Ostatnio czyta\u0142em tyle, co ma\u0142pa albo przeci\u0119tny Polak, tzn. nic. Jednak dzisiaj dozna\u0142em pilnej potrzeby bycia cz\u0142owiekiem. Przeczyta\u0142em mianowicie rozpraw\u0119 Micha\u0142a G\u0142owi\u0144skiego, wybitnego polonisty, profesora zwyczajnego, przewodnicz\u0105cego Instytutu Bada\u0144 Literackich PAN, doktora honoris causa Uniwersytetu Adama Mickiewicza et cetera, et cetera, na temat narcyzmu w literaturze. Profesor, opisuj\u0105c przywar\u0119 narcyzmu, tak pi\u0119knie pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 zwrotem „przegi\u0105\u0142 pa\u0142\u0119” (pa\u0142\u0119 przegi\u0105\u0142 oczywi\u015bcie mityczny Narcyz), \u017ce mi\u0119 ol\u015bni\u0142o. Przecie\u017c lepiej nie da\u0142o si\u0119 wyrazi\u0107 istoty narcyzmu, ni\u017c przez cudowne „przegi\u0105\u0142 pa\u0142\u0119” i ju\u017c. Jak kto\u015b nie wierzy, niech zajrzy do\u00a0pa\u017adziernikowej „Tw\u00f3rczo\u015bci” z roku 1980.<\/p>\n
A zatem znalaz\u0142em dow\u00f3d, \u017ce zwrot „przegi\u0105\u0107 pa\u0142\u0119” wszed\u0142 do j\u0119zyka kulturalnego i przesta\u0142 by\u0107 wulgarny. Wszed\u0142 ju\u017c prawie 30 lat temu, wi\u0119c nie ma si\u0119 co denerwowa\u0107 na tych, co go u\u017cywaj\u0105. To po prostu jest tak samo kulturalnie, jak powiedzie\u0107, \u017ce kto\u015b przesadza. Niepotrzebnie uczniom zabrania\u0142em tak m\u00f3wi\u0107. Gdyby nie to, wiedzieliby, jak interpretowa\u0107 lektury. W ka\u017cdym razie od dzi\u015b wiem, \u017ce uczniowie mog\u0105 u\u017cywa\u0107 tego zwrotu swobodnie. Tak\u017ce na maturze. Skoro profesor belwederski mo\u017ce i to w tak szacownym pi\u015bmie, jakim jest „Tw\u00f3rczo\u015b\u0107”, to i maturzy\u015bci mog\u0105. Byle nie za cz\u0119sto, bo wtedy by\u0142by to b\u0142\u0105d stylistyczny (klasyczne powt\u00f3rzenie).<\/p>\n
Polecam t\u0119 rozpraw\u0119 szczeg\u00f3lnie t\u0142umaczom. Je\u015bli pasuje przet\u0142umaczy\u0107 na polski zwrotem „przegi\u0105\u0142 pa\u0142\u0119”, to nale\u017cy to robi\u0107. Na przyk\u0142ad w tragedii „Romeo i Julia” a\u017c si\u0119 prosi, \u017ceby po polsku powiedzie\u0107: „W pewnych sytuacjach cz\u0142owiek musi przegi\u0105\u0107 pa\u0142\u0119”, jednak t\u0142umacze wol\u0105 mow\u0119 dr\u0119tw\u0105, byle tylko nikogo nie urazi\u0107. Najmocniej odda\u0142 sens orygina\u0142u Stanis\u0142aw Bara\u0144czak, pisz\u0105c: „W pewnych sytuacjach cz\u0142owiek musi si\u0119 wypi\u0105\u0107 nawet na przyjaci\u00f3\u0142”. Jednak mi\u0119dzy „wypi\u0105\u0107 si\u0119” a „przegi\u0105\u0107 pa\u0142\u0119” jest taka r\u00f3\u017cnica jak mi\u0119dzy Rudzk\u0105 G\u00f3r\u0105 w \u0141odzi a Mont Everestem w Himalajach\u00a0– czyli jakie\u015b 8 kilometr\u00f3w.<\/p>\n
Ten zwrot powinien te\u017c wej\u015b\u0107 do najnowszych przek\u0142ad\u00f3w Biblii. Np. w starych przek\u0142adach Stw\u00f3rca do Adama m\u00f3wi: „Mo\u017cesz je\u015b\u0107 owoce ze wszystkich drzew, ale z drzewa poznania dobra i z\u0142a nie b\u0119dziesz jad\u0142”. Tymczasem mo\u017cna by przet\u0142umaczy\u0107 tak: „Mo\u017cesz robi\u0107, co chcesz, tylko nie przeginaj pa\u0142y”. Gdyby takim j\u0119zykiem m\u00f3wi\u0142 B\u00f3g do Adama, nadal by\u015bmy \u017cyli w raju. A tak ch\u0142op nie zrozumia\u0142 zakazu i przegi\u0105\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ostatnio czyta\u0142em tyle, co ma\u0142pa albo przeci\u0119tny Polak, tzn. nic. Jednak dzisiaj dozna\u0142em pilnej potrzeby bycia cz\u0142owiekiem. Przeczyta\u0142em mianowicie rozpraw\u0119 Micha\u0142a G\u0142owi\u0144skiego, wybitnego polonisty, profesora zwyczajnego, przewodnicz\u0105cego Instytutu Bada\u0144 Literackich PAN, doktora honoris causa Uniwersytetu Adama Mickiewicza et cetera, et cetera, na temat narcyzmu w literaturze. Profesor, opisuj\u0105c przywar\u0119 narcyzmu, tak pi\u0119knie pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 zwrotem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/394\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}