{"id":1437,"date":"2018-04-06T15:37:55","date_gmt":"2018-04-06T13:37:55","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=1437"},"modified":"2018-12-20T00:41:07","modified_gmt":"2018-12-19T23:41:07","slug":"u-progu-globalnej-zmiany-cywilizacja-2-0","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2018\/04\/06\/u-progu-globalnej-zmiany-cywilizacja-2-0\/","title":{"rendered":"U progu globalnej zmiany. Cywilizacja 2.0"},"content":{"rendered":"

\"\"\u017byjemy na ma\u0142ym, kosmicznym, zawieszonym w promieniach s\u0142onecznych py\u0142ku. To nasz dom. Jedyne miejsce w rozszerzaj\u0105cym si\u0119 nieustannie wszech\u015bwiecie, na kt\u00f3rym mo\u017cemy cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem.
\n
\nNie jeste\u015bmy ju\u017c pod\u0105\u017caj\u0105cymi za wod\u0105 i jedzeniem nomadami. Nauczyli\u015bmy si\u0119 uprawia\u0107 ziemi\u0119, hodowa\u0107 zwierz\u0119ta. Osiedlili\u015bmy si\u0119, zbudowali\u015bmy cywilizacj\u0119. Wynalazczo\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 eksploracji pozwoli\u0142y nam dotkn\u0105\u0107 powierzchni Ksi\u0119\u017cyca. Potrafimy przeciwstawi\u0107 si\u0119 epidemiom, ocali\u0107 dzieci przed \u015bmiertelnymi chorobami. Pos\u0142ugujemy si\u0119 in\u017cynieri\u0105 genetyczn\u0105, mo\u017cemy edytowa\u0107 genom. Przy pomocy oblicze\u0144 matematycznych mo\u017cemy przewidywa\u0107 prawdopodobie\u0144stwo zdarze\u0144 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Jest nas na tym ma\u0142ym kosmicznym py\u0142ku ponad 7 miliard\u00f3w. Pofa\u0142dowana kora m\u00f3zgowa pozwala nam, jak \u017cadnemu innemu gatunkowi, podejmowa\u0107 si\u0119 kolektywnej pracy na rzecz wsp\u00f3lnego dobra. Na rzecz \u015brodowiska, w kt\u00f3rym ka\u017cdy z nas tkwi niczym p\u0142\u00f3d w \u0142onie matki. Dzi\u0119ki kt\u00f3remu oddycha, \u017cywi si\u0119, prze\u017cywa moc uniesie\u0144, cieszy si\u0119 na widok potomstwa. A jednak nikt tak jak my, ludzie, nie potrafi w tak niszczycielski spos\u00f3b \u015brodowiska tego zmienia\u0107.<\/p>\n

Czas zda\u0107 sobie z czego\u015b spraw\u0119 – my, ludzie, nie zniszczymy zamieszkiwanej przez nas planety. Mo\u017cemy co najwy\u017cej zniszczy\u0107 \u015brodowisko swojego \u017cycia. Wykluczy\u0107 si\u0119 z r\u00f3wnania homeostazy ekosystemu.<\/p>\n

Wystarczaj\u0105co dramatycznie?<\/p>\n

Pomy\u015blmy, jak mog\u0142oby do tego doj\u015b\u0107. Pewnie przewin\u0105 si\u0119 nam obrazy dymi\u0105cych komin\u00f3w fabryk, atomowych grzyb\u00f3w, k\u0142\u0119bi\u0105cego si\u0119 w oceanach mikroplastiku. Raczej nie sceny rodem ze wsp\u00f3\u0142czesnego rolnictwa.<\/p>\n

To za spraw\u0105 naszego o nim wyobra\u017cenia. Zwierz\u0119ta pas\u0105ce si\u0119 beztrosko na zielonych pag\u00f3rkach, sady pe\u0142ne dojrza\u0142ych owoc\u00f3w i ludzie – szcz\u0119\u015bliwi, wiod\u0105cy bliskie naturze \u017cycie. Zgadza si\u0119? Nie. Te obrazy wpojono nam tylko po to, by\u015bmy nigdy nie musieli opuszcza\u0107 strefy komfortu. Czas na zderzenie z rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n

