{"id":624,"date":"2021-01-08T13:07:54","date_gmt":"2021-01-08T12:07:54","guid":{"rendered":"https:\/\/demianczuk.blog.polityka.pl\/?p=624"},"modified":"2021-01-08T14:39:57","modified_gmt":"2021-01-08T13:39:57","slug":"batman-black-white-superman-amerykanski-obcy-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/2021\/01\/08\/batman-black-white-superman-amerykanski-obcy-recenzja\/","title":{"rendered":"Batman i Superman. Portrety wielokrotne"},"content":{"rendered":"\n

Zanim na dobre rozkr\u0119ci si\u0119 tegoroczna karuzela wydawnicza, pora na remanenty z roku ubieg\u0142ego. Na pocz\u0105tek dwa komiksy superbohaterskie w wersji, kt\u00f3r\u0105 lubi\u0119 chyba najbardziej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"
„Superman. Ameryka\u0144ski obcy”, rys. Francis Manapul, DC Comics \/ Egmont<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie u\u015bwiadomi\u0142em sobie, \u017ce opowie\u015bci o superbohaterach czytam – mniej lub bardziej regularnie – od 30 lat. Zreszt\u0105 zapewne jak wielu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w komiksu w Polsce, bo zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 1990 r. od zeszyt\u00f3w wydawanych przez TM-Semic. Dzi\u015b po ten gatunek si\u0119gam zdecydowanie rzadziej: zbyt cz\u0119sto nowe historie (szczeg\u00f3lnie te z Marvela i DC Comics) okazywa\u0142y si\u0119 pozbawione sensu, wdzi\u0119ku i czegokolwiek, co pozwoli\u0142oby im zosta\u0107 w pami\u0119ci d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut po lekturze. Ale i w\u015br\u00f3d nowych historii o herosach w pelerynach trafiaj\u0105 si\u0119 rzeczy wybitne (\u201eVision\u201d i \u201eMister Miracle\u201d Toma Kinga) albo bardzo udane (wiele tytu\u0142\u00f3w pisanych przez Jasona Aarona, niepublikowany jeszcze w Polsce \u201eDaredevil\u201d ze scenariuszami Chipa Zdarsky\u2019ego, \u201eCzarny M\u0142ot\u201d i jego liczne spin-offy Jeffa Lemire\u2019a). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: najlepiej wypadaj\u0105 te tytu\u0142y, kt\u00f3re przedk\u0142adaj\u0105 tre\u015b\u0107 nad akcj\u0119, s\u0105 pr\u00f3b\u0105 zbadania i pog\u0142\u0119bienia fenomenu komiksu superbohaterskiego, cz\u0119sto staraj\u0105 si\u0119 go przewarto\u015bciowa\u0107, poruszy\u0107 fundamenty, na kt\u00f3rych si\u0119 opiera \u00f3w gatunek, pokaza\u0107, \u017ce z wielk\u0105 moc\u0105 nie tylko wi\u0105\u017ce si\u0119 wielka odpowiedzialno\u015b\u0107, lecz r\u00f3wnie\u017c olbrzymia cena, kt\u00f3r\u0105 trzeba zap\u0142aci\u0107. Tw\u00f3rc\u00f3w opowiadaj\u0105cych historie ikonicznych superbohater\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105 pewne zasady: w regularnych seriach musz\u0105 trzyma\u0107 si\u0119 kanonu, nie mog\u0105 dowolnie zmienia\u0107 biegu wydarze\u0144 ani przesz\u0142o\u015bci swoich postaci.<\/p>\n\n\n\n

Ale od czego s\u0105 wersje alternatywne? Wydawnictwo DC mia\u0142o kiedy\u015b w swojej ofercie imprint Elseworlds, w kt\u00f3rym (prawie) wszystkie chwyty by\u0142y dozwolone i kt\u00f3ry zaowocowa\u0142 m.in. wydaniem tak znakomitych komiks\u00f3w jak \u201eSuperman: Czerwony Syn\u201d (Cz\u0142owiek ze Stali by\u0142 tam herosem Zwi\u0105zku Radzieckiego) czy wybitne \u201ePrzyjd\u017a kr\u00f3lestwo\u201d (nowe wydanie albumu zapowiedziano na luty, warto sprawdzi\u0107, jak zni\u00f3s\u0142 pr\u00f3b\u0119 czasu). Alternatywne historie sprawdzaj\u0105 si\u0119 lepiej, bo mog\u0105 pokaza\u0107 bohater\u00f3w w innych realiach i okoliczno\u015bciach, bez zastanawiania si\u0119, jak to wp\u0142ynie na ich \u201eoficjalne\u201d \u017cyciorysy. I w\u0142a\u015bnie dwa tego typu albumy (a technicznie rzecz bior\u0105c trzy, bo jeden zosta\u0142 wydany w dw\u00f3ch tomach) nale\u017ca\u0142y do najciekawszych superbohaterskich premier ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n\n\n\n

