Co \u0142\u0105czy znan\u0105 or\u0119downiczk\u0119 r\u00f3wno\u015bci i tolerancji europos\u0142ank\u0119 R\u00f3\u017c\u0119 Thun z zaciek\u0142ym krytykiem \u201elewicowych eksperyment\u00f3w\u201d Grzegorzem Schetyn\u0105? Oboje nale\u017c\u0105 do najwi\u0119kszej polskiej partii opozycyjnej, Platformy Obywatelskiej, kt\u00f3ra przyznaje si\u0119 do orientacji chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznej i nale\u017cy do chadeckiej \u201erodziny politycznej\u201d, Europejskiej Partii Ludowej.
\n
\nChrze\u015bcija\u0144ska demokracja ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w Europie w XIX wieku \u2013 mia\u0142a zagospodarowa\u0107 nowo otrzymane prawo g\u0142osu mas pracowniczych zgodnie z wytyczn\u0105 umiarkowanego reformizmu. W wypracowanym przez stulecia spektrum europejskiego parlamentaryzmu sytuuje to chadecj\u0119 w centroprawicy.<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c na sali obrad tradycja nakazywa\u0142a, by po lewej stronie zasiadali rewolucjoni\u015bci, a na skraju prawej reakcjoni\u015bci marz\u0105cy o powrocie do \u201edawnych dobrych czas\u00f3w\u201d (np. wy\u0142onieni w demokratycznych wyborach francuscy rojali\u015bci). Pomi\u0119dzy nimi, kolejno od prawej strony, znajdowali miejsce prawicowi konserwaty\u015bci (ka\u017cda zmiana jest zmian\u0105 na gorsze, konserwujmy wi\u0119c status quo), centroprawicowi umiarkowani reformi\u015bci, czyli chadecja w\u0142a\u015bnie (zmiany s\u0105 potrzebne, ale nie bez uzgodnienia z najwi\u0119kszymi graczami spo\u0142ecznymi, takimi jak przemys\u0142 i Ko\u015bci\u00f3\u0142), nast\u0119pnie centrowi libera\u0142owie (zmiany \u2013 tak, ale musz\u0105 nast\u0119powa\u0107 samorzutnie, a nie by\u0107 sztucznie stymulowane przez ruchy spo\u0142eczne), centrolewicowa socjaldemokracja (sytuacja mas pracuj\u0105cych jest zbyt z\u0142a, \u017ceby czeka\u0107, ale nie chcemy rewolucji), mo\u017cna j\u0105 nazwa\u0107 \u201eenergicznymi reformatorami\u201d.<\/p>\n
Wreszcie lewica i skrajna lewica, otwarcie postuluj\u0105ca radykaln\u0105 zmian\u0119 stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych, rewolucj\u0119. Socjaldemokracja, co znamy z polskiego podw\u00f3rka, nie spiesz\u0105c si\u0119 do rewolucji, zawsze negocjowa\u0142a z wielkimi pracodawcami. Chrze\u015bcija\u0144ska demokracja r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od centrolewicy tym, \u017ce opiera\u0142a si\u0119 na przewodnictwie nie tylko przemys\u0142owc\u00f3w, ale i \u201eko\u015bcio\u0142\u00f3w ludowych\u201d, du\u017cych organizacji wyznaniowych, kt\u00f3rych wp\u0142yw kompensowa\u0142 niewielki wycinek chadeckich organizacji pracowniczych po\u015br\u00f3d og\u00f3\u0142u zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n
Co ciekawe, chrze\u015bcija\u0144skie wp\u0142ywy uwyra\u017ani\u0142y r\u00f3wnie\u017c punkt, w kt\u00f3rym mog\u0142o doj\u015b\u0107 do porozumienia z socjaldemokracj\u0105 i libera\u0142ami (ale nie konserwatystami czy reakcjonistami). Ot\u00f3\u017c poj\u0119cie godno\u015bci osoby ludzkiej, wprowadzaj\u0105ce przekonanie o r\u00f3wno\u015bci wszystkich ludzi i konieczno\u015bci poszanowania pewnych przyrodzonych ka\u017cdemu praw oraz (w coraz szerzej negocjowanym spektrum) ich spontanicznej wolno\u015bci, wyst\u0119powa\u0142o zar\u00f3wno w chrze\u015bcija\u0144skiej nauce spo\u0142ecznej (w znaczeniu godno\u015bci dzieci Bo\u017cych), jak i w liberalnej koncepcji jednostki jako podmiotu praw czy socjaldemokratycznym postulacie godno\u015bci cz\u0142owieka pracy.<\/p>\n