Rocznie na \u015bwiecie hodujemy 70 miliard\u00f3w zwierz\u0105t. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich przetrzymywana jest w warunkach przemys\u0142owych. Obecnie w samej Polsce hodowanych jest 140 mln kur i kurczak\u00f3w, ponad 5 mln kr\u00f3w i 11 mln \u015bwi\u0144. Daj\u0105 nam mi\u0119so, jajka, mleko. W nowoczesnych, zautomatyzowanych dojarniach krowy s\u0105 niemal\u017ce elementem technologicznej machiny. Maciory przez wiele tygodni trzyma si\u0119 w ma\u0142ych klatkach, w kt\u00f3rych nie mog\u0105 si\u0119 nawet obr\u00f3ci\u0107. M\u0142ode prosi\u0119ta odbiera si\u0119 im do tuczenia po czterech tygodnia od urodzenia. Kury nioski, st\u0142oczone na ma\u0142ych powierzchniach w ciemnych halach produkcyjnych, musz\u0105 mie\u0107 przyci\u0119te dzioby i pazury, by w warunkach silnego stresu nie okalecza\u0142y si\u0119 i nie zadziobywa\u0142y na \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Hodowla zwierz\u0105t \u201ekosztuje\u201d oko\u0142o 30 proc. powierzchni Ziemi, odpowiada w ponad 30 proc. za globalne zu\u017cycie wody i produkuje wi\u0119cej gaz\u00f3w cieplarnianych (dwutlenku w\u0119gla, metanu i podtlenku azotu) ni\u017c wszystkie \u0142\u0105cznie samochody, ci\u0119\u017car\u00f3wki, poci\u0105gi, statki i samoloty na \u015bwiecie razem wzi\u0119te. Przyczynia si\u0119 w 30 proc. do globalnej utraty bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci przyrodniczej. Ma ponad 70-proc. udzia\u0142 w ca\u0142kowitej emisji amoniaku. Wiele z wielkoobszarowych upraw zak\u0142ada si\u0119 tylko po to, by zaspokoi\u0107 potrzeby \u017cywieniowe hodowanych zwierz\u0105t – wyprodukowanie tylko kilograma wo\u0142owiny wymaga uzyskania przynajmniej 7 kg paszy. Hodowla zwierz\u0105t odpowiada za niemal 40 proc. z dw\u00f3ch milion\u00f3w ton pestycyd\u00f3w u\u017cywanych corocznie w rolnictwie. Ma te\u017c istotny wp\u0142yw na post\u0119puj\u0105cy wzrost nadwy\u017cek<\/a> wprowadzanego do ziemi azotu i fosforu – od lat 50. XX wieku odpowiednio o trzy i pi\u0119\u0107 razy. Niesie to dalekosi\u0119\u017cne skutki, zwi\u0105zane cho\u0107by z eutrofizacj\u0105 i degradacj\u0105 w\u00f3d powierzchniowych.<\/p>\n

Liczby te krzycz\u0105 niczym echo zabijanych w rze\u017aniach zwierz\u0105t.<\/p>\n

Hodowla zwierz\u0105t da\u0142a nam \u017cywieniow\u0105 autonomi\u0119 i z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a jednym z motor\u00f3w rozwoju cywilizacji. Czy\u017c to nie paradoks, \u017ce to, co zosta\u0142o powo\u0142ane, by nas wy\u017cywi\u0107, dzi\u015b zaciska coraz cia\u015bniej p\u0119tl\u0119 na naszym marzeniu o szcz\u0119\u015bliwej przysz\u0142o\u015bci? Hodowla jest szkodliwym archaizmem. Jej w\u0142a\u015bciwe miejsce czeka ju\u017c w etnograficznym muzeum. Stoimy u progu powa\u017cnej decyzji.<\/p>\n

Czy\u017c nie brzmi to nierealnie?<\/p>\n

Podobnie niemo\u017cliwie brzmia\u0142aby dla mieszka\u0144ca Mezoameryki sprzed 10 tys. lat wizja wyhodowania kukurydzy z teozyntu – trawy produkuj\u0105cej 6 do 12 twardych ziaren o ziemniaczanym smaku. Mieszkaniec Mezopotamii zani\u00f3s\u0142by si\u0119 \u015bmiechem na my\u015bl, \u017ce potomkowie tur\u00f3w b\u0119d\u0105 w przysz\u0142o\u015bci produkowa\u0107 pod nasze dyktando megalitry mleka i megatony mi\u0119sa. A jednak konsekwentnie sterowan\u0105 przez nas selekcj\u0105 potrafili\u015bmy dostosowa\u0107 rzesze gatunk\u00f3w do pracy na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107. Z biegiem czasu pomocne okaza\u0142y si\u0119 bardziej wymy\u015blne techniki: kierowana mutageneza, transformacja genetyczna. Dzi\u015b mo\u017cemy edytowa\u0107 pojedyncze geny przy pomocy CRISPR\/Cas9<\/a>. Od tysi\u0119cy lat zmieniali\u015bmy oblicze rolnictwa. Przed nami po prostu kolejny krok do zrobienia.<\/p>\n

