Nie jestem symetrystk\u0105. Jestem syntetystk\u0105. Nie widz\u0119 mo\u017cliwo\u015bci powrotu do stanu sprzed jesieni 2015 roku. Wierz\u0119 za to, \u017ce nadszed\u0142 czas na nowe propozycje, nowe rozwi\u0105zania i poparcie ich dzia\u0142aniem w najlepszym spo\u0142ecznym stylu.
\n
\nPrzez dwa lata z ok\u0142adem przerzucali\u015bmy si\u0119 argumentami w najlepszym stylu: \u201eBo u was Murzyn\u00f3w bij\u0105”. Kto nie mia\u0142 ch\u0119ci w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w proces polaryzacji miedzy pierwszym a drugim sortem, musia\u0142 bardzo ostro\u017cnie trzyma\u0107 si\u0119 z boku, gdy\u017c grawitacja ci\u0105gn\u0119\u0142a mocno, jak nie na jedn\u0105, to na drug\u0105 stron\u0119. Dzi\u015b szale ostatecznie przewa\u017cy\u0142y \u2013 prezydent Andrzej Duda podpisze kolejne ustawy demontuj\u0105ce instytucjonalny porz\u0105dek zbudowany na Konstytucji RP 2 kwietnia 1997 roku. Co gorsza, ustawy te, nie pierwsze zreszt\u0105, uderzaj\u0105 w warto\u015bci i przemy\u015blenia, kt\u00f3re dla demokracji i zdolno\u015bci pokojowego wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecze\u0144stwa z samym sob\u0105 s\u0105 kluczowe.<\/p>\n
To nie sko\u0144czy si\u0119 dobrze i jedno, o co warto dzi\u015b wzdycha\u0107 i ku czemu d\u0105\u017cy\u0107, to \u017ceby sko\u0144czy\u0142o si\u0119 mo\u017cliwie szybko. Bo pierwsze lata pod rz\u0105dami tak skonstruowanego systemu sprawiedliwo\u015bci b\u0119d\u0105 do prze\u017cycia, jednak wszystkie nast\u0119pne b\u0119d\u0105 nas demoralizowa\u0107 i zostawia\u0107 trwa\u0142e \u015blady w postaci traum, cynizmu, niezdolno\u015bci oddzielenia instytucji od tworz\u0105cych je ludzi, jadu i g\u0142\u0119bokiej spo\u0142ecznej nieufno\u015bci. (Tak, uwa\u017cam, \u017ce \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 dali\u015bmy si\u0119 wpu\u015bci\u0107 w kana\u0142 dw\u00f3ch sort\u00f3w, wynika z takich w\u0142a\u015bnie zasz\u0142o\u015bci po jeszcze poprzednim systemie).<\/p>\n
To jest bardzo smutny dzie\u0144, ale i najlepszy moment na porz\u0105dny i do b\u00f3lu szczery rachunek zysk\u00f3w i strat. Za du\u017co w tej naszej demokracji by\u0142o antydemokracji, \u017ceby si\u0119 mog\u0142a by\u0142a obroni\u0107, biedaczka. Niby taka powszechna, a dla po\u0142owy spo\u0142ecze\u0144stwa samostanowienie ci\u0105gle by\u0142o dobrem kupowanym w Peweksie. Niby taka tr\u00f3jpodzielna i niezawis\u0142a, a reprywatyzacja sz\u0142a jak z\u0142oto. Niby \u017ce r\u00f3wno\u015b\u0107, a przecie\u017c kto m\u00f3g\u0142, to kupowa\u0142 bmw, \u017ceby go na drogach nie haltowali… Ile\u017c to razy s\u0142ysza\u0142am powiedzonko: \u201eKto bogatemu zabroni\u2026?”, bardzo cz\u0119sto podsumowuj\u0105ce przekraczanie prawa, a co najmniej przepis\u00f3w drogowych… A Pa\u0144stwo nie? Zapraszam do komentowania.<\/p>\n