Konserwatyzm i reakcjonizm, dwie ideologie mocno podkre\u015blaj\u0105ce hierarchiczny aspekt wsp\u00f3lnoty i zwykle niech\u0119tne spontaniczno\u015bci, wykazywa\u0142y si\u0119 rezerw\u0105 wobec r\u00f3wno\u015bciowych, opartych na poj\u0119ciu godno\u015bci, praw i swob\u00f3d. Co ciekawe, skrajna lewica r\u00f3wnie\u017c podchodzi\u0142a sceptycznie do praw cz\u0142owieka, uznaj\u0105c, \u017ce opieraj\u0105 si\u0119 one na bur\u017cuazyjnym z ducha postulacie prawa w\u0142asno\u015bci, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 modelem dla wszystkich innych uprawnie\u0144. Chadecj\u0119 od konserwatyst\u00f3w i np. rojalist\u00f3w odr\u00f3\u017cnia\u0142o zawsze rozumienie roli instytucji religijnych \u2013 jako tzw. ko\u015bcio\u0142\u00f3w ludowych.<\/p>\n
Postrzeganiu spo\u0142ecze\u0144stwa jako zbioru r\u00f3wnych w swej godno\u015bci jednostek towarzyszy\u0142o polityczne uznanie przede wszystkim dla spo\u0142ecznej roli Ko\u015bcio\u0142a \u2013 stabilizatora nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych, nieodzownego edukatora, \u015bwiadcz\u0105cego us\u0142ugi opieku\u0144cze. Tymczasem konserwatyzm i reakcja, je\u015bli w og\u00f3le by\u0142y gotowe przyj\u0105\u0107 autorytet ko\u015bcielny, chcia\u0142y Ko\u015bcio\u0142a rozstrzygaj\u0105cego, g\u0142osu ex cathedra, ostatecznej instancji. By\u0142o to szczeg\u00f3lnie wyra\u017ane przed wprowadzeniem, nieco ponad sto lat temu, tak zwanej katolickiej nauki spo\u0142ecznej, czyli wyk\u0142adanych w encyklikach i dokumentach szczeg\u00f3\u0142owych wytycznych, ujednolicaj\u0105cych spo\u0142eczn\u0105 rol\u0119 narodowych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w katolickich (dzi\u015b takie wytyczne narzucaj\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi w Polsce pozytywny stosunek do uchod\u017ac\u00f3w).<\/p>\n
St\u0105d widoczne dzi\u015b w Polsce napi\u0119cie pomi\u0119dzy szacunkiem konserwatywnego rz\u0105du dla polskiego episkopatu a niech\u0119tn\u0105 rezerw\u0105 wobec papieskiego uniwersalizmu. Dzi\u0119ki poj\u0119ciu godno\u015bci po 1945 r. mo\u017cna by\u0142o wypracowa\u0107 szeroki polityczny konsens co do po\u017c\u0105danego ustroju: demokracji opartej na prawach i wolno\u015bciach cz\u0142owieka i obywatela (wag\u0119 praw obywatelskich dostrze\u017cono podczas rewolucji demokratycznych, kiedy to wszyscy stawali\u015bmy si\u0119 obywatelami, wag\u0119 praw ludzkich \u2013 po masakrze II wojny \u015bwiatowej, kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce prawa obywatela to kr\u00f3tka ko\u0142dra, gdy\u017c w\u015br\u00f3d nas mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 ludzie bez obywatelstwa). Tak\u0105 formu\u0142\u0119 demokracji opartej na godno\u015bci nazywamy w skr\u00f3cie, nazbyt mo\u017ce ekonomicznie brzmi\u0105cym, demokracj\u0105 liberaln\u0105.<\/p>\n
Kiedy wi\u0119c Grzegorz Schetyna m\u00f3wi o powrocie do paradygmatu chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji, by\u0142oby mi\u0142o upatrywa\u0107 w tym, tak jak to robi europos\u0142anka R\u00f3\u017ca Thun w aktualnym numerze papierowej POLITYKI, powrotu do polityki opartej na godno\u015bci jednostki i prawach cz\u0142owieka, imperatywu spo\u0142ecznego dialogu (pa\u0144stwo-pracodawcy-strona spo\u0142eczna), przekonaniu o konieczno\u015bci stopniowej poprawy sytuacji wszystkich obywateli oraz szacunku dla uniwersalizmu Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i realizowania jego ducha w praktyce. Nie przypadkiem bowiem Uni\u0119 Europejsk\u0105 zbudowali w\u0142a\u015bnie chadecy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Co \u0142\u0105czy znan\u0105 or\u0119downiczk\u0119 r\u00f3wno\u015bci i tolerancji europos\u0142ank\u0119 R\u00f3\u017c\u0119 Thun z zaciek\u0142ym krytykiem \u201elewicowych eksperyment\u00f3w\u201d Grzegorzem Schetyn\u0105? Oboje nale\u017c\u0105 do najwi\u0119kszej polskiej partii opozycyjnej, Platformy Obywatelskiej, kt\u00f3ra przyznaje si\u0119 do orientacji chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznej i nale\u017cy do chadeckiej \u201erodziny politycznej\u201d, Europejskiej Partii Ludowej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions\/42"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}