{"id":356,"date":"2018-07-07T12:22:41","date_gmt":"2018-07-07T10:22:41","guid":{"rendered":"http:\/\/czarnacka.blog.polityka.pl\/?p=356"},"modified":"2018-07-07T12:50:41","modified_gmt":"2018-07-07T10:50:41","slug":"inwigilacja-przez-metoo-czyli-gaslighting-po-polsku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/2018\/07\/07\/inwigilacja-przez-metoo-czyli-gaslighting-po-polsku\/","title":{"rendered":"Inwigilacja przez #metoo, czyli gaslighting po polsku"},"content":{"rendered":"

Wiadomo\u015b\u0107 przysz\u0142a we wtorek. By\u0142a elektryzuj\u0105ca. Prokuratura mia\u0142a zbada\u0107, czy dosz\u0142o do gwa\u0142tu \u2013 zamiast tego inwigiluje warszawsk\u0105 lewic\u0119<\/a>. Mia\u0142a dosta\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dzi\u0119ki temu, \u017ce autorki s\u0142ynnego listu zamieszczonego w „Codzienniku Feministycznym” doprowadzi\u0142y do wszcz\u0119cia z urz\u0119du \u015bledztwa w sprawie gwa\u0142tu, a przy okazji r\u00f3wnie\u017c molestowania i innych nadu\u017cy\u0107, jakich mieli dopu\u015bci\u0107 si\u0119 znani warszawscy dziennikarze m\u0142odego pokolenia.
\n
\nSprawa jest powa\u017cna. Obowi\u0105zuj\u0105ca od 2016 r. tzw. ustawa inwigilacyjna rzeczywi\u015bcie daje prokuratorom uprawnienia si\u0119gaj\u0105ce bardzo daleko: mog\u0105 pozyskiwa\u0107 informacje z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, maj\u0105 wgl\u0105d w materia\u0142y z prowadzonych \u015bledztw nawet w zakresach, w kt\u00f3rych informacje powinny by\u0107 pod \u015bcis\u0142\u0105 kontrol\u0105 i ujawniane jedynie na podstawie decyzji s\u0105du (np. tajemnica dziennikarska, adwokacka itp.). Organy maj\u0105 te\u017c prawo wszczyna\u0107 kolejne \u015bledztwa, gdy w toku pierwszego pojawi si\u0119 podejrzenie pope\u0142nienia przest\u0119pstwa zupe\u0142nie innego ni\u017c to obj\u0119te \u015bledztwem, tak\u017ce gdy nie jest to przest\u0119pstwo \u015bcigane z urz\u0119du.<\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie od 2016 r. ochrona os\u00f3b obj\u0119tych post\u0119powaniem jest u\u0142omna \u2013 ostrzegali\u015bmy o tym jako komitet Stop Inwigilacji 2016 z Tomaszem Pi\u0105tkiem i W\u0142adys\u0142awem Majewskim r\u00f3wnie\u017c na \u0142amach „Gazety Wyborczej”. Przytoczone przez Janusza Schwertnera na portalu Onet.pl rewelacje to pierwsza publiczna informacja o tym, \u017ce uprawnienia nadane ustaw\u0105 z 2016 r. mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane przez prokuratur\u0119 w taki spos\u00f3b (nie znaczy to, \u017ce wcze\u015bniej to si\u0119 nie zdarza\u0142o, jednak wedle mojej wiedzy nie by\u0142o sygnalizowane). Poniewa\u017c ustawa inwigilacyjna przesz\u0142a relatywnie bez echa (\u015brodowiska zajmuj\u0105ce si\u0119 prywatno\u015bci\u0105 i ochron\u0105 praw obywatelskich w internecie szykowa\u0142y si\u0119 na batali\u0119 wok\u00f3\u0142 ustawy antyterrorystycznej), warto na to zwraca\u0107 uwag\u0119 i dlatego takie artyku\u0142y s\u0105 potrzebne.<\/p>\n

Jednak tekst Janusza Schwertnera z jakiego\u015b wzgl\u0119du nie skupi\u0142 si\u0119 na sensacyjnym w\u0105tku dotycz\u0105cym s\u0142u\u017cbowych nadu\u017cy\u0107 w \u015bwietle prawa, kt\u00f3re autor mia\u0142 odkry\u0107. Tak jakby prawdziwy dziennikarski temat by\u0142 tylko pretekstem do praktyki, kt\u00f3r\u0105 kobiece aktywistki nazywaj\u0105 gaslightingiem<\/i>. Nazwa pochodzi od tytu\u0142u sztuki teatralnej, kt\u00f3ra pokaza\u0142a t\u0119 specyficzn\u0105 technik\u0119 manipulacji: chodzi o stopniowe zasiewanie w\u0105tpliwo\u015bci co do stanu jej w\u0142adz mentalnych u wzi\u0119tej na cel osoby i w jej otoczeniu. W filmie „narz\u0119dziem” manipulacji sta\u0142a si\u0119 lampa gazowa (st\u0105d tytu\u0142), na kt\u00f3rej migotanie pan domu z niewzruszonym spokojem odpowiada\u0142, \u017ce przecie\u017c nic nie migocze, a jego \u017conie si\u0119 tylko wydaje.<\/p>\n

