{"id":197,"date":"2020-02-17T09:56:20","date_gmt":"2020-02-17T08:56:20","guid":{"rendered":"https:\/\/demianczuk.blog.polityka.pl\/?p=197"},"modified":"2020-02-17T11:34:48","modified_gmt":"2020-02-17T10:34:48","slug":"agatha-christie-komiksy-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/2020\/02\/17\/agatha-christie-komiksy-recenzja\/","title":{"rendered":"Herkules Poirot i Miss Marple (zn\u00f3w) na tropie"},"content":{"rendered":"\n

Trzema tytu\u0142ami z kolekcji \u201eAgatha Christie\u201d wydawnictwo Egmont \u015bwi\u0119tuje stulecie debiutu kr\u00f3lowej krymina\u0142u (w oryginale wszystkie ukaza\u0142y si\u0119 w 2017 r.), a przy okazji 130. rocznic\u0119 jej urodzin. Pomys\u0142 bardzo obiecuj\u0105cy, z wykonaniem bywa r\u00f3\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Pod jednym szyldem uruchomiono trzy serie o najwa\u017cniejszych postaciach stworzonych przez Christie: Herkulesie Poirot, Miss Marple oraz Tommym i Tupppence (czyli Beresfordach). Ka\u017cdy z album\u00f3w stworzyli za\u015b inni arty\u015bci. Koncepcja \u015bwietna, trudno jednak powiedzie\u0107, na ile warto si\u0119 do niej przywi\u0105zywa\u0107: wydawca orygina\u0142u, francusko-szwajcarska oficyna Paquet (na marginesie: to tam ukazuje si\u0119 przek\u0142ad \u201eBajki na ko\u0144cu \u015bwiata\u201d<\/a> Marcina Podolca), nie rozpieszcza raczej czytelnik\u00f3w kolejnymi adaptacjami powie\u015bci Christie – opr\u00f3cz tych, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142y si\u0119 w Polsce, na rynek trafi\u0142y dwa tomy przyg\u00f3d Herkulesa Poirot.<\/p>\n\n\n\n

Powie\u015bci Christie ju\u017c by\u0142y przek\u0142adane na j\u0119zyk komiksu. Najbardziej znana jest zapewne seria publikowana najpierw przez Lefrancq, potem przez oficyn\u0119 Emmanuel Proust w latach 1995-2013. W jej ramach ukaza\u0142y si\u0119 24 komiksy. Kilka lat temu pojawi\u0142a si\u0119 interesuj\u0105ca komiksowa biografia pisarki, kt\u00f3rej punktem wyj\u015bcia by\u0142o – oczywi\u015bcie – jej tajemnicze zagini\u0119cie w 1926 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
„Tajemniczy przeciwnik”, rys. Emilio Van der Zuiden, Egmont<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jak wypada kolejna pr\u00f3ba si\u0142 komiksiarzy z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Christie? Zaskakuj\u0105co bezbarwnie. Cho\u0107 tak naprawd\u0119 nie powinno by\u0107 to \u017cadnym zaskoczeniem. Powie\u015bci brytyjskiej autorki wci\u0105\u017c maj\u0105 si\u0142\u0119 i wdzi\u0119k, lecz to wynika w znacznej mierze ze \u015bwiadomo\u015bci wp\u0142ywu, jaki Christie mia\u0142a na rozw\u00f3j popularnego krymina\u0142u. Stworzy\u0142a niezapomniane postaci, potrafi\u0142a umiej\u0119tnie odwzorowa\u0107 realia Wielkiej Brytanii od lat 20. po 70., pisa\u0142a z du\u017cym humorem, potrafi\u0142a te\u017c nada\u0107 ksi\u0105\u017ckom bardziej mroczny, niepokoj\u0105cy ton. Jednocze\u015bnie jej proza by\u0142a kopiowana, parodiowana i adaptowana (zw\u0142aszcza na potrzeby kina i telewizji) tyle razy, \u017ce potrzeba czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c rzetelnego prze\u0142o\u017cenia s\u0142\u00f3w autorki na j\u0119zyk innego medium, \u017ceby przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 odbiorc\u00f3w. W nowych komiksach tego w\u0142a\u015bnie zabrak\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Trudno powiedzie\u0107, wed\u0142ug jakiego klucza dobrano tytu\u0142y do ka\u017cdego cyklu. W ramach opowie\u015bci o Beresfordach dostajemy \u201eTajemniczego przeciwnika\u201d (1922), kt\u00f3ry by\u0142 pierwsz\u0105 powie\u015bci\u0105 o Tommym i Tuppence i drug\u0105 w og\u00f3le wydan\u0105 przez Christie. Panna Marple pojawia si\u0119 w \u201eNocy w bibliotece\u201d (1942), a Poirot w \u201eMorderstwie w Orient Expressie\u201d (1934), by\u0107 mo\u017ce najbardziej znanej, obok \u201eI nie by\u0142o ju\u017c nikogo\u201d, ksi\u0105\u017cki w dorobku autorki.<\/p>\n\n\n\n

