![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DP-Ast\u00e9rix_Liris-Blanc_-10-A-1024x345.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n\u015awie\u017ca rybka u Ahigieniksa<\/h2>\n\n\n\n
Juliusz Cezar zn\u00f3w potrzebuje \u015bwie\u017cego planu na podbicie galijskiej wioski, a z pomoc\u0105 przychodzi mu niejaki Plusujemnus, medyk z filozoficzn\u0105 metod\u0105, kt\u00f3r\u0105 streszcza w jednym, do\u015b\u0107 enigmatycznym zdaniu: \u201e\u017beby roz\u015bwietli\u0107 ca\u0142y las, wystarczy, by zakwit\u0142 jeden irys\u201d. W uproszczeniu chodzi o to, by niez\u0142omnych Gal\u00f3w, a przy okazji stacjonuj\u0105ce wok\u00f3\u0142 wioski rzymskie wojska, nauczy\u0107 pozytywnego my\u015blenia, \u0142agodno\u015bci, a nawet – o zgrozo! – zdrowego trybu \u017cycia. Galowie stan\u0105 si\u0119 pokorni, lecz nie b\u0119d\u0105 upokorzeni, zwyczajnie porzuc\u0105 my\u015bl o walce, stan\u0105 si\u0119 wreszcie cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Rzymskiego, i to bez zb\u0119dnych siniak\u00f3w i st\u0142ucze\u0144, jakimi p\u0142ac\u0105 za walk\u0119 Rzymianie. Plusujemnus jest przy tym zaskakuj\u0105co skuteczny. Z jednej strony sypie komuna\u0142ami i banalnymi przys\u0142owiami na lewo i prawo, z drugiej – dla ka\u017cdego ma dobre s\u0142owo, kt\u00f3re sprawia, \u017ce wszyscy mieszka\u0144cy wioski czuj\u0105 si\u0119 docenieni, lepsi i bardziej potrzebni. Nawet Ahigieniks przestaje sprzedawa\u0107 \u015bmierdz\u0105ce ryby i wystawia w swoim kramie \u015bwie\u017ce, z\u0142owione w pobliskim potoku sztuki. \u201eGdzie wady?\u201d – chcia\u0142oby si\u0119 zapyta\u0107. No wi\u0119c dostrzegaj\u0105 je oczywi\u015bcie Asteriks z Obeliksem, kt\u00f3rzy obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce cen\u0105 za spok\u00f3j i dobrobyt b\u0119dzie utrata galijskiej to\u017csamo\u015bci, objawiaj\u0105ca si\u0119 w bijatykach z Rzymianami, ob\u017ceraniu si\u0119 dzikami i przywi\u0105zywaniu Kakofoniksa do drzewa podczas ka\u017cdej uczty.<\/p>\n\n\n\n
Przyznaj\u0119, \u017ce od razu po lekturze mia\u0142em mieszane uczucia. \u201eBia\u0142y irys\u201d jest bardzo mocno oparty na dialogach, w pierwszej po\u0142owie wr\u0119cz przegadany. \u015awietnie sprawdza si\u0119 jako z\u0142o\u015bliwa parodia wszelkiej ma\u015bci coach\u00f3w, obiecuj\u0105cych cuda, je\u015bli tylko po\u015bwi\u0119cisz odpowiednio du\u017co czasu na samorozw\u00f3j. Ale bywa te\u017c dziaderski w swoich kpinach z j\u0119zyka inkluzywnego, pr\u00f3bach (mo\u017ce naiwnych, lecz szlachetnych) w\u0142\u0105czania jednostek do dzia\u0142ania na rzecz dobrobytu spo\u0142eczno\u015bci, promowania zdrowego od\u017cywiania i aktywno\u015bci fizycznej. Jednak ostatecznie i to przywi\u0105zanie Asteriksa do tradycji oraz patriarchalnego systemu, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 galijska (komiksowa) to\u017csamo\u015b\u0107, zostaje tu delikatnie wy\u015bmiane.<\/p>\n\n\n\n
Charyzma by\u0142ego premiera<\/h2>\n\n\n\n
Mia\u0142em okazj\u0119 zapyta\u0107 Didiera Conrada i Fabcaro o prac\u0119 nad \u201eBia\u0142ym irysem\u201d i o to, czy Plusujemnus jest – jak cz\u0119sto robili to Goscinny z Uderzo – parodi\u0105 jakiej\u015b konkretnej postaci francuskiego \u017cycia publicznego. – Pisz\u0105c, nie my\u015bla\u0142em o nikim szczeg\u00f3lnym. Ta posta\u0107 jest takim stereotypem coach\u00f3w, mistrz\u00f3w zen, bardzo uduchowionych doradc\u00f3w osobistych, kt\u00f3rzy pojawiaj\u0105 si\u0119 w internecie i telewizji. Lecz z drugiej strony chcia\u0142em, \u017ceby by\u0142a to posta\u0107 uwodz\u0105ca swoj\u0105 charyzm\u0105, urodzony polityk, kt\u00f3ry pr\u00f3buje przekona\u0107 ludzi do swoich racji, ale w gruncie rzeczy robi wszystko, \u017ceby zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119<\/em> – t\u0142umaczy Fabcaro. Za\u015b Conrad dopowiada, \u017ce w kwestiach graficznych mia\u0142 konkretniejszych modeli: przede wszystkim by\u0142ego premiera Francji Dominique\u2019a de Villepina oraz Bernarda-Henri L\u00e9vy\u2019ego, cho\u0107 mimik\u0119 i gesty, jakimi pos\u0142uguje si\u0119 Plusujemnus, mo\u017cna dostrzec u wielu postaci \u017cycia politycznego.