Czarne protesty, „Scando Commando” przed Sejmem i Senatem, sieci wsparcia medycznego i fora antykoncepcyjne oraz aborcyjne, automatyczne gesty solidarno\u015bci z protestuj\u0105cymi osobami z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 i ich opiekunami, z „\u0141a\u0144cuchami \u015bwiat\u0142a”, z antyfaszystami, ze studentami… Blokady smole\u0144skich miesi\u0119cznic i przemarsz\u00f3w narodowc\u00f3w. Protesty przed kuriami. Punktowe ruchy oporu, np. przeciwko mianowaniu Bogus\u0142awa Chazana wojew\u00f3dzkim konsultantem ds. ginekologii w Kielcach, i sukcesy w zbieraniu podpis\u00f3w. Oraz pieni\u0119dzy. Zrzutki nie zawodz\u0105, a dzia\u0142aczki wiedz\u0105, jak pieni\u0105dze wykorzysta\u0107 z sensem. Praktycznie.
\n
\nZ drugiej strony – brak wyra\u017anej agendy. To raczej mg\u0142awica cel\u00f3w ni\u017c zwarty program. Brakuje te\u017c wyrazistych, charyzmatycznych liderek. To znaczy s\u0105. Barbara Nowacka czy Marta Lempart s\u0105 kochane przez media, k\u0142opot w tym, \u017ce przez same ruchy jako\u015b mniej (ruchy nie s\u0105 parti\u0105 i nikt si\u0119 nie zapisywa\u0142 na s\u0142uchanie liderek). Po pierwszych falach mobilizacji okazuje si\u0119, \u017ce dzia\u0142aczki w terenie robi\u0105 swoje i trudno nimi zawiadywa\u0107 z poziomu og\u00f3lnopolskich telewizji. Mo\u017ce dlatego, \u017ce na ulicach nie ma telewizor\u00f3w. A mo\u017ce dlatego, \u017ce koncept charyzmatycznego lidera, kt\u00f3ry tak \u015bwietnie sprawdza si\u0119 w mediasferze, w ulicznym ruchu oporu\/wsparcia dzia\u0142a \u015brednio \u2013 jest niepraktyczny, gdy aktywistki, a wraz z nimi aktywi\u015bci, czuj\u0105 si\u0119 potrzebne w tylu miejscach naraz. Pojedyncze, rozpoznawalne przez kamerzyst\u00f3w liderki zwyczajnie nie nad\u0105\u017c\u0105. Mg\u0142awice cel\u00f3w wymagaj\u0105 konstelacji liderek.<\/p>\n
Zmienia si\u0119 zreszt\u0105 znacznie wi\u0119cej ni\u017c model politycznego przyw\u00f3dztwa, a w zwi\u0105zku z tym r\u00f3wnie\u017c organizacji, cho\u0107 istnieje spora \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u2013 chc\u0105c, nie chc\u0105c \u2013 partie oraz start w wyborach pozostaj\u0105 podstawowym narz\u0119dziem politycznej sprawczo\u015bci i zwi\u0119kszania decyzyjno\u015bci. Zmienia si\u0119 tak\u017ce rozumienie w\u0142asnego interesu \u2013 st\u0105d mi\u0119dzy innymi solidarno\u015bciowe koalicje. Wydaje si\u0119 kwesti\u0105 czasu trwa\u0142e rozdzielenie my\u015blenia o macierzy\u0144stwie, to znaczy uczestniczeniu kobiet w funkcji reprodukowania gatunku, ci\u0105\u017cy, po\u0142ogu i wczesnym wychowaniu, od my\u015blenia o rodzicielstwie, to jest p\u00f3\u017aniejszych etapach wychowania dziecka czy dzieci, w kt\u00f3rym bra\u0107 udzia\u0142 powinni po r\u00f3wno oboje rodzice\/opiekunowie.<\/p>\n
Sklejenie macierzy\u0144stwa w znaczeniu reprodukcji z rol\u0105 matki jako g\u0142\u00f3wnego wychowawcy przy\u015bwieca za to reaguj\u0105cemu na te zmiany konserwatywnemu rz\u0105dowi, kt\u00f3ry ustami prezydenta zapowiada konstytucyjne wzmocnienie roli ojcostwa \u2013 i wyeliminowanie z ustawy zasadniczej rodzicielstwa jako funkcji, w kt\u00f3rej na r\u00f3wni uczestnicz\u0105 oboje rodzice\/opiekunowie dziecka.<\/p>\n
Dyskryminacja kobiet zreszt\u0105 nie zawsze wi\u0105\u017ce si\u0119 z macierzy\u0144stwem. To r\u00f3wnie\u017c dyskryminacja na rynku pracy czy przez przepisy emerytalne (wielki niepok\u00f3j budz\u0105 przepisy, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do przedwczesnego wypychania kobiet na emerytur\u0119, zw\u0142aszcza gdy s\u0105 w pe\u0142ni \u017cycia zawodowego, np. jako profesorki na uczelniach. Coraz wi\u0119ksz\u0105 irytacj\u0119 budz\u0105 stereotypy p\u0142ciowe, w tym zar\u00f3wno specyfikowane p\u0142ciowo programy aktywizacji zawodowej, jak i podr\u0119czniki.<\/p>\n
I wreszcie j\u0119zyk \u2013 jeden z najwa\u017cniejszych wymiar\u00f3w spo\u0142ecznej zmiany. Nie tylko jeste\u015bmy coraz wra\u017cliwsze i wra\u017cliwsi na jego up\u0142ciowiony charakter (rodzaje gramatyczne czasownik\u00f3w, \u017ce\u0144skie i m\u0119skie ko\u0144c\u00f3wki), ale r\u00f3wnie\u017c na przemoc w j\u0119zyku zawart\u0105.<\/p>\n