Najlepiej wypada \u201eTajemniczy przeciwnik\u201d<\/strong>. Pe\u0142na naiwno\u015bci fabu\u0142a w tym przypadku nie przeszkadza, bo scenarzysta i rysownik Emilio Van der Zuiden nada\u0142 tej historii kszta\u0142t i klimat m\u0142odzie\u0144czej przygody dwojga g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w. Rzecz dzieje si\u0119 kr\u00f3tko po Wielkiej Wojnie, na szali jest bezpiecze\u0144stwo Imperium Brytyjskiego, a dwoje pe\u0142nych entuzjazmu, cho\u0107 kompletnie niedo\u015bwiadczonych detektyw\u00f3w amator\u00f3w i tak potrafi znale\u017a\u0107 wyj\u015bcie z zagmatwanej sytuacji. Dynamik\u0119 nadaje zreszt\u0105 nie szpiegowska zagadka, ale relacja mi\u0119dzy Tommym i Tuppence, kt\u00f3rzy jeszcze nie s\u0105 par\u0105, ale ju\u017c s\u0105 gotowi skoczy\u0107 za sob\u0105 w ogie\u0144. Dobrze sprawdzaj\u0105 si\u0119 ilustracje Van der Zuidena, utrzymane w klasycznej stylistyce ligne claire<\/em>, a jednocze\u015bnie nowoczesne. Belgijski artysta potrafi te\u017c inteligentnie bawi\u0107 si\u0119 uk\u0142adem kadr\u00f3w i plansz, w swoim stylu nasyca r\u00f3wnie\u017c ilustracje dyskretn\u0105 (i zapi\u0119t\u0105 pod szyj\u0119, wszak mamy pocz\u0105tek lat 20.) erotyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
„Morderstwo w Orient Expressie”, rys. Chaiko, Egmont<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201eMorderstwo w Orient Expressie\u201d<\/strong> r\u00f3wnie\u017c nie\u017ale wypada pod wzgl\u0119dem graficznym. Ilustracje Chaiki lepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 w komiksach fantasy, ale i tu udaje mu si\u0119 sprawnie odda\u0107 klaustrofobiczn\u0105 atmosfer\u0119 poci\u0105gu, w kt\u00f3rym ukrywa si\u0119 morderca ameryka\u0144skiego biznesmena. Zgaszone kolory pomagaj\u0105 te\u017c w utrzymaniu mrocznej powagi powie\u015bciowego orygina\u0142u – tu nie ma miejsca na \u017carty i puszczanie oka do czytelnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym problemem \u201eMorderstwa\u2026\u201d jest wi\u0119c to, \u017ce zapewne trudno o odbiorc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 rozwi\u0105zania zagadki. Je\u015bli nawet nie czytali ksi\u0105\u017cki Christie, to zapewne widzieli g\u0142o\u015bn\u0105 ekranizacj\u0119 z Albertem Finneyem<\/a> w roli detektywa lub t\u0119 nowsz\u0105 z Kennethem Branaghiem<\/a>. Bez elementu zaskoczenia (nie zdradzam na wszelki wypadek) komiks staje si\u0119 jedynie ilustracj\u0105 tekstu Christie: rzeteln\u0105, ale pozbawion\u0105 b\u0142ysku. Nawet Branagh – cho\u0107 jego film nie by\u0142 zbyt udany – pr\u00f3bowa\u0142 przynajmniej pozmienia\u0107 co\u015b w charakterze postaci drugoplanowych, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce nada\u0142 Poirotowi wyj\u0105tkowo ekscentryczn\u0105 osobowo\u015b\u0107. W komiksowym \u201eMorderstwie\u2026\u201d ma\u0142y detektyw jest taki jak zawsze: puco\u0142owaty, elegancki, z w\u0105sikiem, niepozorna figura kryj\u0105ca nieprzeci\u0119tny umys\u0142. Ale to klisza, jakby w S\u00e8vres obok wzorc\u00f3w metra i kilograma istnia\u0142 obowi\u0105zuj\u0105cy wzorzec Poirota.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksze ryzyko podejmuje \u201eNoc w bibliotece\u201d<\/strong>, kt\u00f3ra zachowuj\u0105c o\u015b intrygi, przenosi akcj\u0119 z lat 40. w 60. Intryguj\u0105cy pomys\u0142, zw\u0142aszcza \u017ce daje szans\u0119 na cytowanie piosenek Beatles\u00f3w i umieszczenie gdzie\u015b w k\u0105cie kadru plakat\u00f3w \u201ePowi\u0119kszenia\u201d Antonioniego i \u201eMatni\u201d Pola\u0144skiego (gdyby jeszcze aluzje do tre\u015bci tych film\u00f3w zosta\u0142y jako\u015b umiej\u0119tnie wkomponowane w scenariusz\u2026). Nieco gorzej, \u017ce automatyczne przeniesienie niekt\u00f3rych pomys\u0142\u00f3w Christie w lata obyczajowej rewolucji – gdy technika kryminalistyczna posz\u0142a do przodu, a na dodatek nad g\u0142owami bohater\u00f3w nie wisia\u0142a ju\u017c gro\u017aba nalotu Luftwaffe – po prostu nie dzia\u0142a jak trzeba. Nie pomagaj\u0105 te\u017c sztywne, pozbawione \u017cycia ilustracje Oliviera Daugera. Na pocieszenie \u201eNoc w bibliotece\u201d ma najlepsz\u0105, nieco popartow\u0105 ok\u0142adk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Na polskie wydanie czekaj\u0105 jeszcze kolejne przygody Herkulesa Poirota: \u201eRendez-vous ze \u015bmierci\u0105\u201d oraz \u201e\u015amier\u0107 na Nilu\u201d. Zw\u0142aszcza ten ostatni, gdy ju\u017c si\u0119 uka\u017ce, b\u0119dzie zn\u00f3w skazany na por\u00f3wnania z filmowymi adaptacjami – premier\u0119 kolejnego filmu Branagha o belgijskim detektywie, opartego w\u0142a\u015bnie na tej powie\u015bci, zapowiedziano na pa\u017adziernik.<\/p>\n\n\n\n