{"id":1005,"date":"2018-01-22T14:28:24","date_gmt":"2018-01-22T13:28:24","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=1005"},"modified":"2018-02-19T08:45:42","modified_gmt":"2018-02-19T07:45:42","slug":"wege-news-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2018\/01\/22\/wege-news-5\/","title":{"rendered":"Wege news #5"},"content":{"rendered":"

\"\"Dieta nied\u017awiedzi, cz\u0119sto kojarz\u0105cych si\u0119 z bezwzgl\u0119dnymi drapie\u017cnikami, sk\u0142ada si\u0119 z zaskakuj\u0105co du\u017cych ilo\u015bci pokarmu ro\u015blinnego, gdy warunki \u015brodowiskowe, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105, staj\u0105 si\u0119 mniej surowe. Dotyczy to zar\u00f3wno misi\u00f3w bieszczadzkich, jak i – co zreszt\u0105 odnotowano niedawno – polarnych. Zwierz\u0119ta te z pewno\u015bci\u0105 ze swojego dietetycznego wyboru s\u0105 zadowolone, bo kalkuluje si\u0119 im on na poziomie energetycznym. A czy wegetarianie-ludzie maj\u0105 powody do rado\u015bci? Zapraszamy na kolejny przegl\u0105d bada\u0144!
\n
\nKolejne towarzystwo naukowe uznaje zbilansowany wegetarianizm za odpowiedni\u0105 diet\u0119<\/strong>
\nSzereg uznanych towarzystw \u017cywieniowych uznaje wegetarianizm za diet\u0119 spe\u0142niaj\u0105c\u0105 wszelkie wymogi organizmu cz\u0142owieka. Nale\u017c\u0105 do nich mi\u0119dzy innymi Brytyjskie Stowarzyszenie Dietetyczne (British Dietetics Association), Ameryka\u0144ska Akademia Pediatr\u00f3w (American Academy of Pediatrics) czy Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Dietetyczne (Academy Of Nutrition and Dietetics).<\/p>\n

Wedle tego ostatniego<\/a> odpowiednio zaplanowane diety wegetaria\u0144skie, w tym diety wega\u0144skie, s\u0105 zdrowe, spe\u0142niaj\u0105 zapotrzebowanie \u017cywieniowe i mog\u0105 zapewnia\u0107 korzy\u015bci zdrowotne przy zapobieganiu i leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b. Dobrze zaplanowane diety wegetaria\u0144skie s\u0105 odpowiednie dla os\u00f3b na wszystkich etapach \u017cycia, w\u0142\u0105cznie z okresem ci\u0105\u017cy i laktacji, niemowl\u0119ctwa, dzieci\u0144stwa, dojrzewania oraz dla sportowc\u00f3w.<\/p>\n

Do grona instytucji naukowych uznaj\u0105cych zbilansowany wegetarianizm za bezpieczn\u0105 diet\u0119 do\u0142\u0105cza r\u00f3wnie\u017c W\u0142oskie Towarzystwo \u017bywienia Cz\u0142owieka<\/a>, podkre\u015blaj\u0105c zarazem, \u017ce instytucje medyczne powinny bra\u0107 czynny udzia\u0142 w kszta\u0142towaniu prawid\u0142owych zachowa\u0144 \u017cywieniowych w\u015br\u00f3d wegetarian\u00f3w. Warto bowiem podkre\u015bli\u0107, \u017ce samo stosowanie diety wegetaria\u0144skiej nie oznacza automatycznie, \u017ce jest ona zbilansowana i zdrowa, podobnie zreszt\u0105 jak w przypadku diety tradycyjnej.<\/p>\n

Weganie i deficyty jodu<\/strong>
\nJednym z czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry na skutek dysfunkcji tarczycy mo\u017ce prowadzi\u0107 u dzieci do powa\u017cnych zaburze\u0144 rozwoju uk\u0142adu nerwowego, jest niedob\u00f3r jodu. Jego profilaktyka polega na zapewnieniu odpowiedniej poda\u017cy tego pierwiastka w diecie, a dbanie o ni\u0105 sta\u0142o si\u0119 \u0142atwiejsze, gdy w wielu krajach wprowadzono obowi\u0105zek jodowania soli. Do g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 jodu nale\u017c\u0105 ryby i owoce morza, mleko i przetwory mleczne.<\/p>\n

