{"id":1634,"date":"2018-12-30T00:14:40","date_gmt":"2018-12-29T23:14:40","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=1634"},"modified":"2019-01-01T22:19:18","modified_gmt":"2019-01-01T21:19:18","slug":"dietetyczne-postanowienia-na-2019-rok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2018\/12\/30\/dietetyczne-postanowienia-na-2019-rok\/","title":{"rendered":"Dietetyczne postanowienia na 2019 r."},"content":{"rendered":"

\"\"Wielkimi krokami zbli\u017ca si\u0119 nowy rok. Czas wi\u0119c na postanowienia. Dietetyczne, a zarazem pro\u015brodowiskowe, czyli zgodne z duchem czasu.
\n
\n1. Nie marnuj \u017cywno\u015bci<\/strong>
\nJu\u017c ponad 40 proc. Polak\u00f3w przyznaje si\u0119 do wyrzucania \u017cywno\u015bci. Wed\u0142ug badania przeprowadzonego w 2018 r. na zlecenie Federacji Polskich Bank\u00f3w \u017bywno\u015bci na statystycznego Polaka w ci\u0105gu roku przypada… 235 kg zmarnowanego po\u017cywienia. Pod tym wzgl\u0119dem jeste\u015bmy w \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wce – na pi\u0105tym miejscu w\u015br\u00f3d pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej. Czy to zaskakuj\u0105ce? Ju\u017c co czwarty Polak twierdzi, \u017ce nie musi w \u017caden spos\u00f3b ogranicza\u0107 wydatk\u00f3w i sta\u0107 go na wszystko, czego potrzebuje. Tak\u0105 deklaracj\u0119 sk\u0142ada niemal po\u0142owa os\u00f3b m\u0142odych poni\u017cej 35. roku \u017cycia. Nic dziwnego, \u017ce coraz l\u017cejsz\u0105 r\u0119k\u0105 wyrzucamy, kupowane na og\u00f3\u0142 w nadmiarze, jedzenie.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej w Polsce marnuj\u0105 si\u0119 produkty mi\u0119sne, pieczywo, owoce i warzywa. Mo\u017cemy i powinni\u015bmy to zmieni\u0107, ale potrzeba wi\u0119kszej \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce wyrzucana \u017cywno\u015b\u0107 to nie tylko strata czasu i pieni\u0119dzy po\u015bwi\u0119conych na jej zakup. To stracona energia, woda, powierzchnia ziemi uprawnej, \u015brodki ochrony ro\u015blin i nawozy, niepotrzebnie wyci\u0119ty las, wyemitowane gazy cieplarniane i inne zanieczyszczenia \u015brodowiska.<\/p>\n

Wed\u0142ug szacunk\u00f3w 30 proc. \u015bwiatowej powierzchni p\u00f3l rolnych pracuje co roku na \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ko\u0144czy w \u015bmietniku. Woda, kt\u00f3ra jest zu\u017cywana do produkcji zmarnowanej \u017cywno\u015bci (ok. 250 km sze\u015bc.), starczy\u0142aby do zaspokojenia potrzeb a\u017c 9 mld ludzi. A fakty s\u0105 takie, \u017ce cho\u0107 produkujemy dzi\u015b na \u015bwiecie wystarczaj\u0105co du\u017co produkt\u00f3w, by wy\u017cywi\u0107 10 mld ludzi (czyli tyle, ile wed\u0142ug prognoz b\u0119dzie nas w 2050 r.), to ponad 800 mln ludzi wci\u0105\u017c g\u0142oduje. Marnowanie \u017cywno\u015bci jest wi\u0119c nie tylko nieodpowiedzialnym zachowaniem, ale i zbrodni\u0105 na \u015brodowisku i wyrazem braku troski o nas jako ludzi. Co wi\u0119c mo\u017cemy zrobi\u0107? Planowa\u0107 zakupy wedle realnych potrzeb, zwraca\u0107 uwag\u0119 na dat\u0119 wa\u017cno\u015bci produktu, posi\u0142ki przygotowywa\u0107 w racjonalnych ilo\u015bciach i je\u017celi mamy tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, kompostowa\u0107 odpadki kuchenne.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej:<\/em> Lud marnotrawny<\/a><\/p>\n