Wegetarian jest coraz wi\u0119cej. W Stanach Zjednoczonych to ju\u017c 10 proc. ca\u0142ej populacji<\/a>, a kolejne 5 proc. deklaruje ch\u0119\u0107 rezygnacji z mi\u0119sa w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci. Wzgl\u0119dy \u015brodowiskowe, tu\u017c za zdrowotnymi, s\u0105 tego najwa\u017cniejszym powodem. Ka\u017cda osoba, kt\u00f3ra przechodzi na weganizm, ogranicza emisj\u0119 dwutlenku w\u0119gla o… 1,5 tony rocznie. O po\u0142ow\u0119 wi\u0119cej, ni\u017c gdyby u\u017cytkowanie zwyk\u0142ego samochodu zamieni\u0107 na hybrydow\u0105 toyot\u0119 prius.<\/p>\n

W Polsce wegetarianie to ok. dw\u00f3ch proc. ca\u0142ej populacji<\/a>. Jednak wed\u0142ug danych Instytutu Bada\u0144 Spo\u0142ecznych i Rynkowych niemal 60 proc. Polak\u00f3w<\/a> planuje przynajmniej cz\u0119\u015bciowe ograniczenie spo\u017cycia mi\u0119sa. Osobi\u015bcie znam wielu, kt\u00f3rzy z wygody nie przechodz\u0105 na wegetarianizm. Bo pro\u015bciej przygotowa\u0107 obiad czy na szybko co\u015b przek\u0105si\u0107. I nie trzeba odpowiada\u0107 na problematyczne pytania czy zwyk\u0142e z\u0142o\u015bliwo\u015bci. Ale wyobra\u017amy sobie, \u017ce \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci nagle znalaz\u0142by si\u0119 w alternatywnej, wegetaria\u0144skiej strefie komfortu. Ilu ludzi sk\u0142onnych by\u0142oby zaniecha\u0107 jedzenia produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych w rzeczywisto\u015bci dominacji ro\u015blinnych diet tylko po to, by unikn\u0105\u0107 krzywych spojrze\u0144 i zyska\u0107 wi\u0119cej spo\u0142ecznej akceptacji? Mo\u017cliwe, \u017ce po przekroczeniu pewnej krytycznej liczebno\u015bci ustanowi si\u0119 alternatywny stan stabilny, w kt\u00f3rym strategia wegetarianizmu zacznie rozpowszechnia\u0107 si\u0119 z jeszcze wi\u0119kszym rozmachem.<\/p>\n

By\u0142oby jednak utopi\u0105 s\u0105dzi\u0107, \u017ce tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cemy zupe\u0142nie wyeliminowa\u0107 hodowl\u0119 zwierz\u0105t z naszej rzeczywisto\u015bci. Potrzebne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne rozwi\u0105zania.<\/p>\n

W 1931 roku Sir Winston Churchill zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201epowinni\u015bmy porzuci\u0107 absurdaln\u0105 hodowl\u0119 \u017cywych kurczak\u00f3w prowadzon\u0105 tylko po to, by zje\u015b\u0107 skrzyde\u0142ko czy pier\u015b, na korzy\u015b\u0107 osobnej hodowli tych cz\u0119\u015bci w specjalnej po\u017cywce\u201d. Obecnie to ju\u017c nie science fiction<\/em>. Raczej science faction<\/em>. W tym celu potrzebne jest wyizolowanie kom\u00f3rek macierzystych lub mioblast\u00f3w i ich dalsza umiej\u0119tna hodowla w warunkach laboratoryjnych – na po\u017cywkach umo\u017cliwiaj\u0105cych r\u00f3\u017cnicowanie si\u0119 i proliferacj\u0119, przy zastosowaniu jadalnych element\u00f3w rusztowania, tak by uzyska\u0107 tr\u00f3jwymiarow\u0105 mas\u0119 tkankow\u0105. Teoretycznie mo\u017cliwe jest, by z raz przeprowadzonej izolacji prowadzi\u0107 ci\u0105g\u0142\u0105 produkcj\u0119 mi\u0119sa. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych przewidywa\u0144<\/a> z zaledwie dziesi\u0119ciu kom\u00f3rek mi\u0119\u015bniowych \u015bwini mo\u017cna by\u0142oby w dwa miesi\u0105ce, w optymalnych warunkach, uzyska\u0107 a\u017c 50 tys. ton mi\u0119sa.<\/p>\n

