\u015awiat, jak doskonale wiemy, jest poj\u0119ciem bardzo nieprecyzyjnym. Czasami to s\u0142\u00f3wko jednak si\u0119 przydaje. Specjali\u015bci w obszarze polityki i relacji mi\u0119dzynarodowych m\u00f3wi\u0105 np. o „\u015bwiatowym porz\u0105dku\u201d. Pod wzgl\u0119dem militarnym okres w dziejach planety, w kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015bci z nas przysz\u0142o \u017cy\u0107, okre\u015bla si\u0119 jako jeden z najspokojniejszych. Ta stabilizacja wynika z funkcjonowania sieci ponadnarodowych (\u015bwiatowych!) sojuszy i pakt\u00f3w, od Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych przez NATO po WTO. Jak wiadomo, konflikty handlowe w przesz\u0142o\u015bci a\u017c nazbyt cz\u0119sto przeradza\u0142y si\u0119 w konflikty zbrojne, dlatego \u015awiatowa Organizacja Handlu (World Trade Organization, WTO) z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguje na wzmiank\u0119 w tym miejscu. Historycy m\u00f3wi\u0105 wr\u0119cz o gospodarczych „systemach-\u015bwiatach\u201d. \u015awiat wreszcie mo\u017ce oznacza\u0107 po prostu ekosystem na planecie Ziemia…
\n
\nPrezydentura Donalda Trumpa, aczkolwiek jej konsekwencje dla Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej s\u0105 w tej chwili niemo\u017cliwe do oceny, poprzedzona zosta\u0142a kampani\u0105 wyborcz\u0105, kt\u00f3ra mocno da\u0142a do my\u015blenia ludziom poza granicami USA.<\/p>\n
1.<\/strong> W szczeg\u00f3lno\u015bci chodzi\u0142o o deklaracj\u0119 kandydata, \u017ce nie zamierza honorowa\u0107 Artyku\u0142u 5. Traktatu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, kt\u00f3ry brzmi:<\/p>\n Strony zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce zbrojna napa\u015b\u0107 na jedn\u0105 lub wi\u0119cej z nich w Europie lub Ameryce P\u00f3\u0142nocnej b\u0119dzie uznana za napa\u015b\u0107 przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce je\u017celi taka zbrojna napa\u015b\u0107 nast\u0105pi, to ka\u017cda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artyku\u0142u 51 Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadni\u0119tym, podejmuj\u0105c niezw\u0142ocznie, samodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami, dzia\u0142ania, jakie uzna za konieczne, \u0142\u0105cznie z u\u017cyciem si\u0142y zbrojnej, w celu przywr\u00f3cenia i utrzymania bezpiecze\u0144stwa obszaru p\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego.<\/p><\/blockquote>\n Przynajmniej dla obszaru NATO ta deklaracja solidarno\u015bci, zw\u0142aszcza \u017ce zosta\u0142a z\u0142o\u017cona przez militarnego giganta – Stany Zjednoczone – stanowi\u0142a wiadro zimnej wody w przypadku jakichkolwiek plan\u00f3w ataku zbrojnego. Dla Stan\u00f3w Zjednoczonych okaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nie bez znaczenia: np. po 11 wrze\u015bnia globalna wojna z terroryzmem by\u0142aby niemo\u017cliwa jako akcja unilateralna.<\/p>\n Tak wi\u0119c Traktat P\u00f3\u0142nocnoatlantycki ze swoim artyku\u0142em 5. sta\u0142 si\u0119 fundamentem doktryn obronnych wielu pa\u0144stw, w tym Polski. W sytuacji gdy fundament ten si\u0119 usuwa albo po prostu poddaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 – te doktryny obronne staj\u0105 si\u0119 nieaktualne, a ich harmonizacja w zasadzie niemo\u017cliwa.