O dwutomowym gigancie \u201eBatman. Black & White\u201d<\/strong> pisa\u0142em kr\u00f3tko na \u0142amach \u201ePolityki\u201d<\/a>, ale warto dorzuci\u0107 o nim par\u0119 s\u0142\u00f3w. Wystawi\u0142em mu wtedy najwy\u017csz\u0105 not\u0119 i oceny oczywi\u015bcie nie zmieniam: to zbi\u00f3r historii przypominaj\u0105cych, jak wielki mitotw\u00f3rczy potencja\u0142 maj\u0105 opowie\u015bci o Mrocznym Rycerzu i jego adwersarzach, jak wiele mo\u017cna z nich wycisn\u0105\u0107, je\u015bli zabior\u0105 si\u0119 za to najlepsi arty\u015bci, na dodatek pozbawieni ogranicze\u0144. Wr\u00f3\u0107. Ograniczenia by\u0142y, ale wy\u0142\u0105cznie techniczne: osiem plansz, czer\u0144 i biel. Ale fabularnie panowa\u0142a pe\u0142na dowolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Projekt \u201eBlack & White\u201d by\u0142 rozci\u0105gni\u0119ty na blisko dwie dekady. Jego pierwsza i czwarta cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142y publikowane jako niezale\u017cne miniserie, na drug\u0105 i trzeci\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 historyjki publikowane jako dodatki na \u0142amach zeszyt\u00f3w \u201eBatman: Gotham Knights\u201d. Kilkadziesi\u0105t opowie\u015bci w r\u00f3\u017cnych stylach. Ju\u017c sama lista tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy do\u0142o\u017cyli swoje dzie\u0142a do projektu, jest osza\u0142amiaj\u0105ca: znale\u017ali si\u0119 w\u015br\u00f3d nich Bill Sienkiewicz, Katsuhiro Otomo, Joe Kubert, Neil Gaiman z Simonem Bisleyem, Brian Azzarello, Darwyn Cooke i wielu, wielu innych – komiksowa pierwsza liga. Jeszcze wa\u017cniejsze wydaje si\u0119 to, \u017ce niemal ka\u017cdy z nich stan\u0105\u0142 na wysoko\u015bci zadania. Ich prace to rozmaite wariacje na temat superbohaterskiego mitu, a cho\u0107 ograniczone liczb\u0105 stron, to wcale przez to niepozbawione g\u0142\u0119bi i znaczenia. Niekt\u00f3re z komiks\u00f3w pami\u0119ta si\u0119 latami (cz\u0119\u015b\u0107 wychodzi\u0142a ju\u017c kiedy\u015b w Polsce, ale dopiero w ubieg\u0142ym roku wydany zosta\u0142 komplet). Otwieraj\u0105ca ca\u0142y cykl \u201eWieczna \u017ca\u0142oba\u201d Teda McKeevera, nominowana do nagrody Eisnera, jest mocna, poruszaj\u0105ca i przypomina, dlaczego Batman bywa nazywany najlepszym detektywem \u015bwiata – a przecie\u017c akcja tej opowie\u015bci toczy si\u0119 przy stole sekcyjnym. Gaiman z Bisleyem zabawili si\u0119 w przewrotn\u0105 dekonstrukcj\u0119 relacji Mrocznego Rycerz i Jokera, Walter Simonson przenosi mit Batmana w antyutopijn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 Ameryki – a to tylko gar\u015b\u0107 przyk\u0142ad\u00f3w z samego pocz\u0105tku pierwszego albumu. S\u0105 tu i komiksy oparte na dialogach, i te, kt\u00f3re w og\u00f3le rezygnuj\u0105 z dymk\u00f3w, opowiadaj\u0105c akcj\u0119 wy\u0142\u0105cznie obrazem. Te, w kt\u00f3rych Mroczny Rycerz jest centraln\u0105 postaci\u0105, i te, gdzie pojawia si\u0119 na drugim lub trzecim planie. Historie o superbohaterach i super\u0142otrach. Rysowane ultrarealistycznie i umown\u0105, cartoonow\u0105 kresk\u0105. \u015amiertelnie powa\u017cne i slapstickowe.<\/p>\n\n\n\n