O ile u lakto-owo-wegetarian raczej nie stwierdza si\u0119<\/a> deficytu jodu cz\u0119\u015bciej ni\u017c w ca\u0142ej populacji, o tyle dieta wega\u0144ska jest zwi\u0105zana z podwy\u017cszonym ryzykiem jego wyst\u0119powania. Opublikowana niedawno na \u0142amach „Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism” praca przytacza przypadek niespe\u0142na dwuletniego ch\u0142opca<\/a>, u kt\u00f3rego niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy powi\u0105zano z niezbilansowan\u0105 diet\u0105 wega\u0144sk\u0105. Do 16. miesi\u0105ca ch\u0142opiec karmiony by\u0142 piersi\u0105 przez matk\u0119 wegank\u0119, u kt\u00f3rej poziom jodu by\u0142 w normie. Nast\u0119pnie przeszed\u0142 na diet\u0119 praktykowan\u0105 przez rodzic\u00f3w, kt\u00f3ra wyklucza\u0142a ryby, jaja, mleko, nabia\u0142 i s\u00f3l jodowan\u0105. Chocia\u017c po pierwszych trzech miesi\u0105cach nie stwierdzono jeszcze istotnych zmian funkcji tarczycy, to powt\u00f3rzenie bada\u0144 po kolejnych czterech miesi\u0105cach wykaza\u0142o bardzo znacz\u0105cy wzrost poziomu wydzielanej przez przysadk\u0119 tyreotropiny (TSH) przy jednocze\u015bnie skrajnie niskim poziomie produkowanej przez tarczyc\u0119 tyroksyny (T4).<\/p>\n

Surowiczy poziom jodu u dziecka by\u0142 poni\u017cej wykrywalnego poziomu, potwierdzaj\u0105c, \u017ce to wykluczaj\u0105ca jod dieta by\u0142a przyczyn\u0105 wyst\u0105pienia niedoczynno\u015bci tarczycy. Bior\u0105c pod uwag\u0119 istotn\u0105 rol\u0119<\/a>, jak\u0105 odgrywaj\u0105 hormony tarczycy w rozwoju m\u00f3zgu w pierwszych trzech latach \u017cycia, podj\u0119to terapi\u0119 opart\u0105 na przyjmowaniu lewotyroksyny oraz suplementacji jodu. Opisany przypadek podkre\u015bla, \u017ce rodzice wega\u0144skich dzieci powinni zadba\u0107 o odpowiedni\u0105 poda\u017c jodu w ich diecie i monitorowa\u0107 status tego pierwiastka w organizmie.<\/p>\n

\u017belazna adaptacja u dzieci wegetaria\u0144skich?<\/strong>
\nZaobserwowany<\/a> u dzieci wegetaria\u0144skich spadek poziomu hepcydyny przy jednoczesnym wzro\u015bcie rozpuszczalnej formy receptora transferyny, o kt\u00f3rym pisali\u015bmy w poprzednim przegl\u0105dzie Wege-News<\/a>, mo\u017ce by\u0107 przejawem adaptacji, a nie subklinicznego deficytu \u017celaza – postuluj\u0105 autorzy listu do redakcji<\/a> „Biological Trace Element Research”.<\/p>\n

Wyb\u00f3r diety wegetaria\u0144skiej mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z obaw\u0105 opiekun\u00f3w przed wyst\u0105pieniem deficyt\u00f3w u dzieci. Niedob\u00f3r \u017celaza jest problemem o wymiarze epidemiologicznym<\/a>, a badania<\/a> wi\u0105\u017c\u0105 go m.in. z zaburzeniami zdolno\u015bci poznawczych. Niemniej do dzi\u015b nie jest jasne, na ile wyst\u0105pienie tych powa\u017cnych problem\u00f3w mo\u017ce wynika\u0107 ze wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania innych czynnik\u00f3w (np. inne istotne deficyty \u017cywno\u015bciowe, endemiczne infekcje, picie alkoholu i przyjmowanie narkotyk\u00f3w w ci\u0105\u017cy), rzadko zwi\u0105zanych z osobami, kt\u00f3re w krajach rozwini\u0119tych stosuj\u0105 diet\u0119 wegetaria\u0144sk\u0105.<\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce nawet bardzo powa\u017cny deficyt \u017celaza, zwi\u0105zany z wyst\u0119powaniem mikrocytozy wywo\u0142anej mutacj\u0105 w genie TMPRSS6<\/em><\/a>, mo\u017ce nie prowadzi\u0107 do jakichkolwiek zaburze\u0144 rozwoju neurologicznego u dzieci \u017cyj\u0105cych w dobrych warunkach spo\u0142eczno-ekonomicznych<\/a>.<\/p>\n

Ro\u015blinne sterole przekraczaj\u0105 barier\u0119 \u0142o\u017cyska<\/strong>
\nFitosterole to grupa ponad dwustu ro\u015blinnych zwi\u0105zk\u00f3w, budow\u0105 zbli\u017conych do zwierz\u0119cego cholesterolu, wyst\u0119puj\u0105cych w formie wolnej b\u0105d\u017a zestryfikowanej. Do najpowszechniej spo\u017cywanych nale\u017c\u0105 beta-sitosterol, kampesterol i stygmasterol, a ich najobfitszym \u017ar\u00f3d\u0142em w diecie s\u0105 oczywi\u015bcie oleje ro\u015blinne. Wiadomo, \u017ce mog\u0105 hamowa\u0107 absorpcj\u0119 cholesterolu w jelitach, a tak\u017ce istotnie obni\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie frakcji LDL we krwi przy poda\u017cy na poziomie dw\u00f3ch g\/dzie\u0144. Nie b\u0119dzie zaskoczeniem, \u017ce wed\u0142ug ostatnich bada\u0144 najwy\u017csz\u0105 poda\u017c\u0105 fitosteroli, szacowan\u0105 na ponad 400 mg\/dzie\u0144, charakteryzuj\u0105 si\u0119 weganie<\/a>. Chocia\u017c, jak ju\u017c wspominali\u015bmy, wegetarianie charakteryzuj\u0105 si\u0119 istotnie ni\u017cszym ryzykiem choroby wie\u0144cowej, nie jest do ko\u0144ca jednoznaczne, jaki wp\u0142yw na to maj\u0105 spo\u017cywane w wi\u0119kszych ilo\u015bciach fitosterole.<\/p>\n

