Nie znam nikogo \u017cywego, kto pi\u0119knie i bezb\u0142\u0119dnie m\u00f3wi\u0142by po polsku, natomiast w\u015br\u00f3d nieboszczyk\u00f3w jest wielu mistrz\u00f3w polskiej mowy: Kochanowski, Krasicki, Mickiewicz, S\u0142owacki, Sienkiewicz, Prus, \u017beromski, Mi\u0142osz, Herbert, Twardowski. Pewnie jak \u017cyli, to wcale pi\u0119knie po polsku nie m\u00f3wili, tylko tak sobie, ale jak zmarli, to stawia si\u0119 ich za wz\u00f3r m\u0142odzie\u017cy. W ka\u017cdym razie niezwykle trudno o \u017cywego mistrza polskiej mowy, natomiast mistrz\u00f3w umar\u0142ych mamy w nadmiarze. Bardzo to dziwne.<\/p>\n
W j\u0119zyku ojczystym ka\u017cdy pope\u0142nia mas\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w. Dzieci i m\u0142odzie\u017c\u00a0– rzecz oczywista, ich j\u0119zyk nasycony jest b\u0142\u0119dami. Ale od b\u0142\u0119d\u00f3w wcale nie s\u0105 wolni nauczyciele. Gwar\u0105 m\u00f3wi\u0105 wszyscy (wyj\u0105tki s\u0105 bardzo nieliczne), tylko nie zdaj\u0105 sobie z tego sprawy. Ja i kole\u017canka ucz\u0105ca innego przedmiotu urodzili\u015bmy si\u0119 nad Ba\u0142tykiem, a dojrzewali\u015bmy daleko od \u0141odzi, wi\u0119c wyra\u017anie s\u0142yszymy cechy gwary \u0142\u00f3dzkiej w wydaniu naszych koleg\u00f3w w szkole. Czasem o tym rozmawiamy. Niekt\u00f3rym zdarza si\u0119 rzadko pope\u0142ni\u0107 b\u0142\u0105d, a inni strasznie kalecz\u0105 polszczyzn\u0119. Oczywi\u015bcie sami nie jeste\u015bmy wolni od b\u0142\u0119d\u00f3w innego typu, ale ich nie s\u0142yszymy. Wiem, \u017ce m\u00f3wi\u0119 \u017ale, ale nie mam poj\u0119cia kiedy. Zreszt\u0105 typowo \u0142\u00f3dzkie cechy,\u00a0np. „k\u0105p\u0119 si\u0119” zamiast „k\u0105pi\u0119 si\u0119”, s\u0142ysza\u0142em nawet u profesor\u00f3w na uczelni. Mowa niekt\u00f3rych profesor\u00f3w niewiele si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142a od tego, jak gadaj\u0105 \u017cule w bramie („sz\u0142em” te\u017c si\u0119 zdarza\u0142o). Najpierw by\u0142em w szoku, ale potem zrozumia\u0142em, \u017ce bezb\u0142\u0119dnie nie m\u00f3wi absolutnie nikt.<\/p>\n
Lepiej nikomu nie wytyka\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w, poniewa\u017c samemu robi si\u0119 ich tyle samo albo nawet wi\u0119cej. Pami\u0119tam, jak oczy wytrzeszczyli na mnie uczeni z Krakowa (na jednej z uczelni mia\u0142em spotkanie autorskie). Pewnie du\u017co b\u0142\u0119d\u00f3w wychwycili w mojej mowie i nie mogli tego poj\u0105\u0107 (zapewne m\u00f3wi\u0142em mieszank\u0105 pomorsko-mazowiecko-\u0142\u00f3dzk\u0105). A przecie\u017c dla mnie to oni gadali po krakowsku, a nie po polsku. Gdybym by\u0142 dzieckiem, to \u015bmia\u0142bym si\u0119 z ich mowy, jednak do\u015bwiadczenie nauczy\u0142o mnie, \u017ce mowa idealna nie istnieje.<\/p>\n
J\u0119zyk ojczysty nie jest jednolity. W szkole uczymy si\u0119 mowy nieboszczyk\u00f3w, kt\u00f3ra do niczego nie jest potrzebna, mo\u017ce najwy\u017cej kogo\u015b napawa\u0107 dum\u0105, \u017ce jest cz\u0142owiekiem wykszta\u0142conym. J\u0119zyk nieboszczyk\u00f3w\u00a0to polszczyzna starointeligencka. T\u0119 odmian\u0119 j\u0119zyka polskiego trudno spotka\u0107 w praktycznym u\u017cyciu, nawet w ko\u015bciele m\u00f3wi si\u0119 dzi\u015b inaczej, np. tak (podaj\u0119 przyk\u0142ady z autentycznych kaza\u0144 wyg\u0142oszonych przez ksi\u0119\u017cy):<\/p>\n
„Matka Boska wymi\u0119ka, s\u0142ysz\u0105c pozdrowienie anielskie.”