2. Wykonaj podstawowe badania laboratoryjne i oce\u0144 ryzyko wybranych chor\u00f3b<\/strong>
\nWed\u0142ug danych G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego ponad po\u0142owa Polak\u00f3w nie wykonuje raz w roku cho\u0107by najprostszego badania morfologicznego krwi. To niedobrze, bo regularne wykonywanie niekt\u00f3rych bada\u0144 pozwala na wcze\u015bniejsz\u0105 diagnostyk\u0119 r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b, przeciwdzia\u0142anie ich progresji (tak\u017ce poprzez stosowne modyfikacje dietetyczne) i skuteczniejsze leczenie. Zatem jakie podstawowe laboratoryjne badania warto wykonywa\u0107 przynajmniej raz w roku? S\u0105 to:<\/p>\n

\u2022 morfologia krwi
\n\u2022 profil lipidowy: badanie poziomu tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, cholesterolu i jego frakcji (HDL i LDL)
\n\u2022 poziom glukozy we krwi
\n\u2022 badanie og\u00f3lne moczu
\n\u2022 badanie enzym\u00f3w w\u0105trobowych (aminotransferazy alaninowej i asparaginowej)<\/p>\n

\u0141\u0105czny koszt powy\u017cszych bada\u0144 nie powinien przekroczy\u0107 kilkudziesi\u0119ciu z\u0142otych. Na zdrowiu nie ma sensu oszcz\u0119dza\u0107, zw\u0142aszcza \u017ce sta\u0107 Ci\u0119, drogi Czytelniku, na wykonanie tych bada\u0144. W przypadku stwierdzenia nieprawid\u0142owo\u015bci nale\u017cy skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Gdy odchyle\u0144 od normy nie ma, wyniki i tak nale\u017cy zachowa\u0107 ad acta<\/em>, bo w przysz\u0142o\u015bci mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 cenn\u0105 informacj\u0105.<\/p>\n

Warto r\u00f3wnie\u017c (cho\u0107by raz na miesi\u0105c, je\u017celi nie mamy do tego dodatkowych wskaza\u0144) mierzy\u0107 sobie ci\u015bnienie t\u0119tnicze przy pomocy domowego urz\u0105dzenia (koszt od kilkudziesi\u0119ciu z\u0142otych wzwy\u017c), a dzi\u0119ki dost\u0119pnym online kalkulatorom obliczy\u0107 swoje BMI (np. tutaj<\/a>), oszacowa\u0107 ryzyko sercowo-naczyniowe (np. tutaj<\/a>), zawa\u0142u serca (np. tutaj<\/a>) i rozwoju cukrzycy (np. tutaj<\/a>).<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej:<\/em>
\n – Szcz\u0119\u015bliwi cholesterolu nie licz\u0105?<\/a>
\n – Pomidorem w serce<\/a><\/p>\n

3. Przejmij kontrol\u0119 nad swoim zdrowiem nawet mimo wysokiego BMI<\/strong>
\nJe\u017celi cierpisz na nadwag\u0119 (BMI: 25-29,99) lub oty\u0142o\u015b\u0107 (BMI: >30), to doskonale wiesz, jak trudno zrzuci\u0107 nadmierne kilogramy i utrzyma\u0107 ni\u017csz\u0105 wag\u0119. Zmie\u0144 wi\u0119c strategi\u0119: zamiast skupia\u0107 si\u0119 na spadku masy cia\u0142a, za cel postaw sobie popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia i zmniejszenie ryzyka wyst\u0105pienia chor\u00f3b. Na sta\u0142e wprowad\u017a wszystkie z poni\u017cszych czterech zachowa\u0144:<\/p>\n

1) jedz wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 warzyw i owoc\u00f3w ka\u017cdego dnia (przynajmniej pi\u0119\u0107 porcji lub wi\u0119cej; porcja to 80-100 g)
\n2) wykonuj regularne, godzinne \u0107wiczenia fizyczne trzy razy w tygodniu
\n3) nie pal papieros\u00f3w
\n4) spo\u017cywaj alkohol w umiarkowanych ilo\u015bciach (nie wi\u0119cej ni\u017c jeden drink w przypadku kobiet i dwa w przypadku m\u0119\u017cczyzn)<\/p>\n