Serce mam po lewej stronie i temperament dialektyczny, wi\u0119c nie umiem nie patrze\u0107 na to po heglowsku. Je\u015bli nasza demokracja spod znaku \u201eTygodnika Powszechnego”, KOR i \u201eSolidarno\u015bci” by\u0142a tez\u0105, to, co przetacza si\u0119 przez Polsk\u0119 od dw\u00f3ch lat, jest jej antytez\u0105. Tyle naszego, \u017ce antytezy, cho\u0107 brutalne, zazwyczaj szybko si\u0119 wyczerpuj\u0105. Definiuj\u0105 si\u0119 przez zaprzeczenie; nie s\u0105 w stanie wi\u0119c samodzielnie istnie\u0107 i rozwija\u0107 si\u0119, wynajduj\u0105c si\u0119 na nowo.<\/p>\n
Ta perspektywa otwiera przestrze\u0144 na syntez\u0119 \u2013 nowe otwarcie, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni si\u0119 od obu poprzedzaj\u0105cych j\u0105 cz\u0142on\u00f3w. Je\u015bli demokracja, jak\u0105 mieli\u015bmy w latach 1989-2015, za bardzo da\u0142a si\u0119 zdominowa\u0107 swej kapitalistycznej nadbudowie i przeobrazi\u0142a si\u0119 w system, w kt\u00f3rym o wi\u0119kszo\u015bci spraw decydowa\u0142o posiadanie; je\u015bli ten zestaw woluntarystycznych przepis\u00f3w sklejanych w ca\u0142o\u015b\u0107 na religijno-patriotyczn\u0105 \u015blin\u0119, kt\u00f3ry nam si\u0119 powi\u0119ksza od 2015 roku i kt\u00f3ry nazywa sam siebie illiberaln\u0105 demokracj\u0105, cho\u0107 jako \u017cywo z wol\u0105 powszechn\u0105 nie ma wiele wsp\u00f3lnego, cho\u0107 lubi ni\u0105 manipulowa\u0107 \u2013 je\u015bli wi\u0119c te dwa systemy to ma by\u0107 wszystko, mi\u0119dzy czym mog\u0119 wybiera\u0107, to dzi\u0119kuj\u0119, postoj\u0119.<\/p>\n
Moja odmowa gry w t\u0119 gr\u0119 ma swoich poprzednik\u00f3w \u2013 s\u0142ynn\u0105 Sarn\u0119 z Krzes\u0142em na G\u0142owie, na kt\u00f3r\u0105 oddano sporo g\u0142os\u00f3w w drugiej turze wybor\u00f3w prezydenckich. Ale te\u017c moj\u0105 w\u0142asn\u0105 Lewic\u0119 Smole\u0144sk\u0105 \u2013 p\u00f3\u0142 polityczny, p\u00f3\u0142 artystyczny happening z 2013 roku, w kt\u00f3rego ramach, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na lewicowy \u015bwiatopogl\u0105d, wyra\u017ca\u0142am niezgod\u0119 na marginalizowanie i wr\u0119cz o\u015bmieszanie ludzi z tak zwanej w\u00f3wczas sekty smole\u0144skiej, bez wzgl\u0119du na to, jak dalekie by\u0142yby mi ich pogl\u0105dy. Ruchy miejskie, Obywatele Kultury, kongresy tw\u00f3rc\u00f3w, nowe inicjatywy zwi\u0105zkowe \u2013 to wszystko wykracza\u0142o poza logik\u0119 binarnego podzia\u0142u na Polsk\u0119 A i Polsk\u0119 B, Polsk\u0119 \u0141agiewnik i Polsk\u0119 Torunia. Wreszcie wielkie protesty kobiet, kt\u00f3re domaga\u0142y si\u0119 praw i szacunku po dekadach, a nie jednym roku zaniedba\u0144 i ukrytego wyzysku. Wiem wi\u0119c, \u017ce nie jestem sama, i my\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie nas coraz wi\u0119cej.<\/p>\n
Ta synteza wymy\u015bli nam si\u0119 sama, kiedy tylko przestaniemy kurczowo trzyma\u0107 si\u0119 zastanych kategorii. Ju\u017c wiem, od czego b\u0119d\u0119 chcia\u0142a zacz\u0105\u0107 \u2013 od zrozumienia na nowo poj\u0119cia suwerenno\u015bci. Zdajmy sobie spraw\u0119, \u017ce suwerenem nie jeste\u015bmy wszyscy \u2013 w polityce \u201ewszyscy” to najtrudniejsze s\u0142owo na \u015bwiecie \u2013 tylko ka\u017cda i ka\u017cdy z nas z osobna. Ka\u017cda i ka\u017cdy z nas ma z osobna i sobie przypisany, niezbywalny g\u0142os w wyborach, sprawczo\u015b\u0107 i prawa. Niech ta nasza nowa demokracja opiera si\u0119 na szacunku do samych siebie i nas wszystkich nawzajem.<\/p>\n
