Bartosz Lech, politolog, europeista i ekspert wyborczy OBWE, zgodzi\u0142 si\u0119 odpowiedzie\u0107 na kilka moich pyta\u0144 dotycz\u0105cych szans rz\u0105du na legalne i skuteczne przeprowadzenie demokratycznych wybor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Czy w Polsce jest demokracja, czy jej nie ma?<\/strong> Jak oceniasz praktyczne mo\u017cliwo\u015bci przeprowadzenia dzi\u015b w Polsce wybor\u00f3w korespondencyjnych?<\/strong> Warto tu przypomnie\u0107, \u017ce g\u0142osowania odbywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce w PRL. To znaczy odbywa\u0142o si\u0119 co\u015b, co \u00f3wczesna w\u0142adza okre\u015bla\u0142a jako „wybory\u201d, ale wiemy, \u017ce nimi nie by\u0142o. Tak\u017ce by\u0107 mo\u017ce jaka\u015b forma g\u0142osowania si\u0119 odb\u0119dzie, ale nie b\u0119dzie to mia\u0142o nic wsp\u00f3lnego z demokratycznymi wyborami. Gdybym by\u0142 obserwatorem \u2013 ale nikt nie mo\u017ce obserwowa\u0107 z ramienia OBWE wybor\u00f3w we w\u0142asnym kraju, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 udawa\u0142, \u017ce nim jestem \u2013 moje najwa\u017cniejsze zapytanie na tym etapie do organizator\u00f3w g\u0142osowania dotyczy\u0142oby planu logistycznego: jak mia\u0142oby doj\u015b\u0107 do dostarczenia pakiet\u00f3w wyborczych, skoro ju\u017c wiadomo, \u017ce na czas nie b\u0119d\u0105 dost\u0119pne? I oczywi\u015bcie: gdzie organizatorzy planuj\u0105 wys\u0142a\u0107 najwcze\u015bniej te, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 ju\u017c gotowe?<\/p>\n\n\n\n Jak oceniasz szanse uznania tych wybor\u00f3w przez wsp\u00f3lnot\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105?<\/strong> Czy w twojej karierze \u2013 zawodowego obserwatora, ale i po prostu politologa \u2013 widzia\u0142e\u015b cokolwiek podobnego do tego ta\u0144ca chocho\u0142\u00f3w<\/strong>? Bartosz Lech \u2013 jeden z za\u0142o\u017cycieli polskiej Partii Zieloni i by\u0142y doradca Grupy Zielonych w Parlamencie Europejskim. Pracuje jako niezale\u017cny ekspert wyborczy i demokratyzacyjny na misjach obserwacji wybor\u00f3w OBWE, UE, NDI. Dotychczas analizowa\u0142 w tym charakterze wybory powszechne w 13 krajach na \u015bwiecie.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bartosz Lech, politolog, europeista i ekspert wyborczy OBWE, zgodzi\u0142 si\u0119 odpowiedzie\u0107 na kilka moich pyta\u0144 dotycz\u0105cych szans rz\u0105du na legalne i skuteczne przeprowadzenie demokratycznych wybor\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":456,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/455"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=455"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":458,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/455\/revisions\/458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media\/456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/czarnacka\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
To troch\u0119 akademickie pytanie. Nie ma jednego modelu demokracji. Ale s\u0105 wsp\u00f3lne uniwersalne standardy, czyli zbi\u00f3r norm, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 szanowane, aby pa\u0144stwo uznane by\u0142o przez wsp\u00f3lnot\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, ale te\u017c w\u0142asne obywatelki i obywateli za demokracj\u0119. Przyk\u0142adem jest norma tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy – kt\u00f3ra oznacza, \u017ce w\u0142adza w pa\u0144stwie nie ma by\u0107 sprawowana przez jeden o\u015brodek wy\u0142oniony w jednych wyborach, bo historia udowodni\u0142a, \u017ce jest to niebezpieczne. Inny jest ca\u0142y komplet podstawowych zasad demokratycznych wybor\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Takie wybory s\u0105 niemo\u017cliwe do przeprowadzenia. Po pierwsze, nigdzie na \u015bwiecie nie ma krajowych wybor\u00f3w jedynie drog\u0105 korespondencyjn\u0105. Zdalne g\u0142osowania istniej\u0105, ale s\u0105 zarezerwowane dla wyborczy\u0144 i wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy z powod\u00f3w obiektywnych i nieuniknionych nie s\u0105 w stanie uczestniczy\u0107 w g\u0142osowaniu w lokalu wyborczym. Takie wyj\u0105tki istniej\u0105, bo tego wymagaj\u0105 normy mi\u0119dzynarodowe. Ale te same normy m\u00f3wi\u0105, \u017ce odwr\u00f3cenie relacji mi\u0119dzy regu\u0142\u0105 a wyj\u0105tkiem jest niedopuszczalne oraz \u017ce praw cz\u0142owieka, jakim s\u0105 wolne wybory, nie wolno u\u017cywa\u0107 jako argumentu do ich de facto<\/em> ograniczania.<\/p>\n\n\n\n
W\u0105tpliwe. Rz\u0105d PiS czekaj\u0105 pozwy do Strasburga oraz do Komitetu Praw Cz\u0142owieka ONZ. I rz\u0105d je przegra, bo ju\u017c teraz, w jakiejkolwiek formie wybory by si\u0119 nie odby\u0142y, s\u0105 \u0142amane zasady uwa\u017cane za fundamentalne. Ju\u017c tylko ze wzgl\u0119du na ograniczenie wolno\u015bci zgromadze\u0144 oraz fory, jakie dostaje urz\u0119duj\u0105cy prezydent, wybory te nie s\u0105 demokratyczne. Z perspektywy praw cz\u0142owieka te wybory s\u0105 nielegalne ju\u017c dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n
Staramy si\u0119 unika\u0107 por\u00f3wnywania kraj\u00f3w, je\u015bli chodzi o praktyki wyborcze – bo te cz\u0119sto wynikaj\u0105 z uwarunkowa\u0144 geograficznych, politycznych, historycznych czy kulturowych. Ale z\u0142amania \u2013 w jednym procesie wyborczym! \u2013 tak wielu ewidentnych i podstawowych norm, do kt\u00f3rych przestrzegania rz\u0105d polski jest zobowi\u0105zany umowami mi\u0119dzynarodowymi, nie widzia\u0142em. To by\u0142by najprostszy raport do napisania, nie wiem tylko, czy starczy\u0142oby stron\u2026<\/p>\n\n\n\n