Jak wykazano bowiem w badaniu<\/a> polegaj\u0105cym na trwaj\u0105cej 14 lat obserwacji, wprowadzenie wszystkich czterech zachowa\u0144 na raz zmniejsza\u0142o ryzyko zgonu u os\u00f3b z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a do poziomu ryzyka obserwowanego u os\u00f3b z prawid\u0142owym BMI, r\u00f3wnie\u017c stosuj\u0105cych si\u0119 do tych wszystkich zalece\u0144. Zamiast podejmowa\u0107 dramatyczne pr\u00f3by schudni\u0119cia za wszelk\u0105 cen\u0119, zmodyfikuj sw\u00f3j styl \u017cycia i przejmij kontrol\u0119 nad swoim zdrowiem. A zb\u0119dne kilogramy? Zapomnij o nich, a mo\u017cliwe, \u017ce pozb\u0119dziesz si\u0119 ich niejako przy okazji. Powodzenia.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej: <\/em>
\n – W b\u0142\u0119dnym kole odchudzania<\/a>
\n – Era grubas\u00f3w<\/a>
\n – Dietetyczne postanowienia na 2018 r.<\/a><\/p>\n

4. Modyfikuj\u0105c diet\u0119, zmieniaj \u015brodowisko<\/strong>
\nDieta wega\u0144ska mo\u017ce by\u0107 najistotniejszym jednostkowym dzia\u0142aniem redukuj\u0105cym wp\u0142yw cz\u0142owieka na \u015brodowisko. I cho\u0107 w krajach rozwini\u0119tych odsetek ludzi rezygnuj\u0105cych z produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych ro\u015bnie, to dla odmiany w krajach rozwijaj\u0105cych notuje si\u0119 rosn\u0105ce zapotrzebowanie na produkty mi\u0119sne. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w w Indiach na przestrzeni nast\u0119pnych czterech lat wzro\u015bnie ono o a\u017c 80 proc.<\/p>\n

Zbilansowane diety wegetaria\u0144skie mog\u0105 nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 szereg korzy\u015bci zdrowotnych – ogranicza\u0107 ryzyko nowotworowe, sercowo-naczyniowe czy cukrzycowe. Niemniej nie ka\u017cdy zdecyduje si\u0119 na ich zastosowanie. Korzy\u015bci, zar\u00f3wno zdrowotne, jak i \u015brodowiskowe, nie\u015b\u0107 b\u0119dzie ju\u017c sama redukcja spo\u017cycia mi\u0119sa i produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych. O ile? Z uwagi na istotny udzia\u0142 produkcji zwierz\u0119cej w globalnej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych (ok. 18 proc.) dla ograniczenia naszego wp\u0142ywu na zmiany klimatu w krajach rozwini\u0119tych potrzebne jest 90-proc. zmniejszenie spo\u017cycia wo\u0142owiny i 60-proc. ograniczenie konsumpcji mleka. Pozwoli\u0142oby to r\u00f3wnie\u017c na wi\u0119ksz\u0105 oszcz\u0119dno\u015b\u0107 wody, w zu\u017cyciu kt\u00f3rej produkcja zwierz\u0119ca ma a\u017c 25-proc. udzia\u0142. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c wszystkie etapy produkcji, uzyskanie 1 kg wo\u0142owiny wymaga nawet do 14 tys. litr\u00f3w wody, a szklanka mleka a\u017c 200 l.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej:
\n– <\/em>Wege-news #1<\/a>
\n– Wege-news #3<\/a>
\n– Krowie mleko nie od krowy<\/a><\/p>\n

