{"id":279,"date":"2020-04-20T19:25:59","date_gmt":"2020-04-20T17:25:59","guid":{"rendered":"https:\/\/demianczuk.blog.polityka.pl\/?p=279"},"modified":"2020-04-20T23:02:12","modified_gmt":"2020-04-20T21:02:12","slug":"lovecraft-gory-szalenstwa-komiks-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/2020\/04\/20\/lovecraft-gory-szalenstwa-komiks-recenzja\/","title":{"rendered":"Lovecraft bez przera\u017cenia (macki s\u0105)"},"content":{"rendered":"\n

Nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 \u201eG\u00f3rom szale\u0144stwa\u201d ambicji. Ale sama ambicja nie wystarczy do stworzenia oryginalnej adaptacji prozy H.P. Lovecrafta.<\/h4>\n\n\n\n\n\n\n\n

W ostatnich miesi\u0105cach ukaza\u0142o si\u0119 w Polsce kilka komiks\u00f3w inspirowanych tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Lovecrafta. Na przyk\u0142ad wspania\u0142e \u201eMity Cthulhu\u201d Alberta Breccii i Norberta Buscagii, o kt\u00f3rych pisa\u0142em na \u0142amach „Polityki”<\/a><\/strong> z nieukrywanym entuzjazmem: \u201ejedna z najciekawszych, a zarazem budz\u0105cych podsk\u00f3rny l\u0119k artystycznych interpretacji mitologii Cthulhu. Unikaj\u0105ca dos\u0142owno\u015bci, ukrywaj\u0105ca to, co najstraszniejsze, w rozmytej szaro\u015bci cienia, balansuj\u0105ca mi\u0119dzy naturalizmem a ekspresjonizmem\u201d. Albo seria \u201eProvidence\u201d, w kt\u00f3rej Alan Moore (wspierany znakomitymi grafikami Jacena Burrowsa) w swoim stylu bawi si\u0119 lovecraftia\u0144skim horrorem, wzbogacaj\u0105c go o liczne kulturowe odniesienia i aluzje – wystarczy wspomnie\u0107, \u017ce jednym z drugoplanowych bohater\u00f3w jest sam autor \u201eZewu Cthulhu\u201d, dyskutuj\u0105cy na temat wp\u0142ywu, jaki mia\u0142a na niego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Edgara Allana Poego i Lorda Dunsany\u2019ego. By\u0142y jeszcze wydana przed laty ciekawa komiksowa biografia HPL (autorstwa Hansa Rodionoffa i Enrique\u2019a Breccii, syna Alberta) oraz mangowe wersje stworzone przez Tanabe Gou – w tym dwucz\u0119\u015bciowa adaptacja \u201eW g\u00f3rach szale\u0144stwa\u201d. Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o udanej komiksowej wersji \u201eG\u00f3r\u2026\u201d I.N.J. Culbarda – w Polsce niestety dot\u0105d niewydanej – interesuj\u0105cej, bo narysowanej w cartoonowym stylu retro (przypominaj\u0105cym nieco dokonania Darwyna Cooke\u2019a), bardzo kolorowej, a jednocze\u015bnie nietrac\u0105cej nic z napi\u0119cia i grozy towarzysz\u0105cej lekturze. Wreszcie oficyna Vesper zapowiada wydanie \u201eG\u00f3r\u2026\u201d z ilustracjami Fran\u00e7ois Barangera (w podobnej formie, w jakiej wcze\u015bniej ukaza\u0142 si\u0119 \u201eZew Cthulhu\u201d) – co prawda to nie komiks, ale wizja francuskiego artysty jest zawsze warta uwagi.<\/p>\n\n\n\n

