Zakwalifikowanie dawnych dzie\u0142 do pi\u015bmiennictwa antysemickiego jest przedsi\u0119wzi\u0119ciem nader k\u0142opotliwym. Inna by\u0142a kiedy\u015b wra\u017cliwo\u015b\u0107 odbiorc\u00f3w, dlatego te\u017c zupe\u0142nie nie te tre\u015bci uznawano za antysemickie, jak nam si\u0119 dzi\u015b wydaje. Niepochlebne wypowiedzi o innych narodach nie by\u0142y uwa\u017cane za wyraz nienawi\u015bci, lecz za form\u0119 patriotyzmu. Kiedy Pasek pisze \u017ale o Du\u0144czykach („Pami\u0119tniki”), a Mickiewicz o Francuzach („Pan Tadeusz”), w ten spos\u00f3b chwal\u0105 Polsk\u0119. M\u00f3wienie, \u017ce u innych jest gorzej, \u017ale, wr\u0119cz wstr\u0119tnie, a obcy s\u0105 gorsi, nieobyczajni, a nawet paskudni by\u0142o w dobrym gu\u015bcie. Taka krytyka dotkn\u0119\u0142a przed laty tak\u017ce \u017byd\u00f3w, jednak nie ma ona niczego wsp\u00f3lnego z nienawi\u015bci\u0105 do tego narodu. Mickiewicz, Prus, Wyspia\u0144ski, Reymont, \u017beromski nie byli antysemitami, mimo \u017ce czasem napisali co\u015b niepochlebnego o \u017bydach. Aby by\u0107 antysemit\u0105, trzeba by\u0107 najpierw rasist\u0105, a \u017caden z wymienionych pisarzy rasist\u0105 nie by\u0142. Mo\u017cemy im jedynie zarzuci\u0107, \u017ce si\u0119 naje\u017cali na obcych, czasem na \u017byd\u00f3w, innym razem na Francuz\u00f3w czy Niemc\u00f3w, ale tylko si\u0119 naje\u017cali. Podobnie naje\u017cali si\u0119 ludzie przed laty na nieznane ro\u015bliny czy obce potrawy, taki sam dystans odczuwali do obcych kultur. Dzisiaj jeste\u015bmy mniej l\u0119kliwi wobec obcych, dlatego te\u017c postawy pisarzy mog\u0105 by\u0107 mylnie odbierane jako rasistowskie. Gdy kto\u015b w dzisiejszym globalnym \u015bwiecie naje\u017ca si\u0119 na obcych, zaczynamy podejrzewa\u0107 go o rasizm. Dawniej nie by\u0142o globalizmu, wi\u0119c nieufno\u015b\u0107, strach, a nawet wstr\u0119t wobec obcych by\u0142y powszechne.<\/p>\n
Wiceprezes zarz\u0105du \u0142\u00f3dzkiego ZNP Jadwiga Tomaszewska dostrzeg\u0142a antysemityzm w niekt\u00f3rych tekstach, jakie uczniowie maj\u0105 obowi\u0105zek poznawa\u0107 w szkole. Jako nauczyciel doskonale rozumiem postaw\u0119 pani Tomaszewskiej. Omawiaj\u0105c pewne lektury, musz\u0119 uczniom wyja\u015bnia\u0107, \u017ce ta czy inna postawa bohatera nie by\u0142a uwa\u017cana w jego czasach za antysemityzm. W taki spos\u00f3b wyra\u017cano wtedy dystans do obcych, czyli w spos\u00f3b uznawany dzi\u015b za obra\u017aliwy, wulgarny. By\u0107 mo\u017ce lepiej by\u0142oby takich tekst\u00f3w nie omawia\u0107 w og\u00f3le, ni\u017c ryzykowa\u0107, \u017ce uczniowie nie przyjm\u0105 wyja\u015bnie\u0144 nauczyciela i uznaj\u0105, \u017ce polska literatura jest antysemicka. Podkre\u015blam jednak, nie ma w kanonie dzie\u0142 antysemickich, natomiast s\u0105 w nich fragmenty, kt\u00f3re z dzisiejszego punktu widzenia mog\u0105 by\u0107 odbierane jako rasistowskie, tak\u017ce jako antysemickie. Dzi\u0119kuj\u0119 pani Jadwidze Tomaszewskiej, \u017ce dmucha na zimne, bo w szkole taka postawa jest bardzo potrzebna. Dobrze wiemy, jak niewiele potrzeba, aby zach\u0119ci\u0107 kogo\u015b do rasizmu. M\u0142odzie\u017c powinna otrzymywa\u0107 od nauczycieli jasny przekaz: nie ma miejsca w szkole na szerzenie tre\u015bci rasistowskich. W lekturach, jakie czytaj\u0105 uczniowie, wprawdzie nie ma antysemityzmu, ale je\u015bli wydaje si\u0119 komu\u015b, \u017ce jest, by\u0107 mo\u017ce trzeba dane dzie\u0142o zast\u0105pi\u0107 innym, aby nikogo mimo woli nie zach\u0119ci\u0107 do rasizmu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zakwalifikowanie dawnych dzie\u0142 do pi\u015bmiennictwa antysemickiego jest przedsi\u0119wzi\u0119ciem nader k\u0142opotliwym. Inna by\u0142a kiedy\u015b wra\u017cliwo\u015b\u0107 odbiorc\u00f3w, dlatego te\u017c zupe\u0142nie nie te tre\u015bci uznawano za antysemickie, jak nam si\u0119 dzi\u015b wydaje. Niepochlebne wypowiedzi o innych narodach nie by\u0142y uwa\u017cane za wyraz nienawi\u015bci, lecz za form\u0119 patriotyzmu. Kiedy Pasek pisze \u017ale o Du\u0144czykach („Pami\u0119tniki”), a Mickiewicz o Francuzach […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/372"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=372"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/372\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}