realizacji emancypacyjnego celu, jest ewolucja Facebooka na Ukrainie jako narz\u0119dzia rewolucji politycznej i debaty. Niezale\u017cnie od tego, czy to si\u0119 podoba Evgeniyovi Morozovovi, czy nie, FB sta\u0142 si\u0119 na Ukrainie strategiczn\u0105 platform\u0105 politycznej komunikacji i p\u00f3ki co nie traci znaczenia.<\/p>\n

Po prostu w r\u0119kach aktywist\u00f3w sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem umo\u017cliwiaj\u0105cym wsp\u00f3\u0142prac\u0119 nad wa\u017cniejszym zadaniem, tworzeniem commons – dobra wsp\u00f3lnego – jakim jest\u00a0projekt Nowej Ukrainy. Podczas opisywanej w poprzednim wpisie konferencji we Lwowie pyta\u0142em uczestnik\u00f3w mojego panelu, czy maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ogranicze\u0144 takich platform jak Facebook. O\u0142eksandr Rojtburg, malarz, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 rewolucjonist\u0105, gdy w listopadzie ubieg\u0142ego roku poszed\u0142 na Majdan na has\u0142o rzucone na FB przez Mustaf\u0119 Najema, a potem wyr\u00f3s\u0142 na jednego z najwa\u017cniejszych komentator\u00f3w, nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce p\u00f3ki korzy\u015bci przewy\u017cszaj\u0105 zagro\u017cenia. Dla \u015bwiadomego u\u017cytkownika taka platforma jak FB to narz\u0119dzie, a to \u017ce na jego wykorzystaniu zarabia najwi\u0119cej Mark Zuckerberg, samej rewolucji nie musi szkodzi\u0107. Mamy wi\u0119c te\u017c i odpowied\u017a na w\u0105tpliwo\u015b\u0107 Wojciecha Orli\u0144skiego. Kapita\u0142 sam tworzy warunki dla swojego zniesienia (ale o tym wi\u0119cej przy okazji om\u00f3wienia ksi\u0105\u017cki Kojina Karataniego \u201eThe Structure of World History”<\/a>).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pi\u0105tek podes\u0142a\u0142em na Twitterze i FB link do tekstu \u201eCouchsurfing, rewolucja i ekonomia zaufania” autorstwa Miko\u0142aja Bendyka (zbie\u017cno\u015b\u0107 nazwisk nieprzypadkowa). Trafi\u0142em dobrze, bo w sobot\u0119 podobny temat pojawi\u0142 si\u0119 w \u201e\u015awi\u0105tecznej”. No i komentarze oraz pytania: o co w tym wszystkim chodzi: optymalizacj\u0119 koszt\u00f3w (z punktu widzenia u\u017cytkownika) i wielk\u0105 kas\u0119 (z punktu widzenia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,55,56,189,124,73,86,78,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/751"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=751"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/751\/revisions\/754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}