I jeszcze jedna lekcja, kt\u00f3r\u0105 wynios\u0142am z wczesnych lat moich studi\u00f3w nad filozofi\u0105 polityki i histori\u0105 idei. Wsz\u0119dzie na \u015bwiecie demokracja zaczyna\u0142a si\u0119 od prowadzonej publicznie, swobodnej rozmowy. To nie jest dylemat jajka i kury \u2013 debata za ka\u017cdym razem poprzedza\u0142a rozszerzenie praw politycznych, a przyznawanie ich przy jednoczesnym ograniczaniu wolno\u015bci dyskusji (by\u0142y i takie pr\u00f3by) powszechnie uznano za ruch w bardzo z\u0142\u0105 stron\u0119. Dzi\u015b o tej starej prawdzie zapomniano, w wielu miejscach na \u015bwiecie, w tym u nas, debaty nie piel\u0119gnuje si\u0119, a wolno\u015b\u0107 prasy ju\u017c dawno musia\u0142a ust\u0105pi\u0107 pod naporem interes\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\n
Ojcowie za\u0142o\u017cyciele demokracji powiedzieliby, \u017ce w ten spos\u00f3b cichaczem wprowadzono na nowo horrendum w postaci cenzusu ekonomicznego. Na dobrze poinformowane decydowanie o sprawach publicznych sta\u0107 dzi\u015b bowiem tylko nielicznych, a wielu polega raczej na infotainmencie ni\u017c informacjach.<\/p>\n
Z czasem, kiedy pisowski kr\u00f3l b\u0119dzie coraz bardziej nagi, potrzeba nowego otwarcia i budowy takiej demokracji, kt\u00f3rej nie b\u0119d\u0105 grozi\u0107 b\u0142\u0119dy poprzedniczek, stanie si\u0119 powszechna. Warto si\u0119 na to przygotowa\u0107. Tyle \u017ce nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby opracowywanie gotowych rozwi\u0105za\u0144 przez \u2013 jak kto\u015b zasugerowa\u0142 \u2013 think tanki, ekspert\u00f3w i szeroko poj\u0119te otoczenie partii dzisiejszej opozycji by\u0142o rozwi\u0105zaniem. To wci\u0105\u017c oznacza zapominanie starej prawdy, \u017ce demokracja to jest rozmowa.<\/p>\n
Wiemy na pewno, \u017ce oddolne grupy nacisku, ruchy miejskie i obywatelskie sieci w najbli\u017cszym okresie b\u0119d\u0105 tolerowane \u2013 upewni\u0142o nas w tym \u201etwitterowe” expos\u00e9 naszego nowego premiera. Trzeba z tego skorzysta\u0107, buduj\u0105c to przeorane spo\u0142ecze\u0144stwo na nowo. Rozmowa po rozmowie.<\/p>\n
Bo demokratyzacja jest \u0142atwa. Ta demokracja, jej codzienna praktyka, wymaga dojrza\u0142o\u015bci, konsekwencji i wysi\u0142ku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Za du\u017co w tej naszej demokracji by\u0142o antydemokracji, \u017ceby si\u0119 mog\u0142a by\u0142a obroni\u0107, biedaczka.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":274,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/266"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=266"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/266\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":275,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/266\/revisions\/275"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=266"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=266"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=266"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}