Nie wszystkie r\u00f3wnie udane – to niemo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia w \u017cadnej antologii z\u0142o\u017conej z prac r\u00f3\u017cnych tw\u00f3rc\u00f3w. Ale poziom jest zaskakuj\u0105co wyr\u00f3wnany, a jako ca\u0142o\u015b\u0107 sprawdzaj\u0105 si\u0119 znakomicie. Batmanowi i Gotham City bez w\u0105tpienia do twarzy w czerni i bieli.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
„Czarno-bia\u0142y \u015bwiat” (z albumu „Batman Black and White. Wieczna \u017ca\u0142oba”, rys. Simon Bisley, DC Comics \/ Egmont<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u201eSuperman. Ameryka\u0144ski obcy\u201d<\/strong>, miniseria wydana w oryginale w 2016 r., to za\u015b siedem opowie\u015bci wed\u0142ug scenariuszy Maxa Landisa, ka\u017cda narysowana przez innego artyst\u0119. Wszystkie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w histori\u0119 dorastania Clarka Kenta: od dzieci\u0144stwa sp\u0119dzonego w Smallville po pierwsze do\u015bwiadczenia w Metropolis, zar\u00f3wno w roli superbohatera, jak i dziennikarza \u201eDaily Planet\u201d. Czy potrzebujemy kolejnej origin story Supermana? Niekoniecznie, czego dowodem by\u0142 wydany r\u00f3wnie\u017c w ubieg\u0142ym roku \u201eSuperman. Rok pierwszy\u201d z niezno\u015bnym scenariuszem Franka Millera (i fajnymi jak zawsze ilustracjami Johna Romity Jr. na pocieszenie). Ale Landis znalaz\u0142 spos\u00f3b na opowiedzenie o pocz\u0105tkach Cz\u0142owieka ze Stali. Ka\u017cdy epizod to jedno wydarzenie z jego \u017cycia. Czasem znacz\u0105ce (jak pierwsze spotkanie z Lexem Luthorem), czasem z pozoru b\u0142ahe (gdy Clark zostaje omy\u0142kowo wzi\u0119ty za Bruce\u2019a Wayne\u2019a).<\/p>\n\n\n\n

Landis w dobrych proporcjach miesza akcj\u0119 i dialogi, na dodatek pr\u00f3buj\u0105c pokaza\u0107 Supermana jako cz\u0142owieka targanego rozterkami i w\u0105tpliwo\u015bciami, dopiero badaj\u0105cego swoje mo\u017cliwo\u015bci, poznaj\u0105cego ograniczenia i zastanawiaj\u0105cego si\u0119, co z t\u0105 moc\u0105 w og\u00f3le zrobi\u0107. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce portret herosa w procesie tworzenia. Ka\u017cda z siedmiu opowie\u015bci ma inny klimat, tak\u017ce graficzny, ale buduj\u0105 sp\u00f3jny, intryguj\u0105cy portret najs\u0142ynniejszego superbohatera wszech czas\u00f3w. \u201eAmeryka\u0144skiego obcego\u201d mo\u017cna \u015bmia\u0142o postawi\u0107 na p\u00f3\u0142ce obok wspomnianego wy\u017cej \u201eCzerwonego syna\u201d czy innej wa\u017cnej opowie\u015bci o narodzinach herosa: \u201eSuperman: Na wszystkie pory roku\u201d.<\/p>\n\n\n\n

  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n

    Batman Black & White. Tom 1: Wieczna \u017ca\u0142oba. Tom 2: Nigdy po trupie<\/strong> (Batman Black & White Omnibus), scenariusz i rysunki: r\u00f3\u017cni autorzy, prze\u0142. Jaros\u0142aw Grz\u0119dowicz, Tomasz Sidorkiewicz, Marek Starosta, Egmont 2020, 6\/6<\/strong>
    Superman. Ameryka\u0144ski obcy<\/strong> (Superman. American Alien), scenariusz: Max Landis, rysunki: Nick Dragotta, Tommy Lee Edwards, Jo\u00eblle Jones, Jae Lee, Francis Manapul, Jonathan Case, Jock, prze\u0142. Tomasz Sidorkiewicz, Egmont 2020, 5\/6<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nadrabianie zaleg\u0142o\u015bci z 2020 roku. na (bardzo) dobry pocz\u0105tek Superman i Batman. <\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":630,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,111,22,6,23],"tags":[14,17,112],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/624"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=624"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":632,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/624\/revisions\/632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/demianczuk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}