<\/p>\n Nie przypadkiem okres ostatnich kilkudziesi\u0119ciu lat zwano, troch\u0119 z przek\u0105sem, Pax Americana. Za obietnic\u0119 pokoju na (prawie ca\u0142ym) \u015bwiecie Stany otrzymywa\u0142y konkretne korzy\u015bci, w szczeg\u00f3lno\u015bci gospodarcze, ale te\u017c militarne i informacyjne. Ten uk\u0142ad przynosz\u0105cy kwestionowane, ale jednak jakie\u015b obop\u00f3lne korzy\u015bci, w tej chwili stoi na granicy zawalenia si\u0119.<\/p>\n Oczywi\u015bcie Partia Republika\u0144ska zawsze by\u0142a gor\u0105c\u0105 zwolenniczk\u0105 militarnej supremacji Ameryki. Dlatego podkre\u015blam, \u017ce republika\u0144ski Kongres, o ile pozostanie w konsekwentnej opozycji do administracji i prezydenta, mo\u017ce by\u0107 istotnym czynnikiem przywracaj\u0105cym i wzmacniaj\u0105cym wiarygodno\u015b\u0107 tego \u015bwiatowego uk\u0142adu.<\/p>\n 2.<\/strong> Ale wa\u017cny jest r\u00f3wnie\u017c zwrot protekcjonistyczny w retoryce prezydenta. Stany Zjednoczone zawsze dba\u0142y o gospodarczy wymiar swoich mi\u0119dzynarodowych interes\u00f3w, a wiele gospodarek na \u015bwiecie, w szczeg\u00f3lno\u015bci gospodarki globalnego Po\u0142udnia, jest uzale\u017cnionych od eksportu do Stan\u00f3w Zjednoczonych \u2013 na przyk\u0142ad produkcji rolnej.<\/p>\n Zamykanie tych dr\u00f3g wymiany czy zmiana warunk\u00f3w przez Stany Zjednoczone mo\u017ce oznacza\u0107 dla tych gospodarek zapa\u015b\u0107, z jakiej trudno b\u0119dzie im si\u0119 wydoby\u0107. Jak m\u00f3wi\u0142 Keynes: In the long run we are all dead<\/em>. Trzy lata z\u0142ej koniunktury mog\u0105 zniszczy\u0107 nawet \u015bwietnie prosperuj\u0105ce gospodarstwa. Zapytajcie polskich rolnik\u00f3w, jak mog\u0105 si\u0119 czu\u0107 rolnicy z Chile, kiedy s\u0142ysz\u0105 obietnice sk\u0142adane przez Donalda Trumpa rolnikom ameryka\u0144skim.<\/p>\n 3.<\/strong> Organizacje i konwencje mi\u0119dzynarodowe to wa\u017cny czynnik stabilizacji \u015bwiatowego porz\u0105dku, ale i gwarancje rozwoju. Mo\u017cemy o nich ma\u0142o wiedzie\u0107, ale ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 przynosi konkretne rezultaty. Cele Milenijne ONZ pozwoli\u0142y wyci\u0105gn\u0105\u0107 miliony ludzi ze skrajnej biedy. UNESCO umo\u017cliwia wymian\u0119 kulturow\u0105 i zwi\u0119kszanie kwantum powszechnie dost\u0119pnej wiedzy. Przyk\u0142ad? Dla wielu dzieciak\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie upowszechnienie dost\u0119pu do internetu do pierwsza w \u017cyciu szansa na zdobycie jakiegokolwiek wykszta\u0142cenia. Ale zdaln\u0105 edukacj\u0119 musi kto\u015b robi\u0107 i ten kto\u015b musi mie\u0107 na to pomys\u0142y. Albo mo\u017ce je po\u017cyczy\u0107 od kogo\u015b innego w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki UNESCO (przy okazji: pomys\u0142owo\u015b\u0107 zdalnych edukator\u00f3w w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 cz\u0119sto inspiruje nasze rodzime organizacje!). Wycofywanie si\u0119 USA z ich finansowania lub up\u00f3r przy ich podporz\u0105dkowywaniu mo\u017ce to zniszczy\u0107. By\u0142aby to ogromna szkoda.<\/p>\n