Z punktu widzenia historii demokracja to taki ustr\u00f3j, w kt\u00f3rym nikt nie ma racji. To takie urz\u0105dzenie spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym historii nie pisz\u0105 zwyci\u0119zcy, ale raczej przegrani \u2013 kt\u00f3rzy ju\u017c zaraz w bezkrwawym przewrocie stan\u0105 si\u0119 zwyci\u0119zcami lub koalicjantami zwyci\u0119zc\u00f3w, a ich z kolei histori\u0119 napisz\u0105 dzisiejsi triumfatorzy, a jutrzejsi przegrani. I cho\u0107 to troch\u0119 bez sensu \u2013 \u017cycie, prosz\u0119 pani \u2013 to wygl\u0105da na to, \u017ce \u015bwietnie si\u0119 sprawdza w praktyce. Pod warunkiem \u017ce wszyscy mamy w pami\u0119ci, jak to dzia\u0142a.
\n
\nZwyci\u0119zc\u00f3w i przegranych definiujemy r\u00f3\u017cnie. Dzi\u015b najbardziej oczywista para to PiS i PO, cho\u0107 w wyborach w 2015 r. najwi\u0119cej przegra\u0142a lewica (i socjaldemokraci ju\u017c pisz\u0105 Wasz\u0105 histori\u0119), to mandaty, kt\u00f3rych nie dosta\u0142a, bo nie przesz\u0142a progu, pozwoli\u0142y PiS uzyska\u0107 sejmow\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 a nie antyimigrancka, antygejowska i antywegetaria\u0144ska histeria, kt\u00f3rej uleg\u0142o rzekomo konserwatywne polskie spo\u0142ecze\u0144stwo. Dzi\u015b, kiedy lewica wraca do siebie z 10-proc. poparciem, coraz bardziej widoczne jest, \u017ce w\u0142a\u015bnie pluralizm mo\u017ce pom\u00f3c wydoby\u0107 si\u0119 z horroru nieokie\u0142znanej monow\u0142adzy ludzi, kt\u00f3rzy najwyra\u017aniej zapomnieli, \u017ce mog\u0105 i powinni kiedy\u015b przegra\u0107.<\/p>\n
Ale spory tocz\u0105 si\u0119 te\u017c na innych p\u0142aszczyznach. Intensywny i barwny, cho\u0107 na razie z niewielkim odd\u017awi\u0119kiem politycznym, jest sp\u00f3r mi\u0119dzy „starymi” a „m\u0142odymi”. Mi\u0119dzy „Newsweekiem” a „Krytyk\u0105 Polityczn\u0105” lata jaskrawa pi\u0142ka tenisowa: „Wy nie chodzicie na demonstracje!” versus „A wy nie rozumiecie, jak nam ci\u0119\u017cko!”. Podobny, cho\u0107 przebiegaj\u0105cy w ukryciu, sp\u00f3r rozwija si\u0119 mi\u0119dzy Polakami a Polkami: brutalne reakcje pos\u0142\u00f3w i radnych z PiS, a tak\u017ce cz\u0119\u015bci kleru na Czarne Protesty by\u0142y tego wyra\u017an\u0105 oznak\u0105. Podczas gdy kobiety „chc\u0105 ca\u0142ego \u017cycia”, wielu m\u0119\u017cczyzn chce, \u017ceby kto\u015b im ugotowa\u0142 obiad, furda z cudzymi zawodowymi ambicjami. Wi\u0119cej nawet: wierz\u0119 im, \u017ce je\u015bli nikt im tego obiadu nie ugotuje, po prostu umr\u0105 z g\u0142odu. Ta moralna panika ma realne, ekonomiczne podstawy: dop\u00f3ki nie przebudujemy gospodarki, zbyt zale\u017cnej od nieodp\u0142atnej pracy kobiet, konflikt mi\u0119dzy kobietami a m\u0119\u017cczyznami b\u0119dzie si\u0119 obiektywnie nasila\u0142.<\/p>\n
W ostatecznym rachunku ka\u017cdy z tych konflikt\u00f3w \u2013 mo\u017ce poza konfliktem opcji politycznych, kt\u00f3ry, jak m\u00f3wili\u015bmy, jest osi\u0105 demokracji \u2013 da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 tylko w\u00f3wczas, gdy przyjmie si\u0119 pozycj\u0119, z kt\u00f3rej wida\u0107 realne stawki obu zwa\u015bnionych stron. Oka\u017ce si\u0119 zapewne, \u017ce wszyscy maj\u0105 w jakiej\u015b cz\u0119\u015bci racj\u0119, ale ze swojej partykularnej perspektywy nie s\u0105 w stanie zaproponowa\u0107 rozwi\u0105zania, kt\u00f3re nie sprowadza\u0142oby si\u0119 do przeci\u0105gania sznurka na swoj\u0105 stron\u0119. To, co robi\u0105 w tej chwili ultrakonserwaty\u015bci ze Zjednoczonej Prawicy, jest tego najlepszym przyk\u0142adem. Tak jednostronna wizja polityki nie jest \u017cadnym rozwi\u0105zywaniem konflikt\u00f3w, tylko zwyk\u0142ym rabowaniem zasob\u00f3w.<\/p>\n