Wiadomo natomiast, \u017ce podwy\u017cszony poziom cholesterolu u kobiet ci\u0119\u017carnych niekorzystnie wp\u0142ywa na gospodark\u0119 lipidow\u0105 p\u0142odu i zwi\u0119ksza ryzyko choroby sercowo-naczyniowej w przysz\u0142o\u015bci. Leki obni\u017caj\u0105ce st\u0119\u017cenie cholesterolu, takie jak statyny, nie powinny by\u0107 stosowane w ci\u0105\u017cy ze wzgl\u0119du na ich potencjalnie teratogenne dzia\u0142anie.<\/p>\n

Czy zatem fitosterole mog\u0142yby stanowi\u0107 dla nich alternatyw\u0119? Badania<\/a> wykonane na myszach obci\u0105\u017conych genetycznie hipercholesterolemi\u0105 wskazuj\u0105, \u017ce ich zwi\u0119kszona poda\u017c w trakcie ci\u0105\u017cy i laktacji mo\u017ce wywiera\u0107 pozytywny wp\u0142yw na gospodark\u0119 lipidow\u0105 potomstwa, obni\u017caj\u0105c poziom cholesterolu frakcji LDL, ale nie frakcji HDL. Z kolei wykonane niedawno badanie<\/a> obejmuj\u0105ce grup\u0119 34 ci\u0119\u017carnych weganek wykaza\u0142o, \u017ce fitosterole mog\u0105 przekracza\u0107 barier\u0119 \u0142o\u017cyska, zw\u0142aszcza w wolnej formie. Ich jakikolwiek wp\u0142yw na rozw\u00f3j p\u0142odu i ewentualne ryzyko choroby sercowo-naczyniowej wymaga dalszych bada\u0144. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce otrzymane wyniki nie powinny by\u0107 podstaw\u0105 do rekomendowania stosowania w ci\u0105\u017cy suplement\u00f3w zawieraj\u0105cych sterole ro\u015blinne.<\/p>\n

Wegetarianizm mo\u017ce by\u0107 zara\u017aliwy?<\/strong>
\nNa wyb\u00f3r tego, co jemy, wp\u0142yw ma bardzo wiele czynnik\u00f3w, pocz\u0105wszy od ceny po odpowiedni\u0105 reklam\u0119. Kanadyjscy badacze<\/a> zaobserwowali, \u017ce wyb\u00f3r wegetaria\u0144skiego lub mi\u0119snego dania obiadowego przez klient\u00f3w bufetu cz\u0119sto pokrywa\u0142 si\u0119 z wyborem poczynionym przez zupe\u0142nie nieznan\u0105 im osob\u0119, kt\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 przed nimi w kolejce.<\/p>\n

Co ciekawe, jedynie 21 proc. uczestnik\u00f3w przyzna\u0142o, \u017ce faktycznie znalaz\u0142o si\u0119 pod wp\u0142ywem wyboru osoby poprzedzaj\u0105cej ich w kolejce. Zwi\u0105zek wybranego dania z tym wybranym przez osob\u0119 poprzedzaj\u0105c\u0105 by\u0142 jednak wyra\u017any w grupie klient\u00f3w, kt\u00f3rzy zaprzeczali istnieniu takiego wp\u0142ywu. Badacze zaobserwowali r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wyb\u00f3r dania wegetaria\u0144skiego wydawa\u0142 si\u0119 mie\u0107 silniejszy wp\u0142yw na decyzj\u0119 kolejnej osoby w kolejce ni\u017c wyb\u00f3r dania mi\u0119snego, co jest zgodne z oczekiwaniami \u2013 zadeklarowani wegetarianie nie skusz\u0105 si\u0119 raczej na pier\u015b kurczaka pod wp\u0142ywem innej osoby.<\/p>\n

Czy w zwi\u0105zku z tym wybory \u017cywieniowe wegetarian\u00f3w w miejscach publicznych mog\u0105, cho\u0107by pod\u015bwiadomie, wp\u0142ywa\u0107 na wzrost konsumpcji warzyw przez inne osoby? Z uwagi na nisk\u0105 poda\u017c warzyw i owoc\u00f3w po\u015br\u00f3d Polak\u00f3w, o kt\u00f3rej pisali\u015bmy ostatnio<\/a>, taki efekt by\u0142by bardzo po\u017c\u0105dany.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na wyb\u00f3r tego, co jemy, wp\u0142yw ma bardzo wiele czynnik\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1008,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160,159,181],"tags":[360,359,361,198,358,185,184,232],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1005"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1327,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1005\/revisions\/1327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}