{"id":926,"date":"2014-11-03T08:54:02","date_gmt":"2014-11-03T07:54:02","guid":{"rendered":"http:\/\/antymatrix.blog.polityka.pl\/?p=926"},"modified":"2014-11-03T10:12:35","modified_gmt":"2014-11-03T09:12:35","slug":"czy-warto-umierac-za-kosmos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/2014\/11\/03\/czy-warto-umierac-za-kosmos\/","title":{"rendered":"Czy warto umiera\u0107 za kosmos?"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"[ISS] Antares Explodes Seconds After Launch, Destroying Cygnus CRS-3 Spacecraft Destined for ISS\" width=\"1778\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/aL5eddt-iAo?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Prywatny przemys\u0142 kosmiczny w ci\u0105gu niespe\u0142na tygodnia prze\u017cy\u0142 dwie powa\u017cne katastrofy.<br \/>\n<!--more--><br \/>\n28 pa\u017adziernika, chwil\u0119 po starcie<a href=\"http:\/\/www.usatoday.com\/story\/tech\/2014\/10\/28\/nasa-rocket-explodes-wallops-island\/18080871\/\" target=\"_blank\">, eksplodowa\u0142a bezza\u0142ogowa rakieta Antares firmy Orbital Sciences<\/a>. Zakontraktowany przez NASA statek kosmiczny mia\u0142 na pok\u0142adzie \u0142adunek dla Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej. <\/p>\n<p>W pi\u0105tek, 31 pa\u017adziernika, <a href=\"http:\/\/www.wired.com\/2014\/10\/virgin-galactics-spaceshiptwo-crashes\/\" target=\"_blank\">katastrofie uleg\u0142 SpaceShipTwo Virgin Galactic<\/a>, tym razem niestety jeden z pilot\u00f3w zgin\u0105\u0142, drugi odni\u00f3s\u0142 powa\u017cne obra\u017cenia. Wyja\u015bnianie przyczyn wypadku mo\u017ce trwa\u0107 nawet rok. <\/p>\n<p>Ju\u017c po wybuchu Antaresa pojawi\u0142y si\u0119 komentarze poddaj\u0105ce w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 prywatnego biznesu kosmicznego. Teraz dochodz\u0105 pytania: czy warto gin\u0105\u0107 za kosmos? Zw\u0142aszcza je\u015bli stawk\u0105 po\u015bwi\u0119cenia jest kosmiczna turystyka &#8211; Virgin Galactic Richarda Bransona ma wozi\u0107 w przestrze\u0144 suborbitaln\u0105 ludzi niewiedz\u0105cych najprawdopodobniej, co robi\u0107 z kas\u0105 &#8211; \u0107wier\u0107 miliona dolar\u00f3w za podr\u00f3\u017c to mo\u017ce taniej ni\u017c podr\u00f3\u017c z NASA, jednak na pewno nie jest to oferta dla wszystkich.<\/p>\n<p>Prywatni przedsi\u0119biorcy kosmiczni &#8211; wielu z nich ma korzenie w biznesie internetowym &#8211; obiecywali, \u017ce dzi\u0119ki nim b\u0119dzie mo\u017cna lata\u0107 w kosmos taniej, je\u015bli tylko otworzy\u0107 go na zalety wolnej konkurencji. Czy\u017cby nadszed\u0142 koniec kolejnej utopii, zanim si\u0119 na dobre rozwin\u0119\u0142a? C\u00f3\u017c, jak zwykle rozw\u00f3j prywatnej inicjatywy zale\u017cy od pa\u0144stwa, czyli ewentualnych zam\u00f3wie\u0144 na kosmiczne cargo ze strony NASA i ewentualnie innych agencji kosmonautycznych. Bo us\u0142ugi na otwartym rynku d\u0142ugo jeszcze zapewne nie wyjd\u0105 poza model wymy\u015blony przez Bransona, czyli us\u0142ugi premium dla nadbogatych, ci jednak raczej ze szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 przygl\u0105da\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 kwestiom bezpiecze\u0144stwa. G\u0142upio wyda\u0107 \u0107wier\u0107 miliona na\u00a0podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 efektownym pogrzebem.<\/p>\n<p>W tle jednak kryje si\u0119 powa\u017cniejsza kwestia, o kt\u00f3rej pisze Neal Stephenson we wst\u0119pie do tomu <a href=\"http:\/\/hieroglyph.asu.edu\/\" target=\"_blank\">\u201eHieroglyph: Stories and Visions \u00a0for a Better Future&#8221;<\/a>. Pisarz stwierdza, \u017ce ludzko\u015b\u0107 cierpi na coraz wi\u0119kszy g\u0142\u00f3d innowacji. Coraz mniejsza poda\u017c prze\u0142omowych rozwi\u0105za\u0144 zdolnych kreowa\u0107 nowe rynki wynika z rosn\u0105cej awersji do ryzyka. Ta z kolei ma swe \u017ar\u00f3d\u0142o nie tylko w wygodnictwie, lecz tak\u017ce w rozwoju narz\u0119dzi analizy ryzyka\u00a0oraz zbyt \u0142atwego dost\u0119pu do informacji. <\/p>\n<p>Dzi\u015b potencjalny innowator, zanim podejmie wysi\u0142ek rozwoju swojego pomys\u0142u, sprawdza w Google, czy kto\u015b nie robi podobnej rzeczy. I ma szans\u0119 znale\u017a\u0107 twierdz\u0105c\u0105 odpowied\u017a. Tymczasem ju\u017c Darwin stwierdzi\u0142, \u017ce innowacje (Darwin odnosi\u0142 swoj\u0105 analiz\u0119 do procesu ewolucji) najlepiej sprawdza\u0142y si\u0119 w systemach izolowanych. Paradoksalnie wi\u0119c im wi\u0119ksza otwarto\u015b\u0107, tym dla innowacji gorzej.<\/p>\n<p>Jak jednak analizy Stephensona maj\u0105 si\u0119 do kosmosu? Tu bardziej istotny jest aspekt awersji do\u00a0ryzyka. Projekt Apollo trwa\u0142 mimo pocz\u0105tkowych, r\u00f3wnie\u017c tragicznych, niepowodze\u0144. Czy dzi\u015b dosz\u0142oby do Apollo 11 i l\u0105dowania na Ksi\u0119\u017cycu, gdyby wcze\u015bniej wydarzy\u0142a si\u0119 katastrofa Apollo 1 z trzema ofiarami \u015bmiertelnymi? <\/p>\n<p>Z drugiej jednak strony &#8211; czy wizja przysz\u0142o\u015bci i podboju kosmosu prezentowana przez Richarda Bransona warta jest ryzyka?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prywatny przemys\u0142 kosmiczny w ci\u0105gu niespe\u0142na tygodnia prze\u017cy\u0142 dwie powa\u017cne katastrofy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,86],"tags":[196],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/926"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=926"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":930,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/926\/revisions\/930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/antymatrix\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}