5. Otw\u00f3rz si\u0119 na nowe propozycje produkcji mi\u0119sa<\/strong>
\nNadci\u0105ga mi\u0119so produkowane w warunkach in vitro<\/em>, tzn. poza ustrojem zwierz\u0119cia. Kom\u00f3rki izolowane od zwierz\u0105t r\u00f3\u017cnicuje si\u0119 w odpowiedni spos\u00f3b i namna\u017ca w warunkach laboratoryjnych, tak by uzyskiwa\u0107 ca\u0142e masy mi\u0119\u015bniowe. Taki spos\u00f3b produkcji mi\u0119sa nie tylko umo\u017cliwia znaczne obni\u017cenie koszt\u00f3w \u015brodowiskowych, kt\u00f3re dla konwencjonalnej produkcji s\u0105 gigantyczne. Pozwala tak\u017ce istotnie ograniczy\u0107 cierpienie zwierz\u0105t hodowlanych – dzi\u015b jest ich 70 mld, ale wed\u0142ug szacunk\u00f3w Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych do spraw Wy\u017cywienia i Rolnictwa (FAO) do roku 2050 liczba ta wzro\u015bnie o kolejne… 20 mld. Cena produkcji mi\u0119sa in vitro <\/em>lawinowo spada. Mo\u017cliwe, \u017ce w 2019 r. pojawi si\u0119 ono ju\u017c w sprzeda\u017cy w USA. Czy jednak zostanie zaakceptowane? 30 proc. Amerykan\u00f3w deklaruje ch\u0119\u0107 regularnego jego kupowania. Czy Polacy b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie otwarci? Czy mi\u0119so in vitro<\/em> wyda nam si\u0119 „nienaturalne”, a zatem nieakceptowalne?<\/p>\n

Istota le\u017cy w tym, i\u017c jedzona przez nas obecnie \u017cywno\u015b\u0107 daleka jest od „naturalnej”. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 owoc\u00f3w i warzyw jest produktem stosowania selekcji sztucznej, umiej\u0119tnego kontrolowania procesu krzy\u017cowania i umy\u015blnego prowokowania cech. Dlatego s\u0105 takie du\u017ce, smaczne, nie maj\u0105 pestek (prosz\u0119 o tym pomy\u015ble\u0107, jedz\u0105c np. banana). Niekt\u00f3re ro\u015bliny uprawne, takie jak kukurydza, s\u0105 ca\u0142kowicie zale\u017cne od naszych zabieg\u00f3w agrotechnicznych. Ponad 3200 skomercjalizowanych odmian ro\u015blin uprawnych uzyskano przy pomocy mutagenezy radiacyjnej (polegaj\u0105cej na wywo\u0142ywaniu zmian w DNA na skutek napromieniowania kom\u00f3rek) lub chemicznej (z wykorzystaniem toksycznych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych). W ten spos\u00f3b uzyskano ponad 400 odmian ry\u017cu oraz 200 odmian j\u0119czmienia i pszenicy.<\/p>\n

Zwierz\u0119ta gospodarskie to konsekwencja udomawiania dziko wyst\u0119puj\u0105cych gatunk\u00f3w i wzmacniania po\u017c\u0105danych przez nas cech – prosz\u0119 obejrze\u0107 sobie chocia\u017cby zdj\u0119cia byd\u0142a mi\u0119snego belgijskiej rasy bia\u0142o-b\u0142\u0119kitnej. Od tysi\u0119cy lat, wykorzystuj\u0105c dost\u0119pne narz\u0119dzia (obecnie r\u00f3wnie\u017c in\u017cynieri\u0119 genetyczn\u0105), modyfikujemy ro\u015bliny i zwierz\u0119ta, tak by optymalizowa\u0107 produkcj\u0119 \u017cywno\u015bci wed\u0142ug naszych potrzeb. Dlatego wi\u0119c nie warto odrzuca\u0107 nowych propozycji tylko dlatego, \u017ce s\u0105 „nowe” i wydaj\u0105 si\u0119 „nienaturalne”. Warto je na spokojnie przemy\u015ble\u0107 i racjonalnie oceni\u0107.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej:<\/em>
\n– Kto i dlaczego boi si\u0119 mi\u0119sa in vitro?<\/a>
\n – \u201eEtyczny karp\u201d na wigilijnym stole. Ju\u017c nied\u0142ugo<\/a>
\n – U progu globalnej zmiany. Cywilizacja 2.0<\/a>
\n – Ustawa o in vitro. Mi\u0119sie in vitro. Ods\u0142ona pierwsza<\/a><\/p>\n

Wszystkiego najlepszego w 2019 r.!<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przejmij kontrol\u0119 nad swoim zdrowiem!<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1662,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,405,12,18,126,181,27],"tags":[410,411,135,129,406,136,200,16,243,142,185,184],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1634"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1634"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1669,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1634\/revisions\/1669"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}