Dorzu\u0107my do tego ci\u0105g\u0142e wznowienia i nowe przek\u0142ady opowiada\u0144 Lovecrafta (lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 s\u0105 te, kt\u00f3re t\u0142umaczy\u0142 Maciej P\u0142aza), ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone pisarzowi, ekranowe adaptacje jego prozy (niedawno do serwis\u00f3w streamingowych trafi\u0142a bardzo udana wersja \u201eKoloru z przestworzy\u201d) lub filmy ni\u0105 inspirowane (w kontek\u015bcie \u201eG\u00f3r szale\u0144stwa\u201d zawsze warto sobie przypomnie\u0107 \u201eCo\u015b\u201d Johna Carpentera – lub przynajmniej powie\u015b\u0107 Johna W. Campbella, kt\u00f3ra niedawno ukaza\u0142a si\u0119 w nowym przek\u0142adzie), gry wideo i planszowe. Lovecraft mocno wr\u00f3s\u0142 w nasz\u0105 popkulturow\u0105 wyobra\u017ani\u0119 i coraz trudniej zaskoczy\u0107 odbiorc\u00f3w jak\u0105\u015b intryguj\u0105c\u0105 wizj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
„G\u00f3ry szale\u0144stwa”, rys. Adam Fyda, Timof Comics <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Co nie znaczy, \u017ce nie warto pr\u00f3bowa\u0107. Adam Fyda, korzystaj\u0105c z materia\u0142u wyj\u015bciowego, tworzy opowie\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 – korzystaj\u0105c z terminologii filmowej – mo\u017cna nazwa\u0107 jednocze\u015bnie sequelem i rebootem opowiadania Lovecrafta. \u201eG\u00f3ry szale\u0144stwa\u201d opowiadaj\u0105 bowiem o wyprawie antarktycznej, kt\u00f3ra pod\u0105\u017ca \u015bladami podr\u00f3\u017cnik\u00f3w z literackiego orygina\u0142u. Na samym pocz\u0105tku bior\u0105cy udzia\u0142 w ekspedycji naukowiec Howard Pym (zapewne nieprzypadkowo nosz\u0105cy imi\u0119 Lovecrafta i nazwisko bohatera \u201ePrzyg\u00f3d Artura Gordona Pyma\u201d Poego) dostaje nawet od Williama Dyera (g\u0142\u00f3wnej postaci z opowiadania HPL) pami\u0119tnik z zapisem nieszcz\u0119snej wyprawy. Oczywi\u015bcie nie bierze pod uwag\u0119 ostrze\u017ce\u0144 poprzednika, wi\u0119c dalszy ci\u0105g komiksu jest z grubsza powt\u00f3rzeniem fabu\u0142y opowiadania, cho\u0107 mocno skr\u00f3conej. Nawet pomocnik Pyma nazywa si\u0119 Danforth, tak samo jak pomocnik Dyera – i podobnie jak w literackim pierwowzorze to on ma wiedz\u0119 na temat Przedwiecznych, shoggoth\u00f3w i innych przekraczaj\u0105cych ludzk\u0105 wyobra\u017ani\u0119 okropie\u0144stw opisanych w \u201eNecronomiconie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Fyda, cho\u0107 pr\u00f3buje wyj\u015b\u0107 poza fabularne ramy tekstu Lovecrafta, pozostaje jednocze\u015bnie w nich uwi\u0119ziony. Z dobrych intencji niewiele wynik\u0142o: w gruncie rzeczy scenariusz \u201eG\u00f3r szale\u0144stwa\u201d jest bardziej staro\u015bwiecki ni\u017c licz\u0105ce blisko 90 lat opowiadanie ameryka\u0144skiego pisarza, a dopisane do niego postscriptum – jedna scena z sowieckiej stacji arktycznej Wostok w latach 50. – tylko to wra\u017cenie pog\u0142\u0119bia, bo samo robi wra\u017cenie wyci\u0105gni\u0119tego z zimnowojennej science fiction.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pod wzgl\u0119dem graficznym \u201eG\u00f3ry szale\u0144stwa\u201d s\u0105 wy\u0142\u0105cznie\npoprawne. Fyda jest utalentowanym ilustratorem, wi\u0119c niekt\u00f3re plansze i spready\nrobi\u0105 wra\u017cenie: wida\u0107, \u017ce autor czuje si\u0119 pewniej, gdy ma do zagospodarowania wi\u0119ksz\u0105\nprzestrze\u0144, gdy mo\u017ce rysowa\u0107 z rozmachem, wpu\u015bci\u0107 troch\u0119 \u015bwiat\u0142a lub zatopi\u0107\nsceneri\u0119 w mroku. Gorzej, je\u015bli chodzi o projekty postaci czy planowanie kadr\u00f3w.\nNie zaskakuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c potwory. Autor pr\u00f3buje ucieka\u0107 od najprostszych\nwizualnych skojarze\u0144 z lovecraftowskim bestiariuszem, ale ostatecznie i tak\nko\u0144czy si\u0119 na ob\u015blizg\u0142ych mackach i uz\u0119bionych otworach g\u0119bowych. \u201eG\u00f3ry\nszale\u0144stwa\u201d powinny prowadzi\u0107 czytelnika za r\u0119k\u0119 w otch\u0142a\u0144 ob\u0142\u0119du, panika\nbohater\u00f3w ma si\u0119 nam udziela\u0107, ma nas prze\u015bladowa\u0107 \u201e\u00f3w wrzask infernalny,\nszydliwy: Tekeli-li! Tekeli-li!<\/em>\u201d\n(t\u0142umaczenie Macieja P\u0142azy), tymczasem w tej wersji ani strachu nie ma, ani\nzagubienia, ani l\u0119ku wobec tego, co niezmierzone i niepoznane. Zbyt g\u0142adki i\nprzewidywalny to komiks, cho\u0107 bez w\u0105tpienia stworzony z uwielbienia dla\nliteratury Lovecrafta.<\/p>\n\n\n\n

Na sam koniec ostro\u017cnie wspomn\u0119 jeszcze o korektorskich wpadkach – niekonsekwentnie stosowanych datach czy ortograficznych koszmarach takich jak \u201ezda\u017ca\u201d (kt\u00f3re naprawd\u0119 zdarzy\u0107 si\u0119 nie powinny). Wspominam ostro\u017cnie, bo do recenzji dosta\u0142em wersj\u0119 cyfrow\u0105 komiksu, wi\u0119c jest szansa, \u017ce w wydaniu drukowanym, kt\u00f3rego jeszcze nie mia\u0142em w r\u0119kach, b\u0142\u0119dy zosta\u0142y poprawione.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3ry szale\u0144stwa<\/strong>, scenariusz i rysunki: Adam Fyda, Timof Comics, 3\/6<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 \u201eG\u00f3rom szale\u0144stwa\u201d ambicji. Ale sama ambicja nie wystarczy do stworzenia oryginalnej adaptacji prozy H.P. Lovecrafta. <\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,75,42,9,6],"tags":[76,39],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=279"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":288,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279\/revisions\/288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}