Natomiast przeci\u0105gni\u0119cie sznurka w drug\u0105 stron\u0119 nie rokuje rozwi\u0105zania problem\u00f3w, kt\u00f3re przywo\u0142a\u0142y do \u017cycia ten Armageddon. Powinni\u015bmy raczej „wyj\u015b\u0107 z siebie i stan\u0105\u0107 obok”, jak mawiali powojenni d\u017centelmeni, wydoby\u0107 si\u0119 z kolein naszego my\u015blenia i dostrzec szersz\u0105 perspektyw\u0119: t\u0119 sam\u0105, na kt\u00f3r\u0105 codziennie patrz\u0105 miliony wyborc\u00f3w w ca\u0142ym kraju, w kt\u00f3rej czarne miesza si\u0119 z bia\u0142ym i wychodzi brudna szaro\u015b\u0107.<\/p>\n
Dlatego martwi mnie systematyczne blokowanie g\u0142os\u00f3w tzw. symetryst\u00f3w. By poci\u0105gn\u0105\u0107 dalej nasz\u0105 kolorystyczn\u0105 metafor\u0119, uparte nazywanie szarej mieszanki kolor\u00f3w biel\u0105 jest mniej wi\u0119cej tak skuteczne przy odmalowywaniu mieszkania jak nazywanie jej czerni\u0105. Jasne, \u017ce argument „a u was bij\u0105 Czarnych” nie by\u0142 \u017cadnym argumentem, gdy chodzi o niedostatki gospodarki socjalistycznej, pozostawa\u0142 jednak trafnym stwierdzeniem faktu \u2013 w Stanach Zjednoczonych rzeczywi\u015bcie bito i bije si\u0119 nadal Czarnych i kopiowanie tego systemu bez pr\u00f3by zapobie\u017cenia tej tendencji w naszym kraju jest proszeniem si\u0119 o k\u0142opoty.<\/p>\n
Uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniaj\u0105c t\u0119 argumentacj\u0119: nie wyci\u0105gniemy lekcji z ostatnich wyrok\u00f3w s\u0105dowych \u2013 grzywny dla wp\u0142ywowego dziennikarza, kt\u00f3ry potr\u0105ci\u0142 pieszego na pasach, a nie mia\u0142 nawet wa\u017cnego prawa jazdy, czy oczyszczenia z zarzut\u00f3w przemocy domowej pos\u0142a, kt\u00f3ry tylko „szarpa\u0142 i wykr\u0119ca\u0142 r\u0119ce” \u2013 je\u015bli b\u0119dziemy obstawa\u0107 przy tym, \u017ce z wymiarem sprawiedliwo\u015bci jest wszystko zupe\u0142nie w porz\u0105dku, lub przeciwnie, \u017ce wymiar sprawiedliwo\u015bci jest ohydnie skorumpowany. Go\u0142ym okiem wida\u0107, \u017ce co\u015b nie dzia\u0142a na linii mi\u0119dzy s\u0105dami a w\u0142adz\u0105, a zdrowy rozum podpowiada, \u017ce w takim razie w\u0142adza (wykonawcza czy ustawodawcza) powinna by\u0107 ostatni\u0105 instancj\u0105 upowa\u017cnion\u0105 do tego, \u017ceby przy tym grzeba\u0107. To jest zadanie dla opinii publicznej, kt\u00f3ra powinna dyskutowa\u0107 o tym tak d\u0142ugo, by ka\u017cdy obywatel i ka\u017cda obywatelka mieli na ten temat swoje zdanie. Korporacje zawod\u00f3w prawniczych powinny wyj\u015b\u0107 z propozycj\u0105 napraw, a my powinni\u015bmy im patrze\u0107 na r\u0119ce. Przy okazji odzyskuj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wymiar sprawiedliwo\u015bci nale\u017cy do nas wszystkich.<\/p>\n
Nazywaj\u0105c to „symetryzmem” (nie wiadomo, na ile trafnie \u2013 definicje tego s\u0142owa s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne i cz\u0119sto emocjonalne) i ods\u0105dzaj\u0105c od czci i wiary, odbieramy sobie t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Podobnie jak mo\u017cliwo\u015b\u0107 namys\u0142u nad tym, jak zbudowa\u0107 kraj dobry i dla m\u0142odych, i dla starych, dla kobiet i m\u0119\u017cczyzn pospo\u0142u. Zamykamy te\u017c drog\u0119 do wa\u017cnej i d\u0142ugiej dyskusji o tym, jakie pope\u0142niono b\u0142\u0119dy i jak im zapobiec na przysz\u0142o\u015b\u0107, by nie powt\u00f3rzy\u0142y si\u0119 obecne ponure czasy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Z punktu widzenia historii demokracja to taki ustr\u00f3j, w kt\u00f3rym nikt nie ma racji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":368,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/363"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=363"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/363\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":370,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/363\/revisions\/370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=363"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=363"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=363"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}