<\/p>\n\n\n\n Fabcaro opowiada, \u017ce zale\u017ca\u0142o mu na tym, by w przeciwie\u0144stwie do album\u00f3w pisanych przez Jean-Yves\u2019a Ferriego – „uwielbiam jego scenariusze”, zastrzega przy okazji – przygody Asteriksa zn\u00f3w by\u0142y przeznaczone raczej dla doros\u0142ych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 w stanie odczyta\u0107 poukrywane w tre\u015bci polityczne i spo\u0142eczne aluzje. – Chcia\u0142em wr\u00f3ci\u0107 do epoki \u201eAsteriksa\u201d Goscinnego, kiedy albumy by\u0142y skierowane do dojrza\u0142ych odbiorc\u00f3w, a dzieci mog\u0142y si\u0119 przy nich bawi\u0107 niejako przy okazji. Dlatego zale\u017ca\u0142o mi na wi\u0119kszej liczbie dymk\u00f3w, na wprowadzeniu do dialog\u00f3w gier s\u0142ownych i trudnych wyraz\u00f3w, cho\u0107 u\u017cytych ironicznie i dla zabawy. Pami\u0119tam, \u017ce w dzieci\u0144stwie, gdy czyta\u0142em \u201eAsteriksa\u201d, zdarza\u0142o mi si\u0119 si\u0119ga\u0107 po s\u0142ownik, \u017ceby zrozumie\u0107 sens takiego czy innego \u017cartu<\/em> – t\u0142umaczy.<\/p>\n\n\n\n Swoj\u0105 drog\u0105, polski przek\u0142ad pozostawia wra\u017cenie, \u017ce nie wszystko uda\u0142o si\u0119 sprawnie przet\u0142umaczy\u0107 na rodzime realia. Ze wzgl\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych nie jestem w stanie por\u00f3wna\u0107 polskiego wydania z orygina\u0142em, lecz w czasie lektury kilka razy co\u015b mi zazgrzyta\u0142o, jakby w tek\u015bcie zosta\u0142o tylko blade echo niez\u0142ego \u017cartu. Komiksy o Asteriksie musz\u0105 by\u0107 piekielnie trudne w przek\u0142adzie, tak\u017ce dlatego, \u017ce cz\u0119sto bazuj\u0105 na powszechnie rozpoznawanych cytatach, fragmentach piosenek, czytelnych aluzjach (do tego stopnia, \u017ce na ameryka\u0144ski i angielski rynek kolejne tomy t\u0142umaczone s\u0105 oddzielnie, \u017ceby dostosowa\u0107 tre\u015b\u0107 do lokalnych odbiorc\u00f3w). To akurat Marek Puszczewicz potrafi: wplata w dymki fragmenty tre\u015bci, kt\u00f3re rozpoznajemy od pierwszych s\u0142\u00f3w. Lecz ca\u0142o\u015b\u0107 nie jest tak p\u0142ynna, tak wartka, jak mog\u0142aby zapewne by\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce \u201eAsteriksy\u201d nieco na tym trac\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u201eBia\u0142y irys\u201d to 40. tom przyg\u00f3d galijskich wojownik\u00f3w, nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce trudno chwilami o \u015bwie\u017co\u015b\u0107, zaskoczenia, niespodzianki. Ile jeszcze mo\u017cna wycisn\u0105\u0107 z powtarzanego od dekad \u017cartu na temat zatopienia pirackiego statku? Pytam tw\u00f3rc\u00f3w, czy nie mieliby ochoty troch\u0119 zaszale\u0107, na podobnej zasadzie, na jakiej wydawnictwo Gl\u00e9nat publikuje nowe (niekanoniczne) komiksy o Myszce Miki i Kaczorze Donaldzie albo Dargaud pozwala artystom takim jak Matthieu Bonhomme czy Mawil \u201ebawi\u0107\u201d si\u0119 postaci\u0105 Lucky Luke\u2019a. I Fabcaro, i Conrad zgodnie twierdz\u0105, \u017ce nie maj\u0105 takiej potrzeby. – Mia\u0142em 48 lat, gdy dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0119 pisa\u0142 nowy album o Asteriksie. To spe\u0142nienie marze\u0144, wi\u0119c nie chc\u0119 psu\u0107 tego, co doskona\u0142e. Mog\u0119 tylko pr\u00f3bowa\u0107 dor\u00f3wna\u0107 poprzednikom<\/em> – m\u00f3wi Fabcaro. – \u015awiat Asteriksa jest bardzo specyficzny. To troch\u0119 jak w przypadku produkcji hollywoodzkich: jest bardzo wiele wymaga\u0144 wzgl\u0119dem tw\u00f3rc\u00f3w. Musimy bra\u0107 pod uwag\u0119 bardzo wiele rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 narzucane przez wydawc\u0119. Bo \u201eAsteriks\u201d nie nale\u017cy ju\u017c do tw\u00f3rc\u00f3w, lecz do wielu os\u00f3b, w tym do czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c maj\u0105 swoje wymagania. Ta praca wymaga od nas sporego wysi\u0142ku: musimy przecie\u017c odbiorc\u00f3w czym\u015b zaskoczy\u0107, lecz jednocze\u015bnie nie zawie\u015b\u0107 ich oczekiwa\u0144 wzgl\u0119dem serii. To du\u017ca odpowiedzialno\u015b\u0107 <\/em>– dodaje Conrad.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DP-Ast\u00e9rix_Liris-Blanc_-4-1024x618.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nOdpowiedzialno\u015b\u0107 wobec czytelnik\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/okladkaAsteriks-40_72-dpi-226x300.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n