\n„Skubany ten Jezus, tak czterdzie\u015bci dni bez jedzenia.”
\n„Je\u017celi pos\u0142uchasz Boga, to szatan ci\u0119 b\u0119dzie olewa\u0142.”
\n„Robisz wszystko, aby B\u00f3g si\u0119 od ciebie odchrzani\u0142, ale on tego nie zrobi.”
\n„Czasami B\u00f3g ci\u0119 wkurza.”<\/p><\/blockquote>\nJak komu\u015b nie podoba si\u0119 j\u0119zyk m\u0142odzie\u017cy, to niech lepiej pos\u0142ucha, jak m\u00f3wi\u0105 doro\u015bli.<\/p>\n
W b\u0142\u0119dach jest co\u015b pi\u0119knego, dlatego nie nale\u017cy ich specjalnie t\u0119pi\u0107, a jedynie troszk\u0119,\u00a0aby dziecko nie wyzby\u0142o si\u0119 spontaniczno\u015bci. Co pi\u0119knego jest w b\u0142\u0119dach? Ot\u00f3\u017c wiele os\u00f3b nie ma nic do powiedzenia, a jedyn\u0105 warto\u015bci\u0105 ich mowy s\u0105 b\u0142\u0119dy. B\u0142\u0119dy s\u0105 \u015bmieszne, a poza tym zapewniaj\u0105 one s\u0142uchaczom poczucie wy\u017cszo\u015bci, \u017ce oto s\u0105 oni lepsi ni\u017c m\u00f3wca, bo zauwa\u017cyli taki czy inny b\u0142\u0105d. Niejeden wyk\u0142ad by\u0142by nie do strawienia, gdyby nie b\u0142\u0119dy. Bezb\u0142\u0119dna mowa zobowi\u0105zuje do wielkiej tre\u015bci. Wi\u0119c jak kto\u015b ma niewiele do powiedzenia, niech lepiej robi b\u0142\u0119dy, a wtedy ludzie go polubi\u0105, poniewa\u017c b\u0119d\u0105 si\u0119 czuli m\u0105drzejsi od niego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nie znam nikogo \u017cywego, kto pi\u0119knie i bezb\u0142\u0119dnie m\u00f3wi\u0142by po polsku, natomiast w\u015br\u00f3d nieboszczyk\u00f3w jest wielu mistrz\u00f3w polskiej mowy: Kochanowski, Krasicki, Mickiewicz, S\u0142owacki, Sienkiewicz, Prus, \u017beromski, Mi\u0142osz, Herbert, Twardowski. Pewnie jak \u017cyli, to wcale pi\u0119knie po polsku nie m\u00f3wili, tylko tak sobie, ale jak zmarli, to stawia si\u0119 ich za wz\u00f3r m\u0142odzie\u017cy. W ka\u017cdym razie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/670"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=670"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/670\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/chetkowski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}