Nie bardzo rozumiem, dlaczego dziennikarz, kt\u00f3ry chwyci\u0142 tak ciekawy temat, zamiast go rozwija\u0107, niechc\u0105cy (mam nadziej\u0119) popada w co\u015b w rodzaju gaslightingu<\/i>. Zamiast skupi\u0107 si\u0119 na sposobach prowadzenia \u015bledztwa, alarmowaniu \u015brodowisk lewicowych, \u017ce co\u015b takiego mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107, wydania jakiej\u015b formy instrukcji, jak radzi\u0107 sobie z nadu\u017cyciami w\u0142adzy, koncentruje si\u0119 na autorkach listu do „Codziennika Feministycznego”. I punktuje co rusz ich niesp\u00f3jno\u015b\u0107, np. stwierdzaj\u0105c, \u017ce skoro autorki przyznaj\u0105, \u017ce w li\u015bcie brak powi\u0105zania opisu gwa\u0142tu z osob\u0105 Jakuba Dymka, to wycofa\u0142y si\u0119 z oskar\u017cenia (jest wr\u0119cz przeciwnie, \u015bledztwo si\u0119 toczy, a osoba wymieniana w tek\u015bcie sama publicznie uzna\u0142a si\u0119 za jego antybohatera).<\/p>\n

Nie wiadomo, czemu Schwertner zdecydowa\u0142 si\u0119 na cytowanie niewymienionego z nazwiska prawnika Jakuba Dymka: „Mamy sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej prokuratura prowadzi sobie \u015bledztwo w zasadzie w spos\u00f3b narzucony przez autorki listu”, skoro ju\u017c za chwil\u0119 przytacza cytaty z anonimowego \u017ar\u00f3d\u0142a, \u017ce „To \u015bledztwo dotyczy gwa\u0142tu tylko na papierze – m\u00f3wi nam jedna z os\u00f3b dobrze poinformowana w szczeg\u00f3\u0142ach prowadzonego post\u0119powania. – Prokuratorzy nie s\u0105 przekonani, czy ten zarzut zosta\u0142 wystosowany na powa\u017cnie, wi\u0119c skupiaj\u0105 si\u0119 na czym\u015b innym. Czyli: kto z kim chla\u0142, kto z kim sypia i co z tego wynika, b\u0105d\u017a nie”. Podobnie zdumiewaj\u0105ce jest wyci\u0105gni\u0119cie nazwiska jednej z aktywistek i przypomnienie rozmaitych \u015brodowiskowych pom\u00f3wie\u0144 \u2013 ani bez oddania jej g\u0142osu, ani bez powi\u0105zania owych pom\u00f3wie\u0144 z opisywan\u0105 spraw\u0105 inaczej ni\u017c „\u015bledczych bardzo zainteresowa\u0142 w\u0105tek Agnieszki Zi\u00f3\u0142kowskiej”. Wymienienie Zi\u00f3\u0142kowskiej pozwoli\u0142o autorowi tekstu wprowadzi\u0107 kolejn\u0105 tez\u0119 anonimowego rozm\u00f3wcy, \u017ce jest to „jasny sygna\u0142, \u017ce polowanie zatacza coraz szersze kr\u0119gi. Po pierwsze: uderzy\u0107 w lewic\u0119. Po drugie: znale\u017a\u0107 jakie\u015b haki na warszawski ratusz i jego urz\u0119dnik\u00f3w”.<\/p>\n

W efekcie mamy tekst na wa\u017cny temat nadu\u017cy\u0107 w bardzo wa\u017cnej dla polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa sprawie \u2013 bo tak\u0105 jest pierwsze takie rozliczenie molestowania i przemocy seksualnej w wyeksponowanych medialnie \u015brodowiskach. Niestety tekst ten nie daje konkret\u00f3w, jedynie szereg anonimowych komentarzy, hipotez i insynuacji. Nieuwa\u017cny czytelnik mo\u017ce nawet wyj\u015b\u0107 z lektury z przekonaniem, \u017ce feministki \u2013 autorki listu – wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z prokuratur\u0105, by da\u0107 jej pretekst do rozpracowywania „lewicowych \u015brodowisk i okolic warszawskiego ratusza”.<\/p>\n

Doprawdy zamiast marnowa\u0107 temat na najprawdopodobniej nie\u015bwiadomie prowadzony gaslighting<\/i>, lepiej ju\u017c by\u0142oby skorzysta\u0107 z rady zaoferowanej autorowi przez prowadz\u0105cych \u015bledztwo (nie wiadomo jednak, czy skoro kilkakrotnie przytacza\u0142 negatywne opinie co do ich profesjonalizmu, b\u0119dzie chcia\u0142 to zrobi\u0107):<\/p>\n

„\u015aledczy nie chc\u0105 te\u017c komentowa\u0107 informacji ujawnionych przez naszych rozm\u00f3wc\u00f3w. – Zadaniem prokuratora jest wyja\u015bnienie wszystkich okoliczno\u015bci zdarze\u0144 obj\u0119tych zakresem \u015bledztwa. Czynno\u015bci w tym zakresie s\u0105 realizowane w ramach prowadzonego post\u0119powania m.in. poprzez przes\u0142uchania szeregu \u015bwiadk\u00f3w. Trudno nam komentowa\u0107 wypowiedzi anonimowych os\u00f3b, a tym bardziej podj\u0105\u0107 z nimi jak\u0105kolwiek rzeczow\u0105 polemik\u0119, nie wiedz\u0105c, czy s\u0105 to wypowiedzi os\u00f3b rzeczywi\u015bcie znaj\u0105cych okoliczno\u015bci sprawy”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tekst nie daje konkret\u00f3w, jedynie szereg anonimowych komentarzy, hipotez i insynuacji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=356"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":362,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/356\/revisions\/362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}