Pi\u0119\u0107 lat temu holenderski start-up Mosa Meat<\/a> otrzyma\u0142 pierwszego wo\u0142owego burgera z wyizolowanych kultur kom\u00f3rek tkanki mi\u0119\u015bniowej, namna\u017canych w warunkach laboratoryjnych. Koszt ca\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3rego zwie\u0144czeniem by\u0142o uroczyste usma\u017cenie<\/a> burgera w Londynie, zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w granicach – bagatela – 250 tys. euro. Przy obecnej technologii, mimo braku powszechnej komercjalizacji, produkcja kilograma mi\u0119sa kosztuje ju\u017c tylko 4 tys. euro<\/a>. W 2016 roku firma Memphis Meats<\/a> pochwali\u0142a si\u0119 pierwszymi kulkami wieprzowymi uzyskanymi technik\u0105 in vitro<\/em>, rok p\u00f3\u017aniej mi\u0119sem kurczaka i kaczki.<\/p>\n

Zalety? Zredukowanie zu\u017cycia energii o 45 proc., emisji gaz\u00f3w cieplarnianych o 96 proc. i zapotrzebowania na ziemi\u0119 o 98 proc. Kontrolowane warunki hodowli, mo\u017cliwo\u015b\u0107 standaryzacji jako\u015bci, zmniejszenie u\u017cycia antybiotyk\u00f3w i hormon\u00f3w wzrostu. Brak cierpienia zwierz\u0105t. W miejsce ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 po horyzont upraw ro\u015blin na pasz\u0119 b\u0119dziemy mogli zasadzi\u0107 drzewa, zwi\u0119kszy\u0107 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. Nie dziwne, \u017ce koncepcja mi\u0119sa uzyskanego technik\u0105 in vitro<\/em> przekonuje coraz wi\u0119ksz\u0105 rzesz\u0119 ludzi. Ju\u017c dzi\u015b chce je regularnie je\u015b\u0107<\/a> jedna trzecia ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

Rosn\u0105cy wzrost zainteresowania mi\u0119sem pozyskiwanym in vitro<\/em> i rozw\u00f3j bada\u0144 prowadzonych w zakresie jego produkcji znacznie obni\u017c\u0105 koszty, tak by docelowo dla przedstawicieli klasy \u015bredniej by\u0142o produktem tanim. Lobby hodowc\u00f3w zwierz\u0105t ju\u017c wie, \u017ce mi\u0119so in vitro<\/em> mo\u017ce wys\u0142a\u0107 ich do muzeum etnograficznego. Ameryka\u0144skie Towarzystwo Hodowc\u00f3w Byd\u0142a z\u0142o\u017cy\u0142o w\u0142a\u015bnie wniosek<\/a> do Departamentu Rolnictwa (USDA), domagaj\u0105c si\u0119, by za mi\u0119so uznawa\u0107 tylko to, co uzyskano z urodzonych, wykarmionych i zabitych zwierz\u0105t. Mi\u0119so wyprodukowane in vitro<\/em> wymaga\u0142oby wtenczas stworzenia osobnych regulacji, by\u0107 mo\u017ce utrudniaj\u0105cych proces wprowadzania produktu na rynek. Spodziewa si\u0119 tego Mark Post<\/a>, szef naukowy Mosa Meat, i uwa\u017ca, \u017ce problemy natury prawnej mog\u0105 wyd\u0142u\u017cy\u0107 komercjalizacj\u0119 mi\u0119sa in vitro<\/em> o dobre kilka lat. Wed\u0142ug przedstawicieli Memphis Meat stanie si\u0119 to mo\u017cliwe w 2021 roku. Z kolei Josh Tetrick<\/a> z Just optymistycznie twierdzi, \u017ce pierwsze drobiowe nuggetsy, kie\u0142basy i pasztety trafi\u0105 do ameryka\u0144skich i azjatyckich restauracji ju\u017c pod koniec 2018 roku.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce globalna transformacja metody pozyskiwania mi\u0119sa z hodowli zwierz\u0105t na produkcj\u0119 in vitro<\/em> wymaga wi\u0119cej ni\u017c jednego pokolenia, mo\u017ce potrzebuje stu lub dwustu lat. To przecie\u017c niewiele. W skali historii Ziemi to zaledwie mrugni\u0119cie okiem.<\/p>\n

Ju\u017c teraz dost\u0119pne jest zupe\u0142nie inne rozwi\u0105zanie. I nie b\u00f3jcie si\u0119 – nie m\u00f3wi\u0119 o burgerach z \u0142ubinu albo kalafiora. Te nie zaspokoj\u0105 gust\u00f3w os\u00f3b, kt\u00f3re po prostu lubi\u0105 smak mi\u0119sa. Wyzwaniu temu mo\u017ce jednak sprosta\u0107 Impossible Burger<\/a>. Nad jego powstaniem pracowa\u0142 w kalifornijskiej firmie Impossible Foods<\/a> zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w: biotechnolog\u00f3w, biochemik\u00f3w, analityk\u00f3w chemicznych i technolog\u00f3w \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

Cho\u0107 w swoim sk\u0142adzie nie posiada ani grama mi\u0119sa, Impossible Burger wygl\u0105da, sma\u017cy si\u0119 i smakuje tak samo jak wo\u0142owy. To g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 leghemoglobiny, ro\u015blinnego bia\u0142ka produkowanego naturalnie przez ro\u015blinny motylkowe, a na potrzeby produkcji burgera – przez zmodyfikowane genetycznie dro\u017cd\u017ce<\/a>. W por\u00f3wnaniu z produkcj\u0105 mi\u0119sa wo\u0142owego uzyskanie Impossible Burger wymaga o 95 proc. mniejszego area\u0142u ziemi, zu\u017cywa o 74 proc. mniej wody, produkuje o 87 proc. mniej gaz\u00f3w cieplarnianych, nie wymaga stosowania antybiotyk\u00f3w i hormon\u00f3w wzrostu. Pierwsza wielkoskalowa fabryka<\/a> Impossible Foods, uruchomiona pod koniec 2017 roku, pozwala na produkcj\u0119 450 tys. kg burger\u00f3w miesi\u0119cznie. Projekt wspiera finansowo m.in. Google Venture czy Fundacja Gates\u00f3w.<\/p>\n

Ju\u017c w tym roku na ameryka\u0144ski rynek mo\u017ce trafi\u0107 mleko Perfect Day<\/a>, kt\u00f3rego kluczowym sk\u0142adnikiem s\u0105 krowie bia\u0142ka produkowane przez genetycznie zmodyfikowane dro\u017cd\u017ce. Suplementowane t\u0142uszczem pochodzenia ro\u015blinnego i mieszank\u0105 mineralno-witaminow\u0105, ma smakowa\u0107 identycznie jak krowie, nie zawiera\u0107 laktozy ani pozosta\u0142o\u015bci lek\u00f3w stosowanych u byd\u0142a, by\u0107 mniej alergenne, nie wymaga\u0107 przechowywania w warunkach ch\u0142odniczych i cechowa\u0107 si\u0119 ustandaryzowan\u0105 warto\u015bci\u0105 od\u017cywcz\u0105. W por\u00f3wnaniu z mlekiem pozyskanym od krowy produkcja Perfect Day zu\u017cywa\u0107 ma o 98 proc. mniej wody i o 65 proc. mniej energii, o 91 proc. mniej przestrzeni oraz emitowa\u0107 o 84 proc. mniej dwutlenku w\u0119gla.<\/p>\n

Te, jednostkowe na razie, produkty nie zbawi\u0105 oczywi\u015bcie \u015bwiata. S\u0105 to po prostu pierwsze, bardzo potrzebne kroki ku zmianom, ku lepszej przysz\u0142o\u015bci. Firma Impossible Foods obecnie pracuje nad wprowadzeniem na rynek kolejnych produkt\u00f3w: odpowiednik\u00f3w rybiego, wieprzowego i drobiowego mi\u0119sa.<\/p>\n

Je\u017celi dzi\u015b zadbamy o karmi\u0105c\u0105 nas \u015brodowiskow\u0105 p\u0119powin\u0119, by\u0107 mo\u017ce wystarczy nam czasu i si\u0142 by rozwi\u0105za\u0107 inne problemy.<\/p>\n

„Nasza przysz\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy do nauki oraz tych, kt\u00f3rzy s\u0105 jej przyjaci\u00f3\u0142mi”.<\/p>\n

Jeste\u015b (zostaniesz) jej przyjacielem?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Liczby te krzycz\u0105 niczym echo zabijanych w rze\u017aniach zwierz\u0105t.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1438,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,17,181,329],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1437"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1632,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1437\/revisions\/1632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}