{"id":1751,"date":"2019-03-27T21:57:36","date_gmt":"2019-03-27T20:57:36","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=1751"},"modified":"2019-03-28T08:46:56","modified_gmt":"2019-03-28T07:46:56","slug":"merytorycznie-o-wege-rozmowa-z-iwona-kibil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2019\/03\/27\/merytorycznie-o-wege-rozmowa-z-iwona-kibil\/","title":{"rendered":"Merytorycznie o wege: rozmowa z Iwon\u0105 Kibil"},"content":{"rendered":"

\"\"Jest praktykuj\u0105c\u0105 dietetyczk\u0105, wegetariank\u0105, prowadzi bloga, a ostatnio napisa\u0142a pierwsz\u0105 tak wszechstronn\u0105, polskoj\u0119zyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o diecie wegetaria\u0144skiej „Wege. Dieta ro\u015blinna w praktyce”, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem Wydawnictwa Lekarskiego PZWL. Iwona Kibil.
\n
\nRo\u015bnie liczba os\u00f3b zainteresowanych dietami ro\u015blinnymi. Z powod\u00f3w zdrowotnych, \u015brodowiskowych lub\/i etycznych. Coraz wi\u0119cej jest tak\u017ce tzw. fleksitarian, kt\u00f3rzy z zasady s\u0105 na co dzie\u0144 wegetarianami dopuszczaj\u0105cymi od czasu do czasu spo\u017cywanie produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych, np. podczas przyj\u0119\u0107.<\/p>\n

Rezygnacja z mi\u0119sa staje si\u0119 coraz \u0142atwiejsza: coraz bogatsza jest oferta \u017cywno\u015bci opartej na sk\u0142adnikach ro\u015blinnych, nie brak ksi\u0105\u017cek z urozmaiconymi przepisami wegetaria\u0144skimi, ro\u015bnie liczba restauracji wega\u0144skich oraz tych, kt\u00f3re poszerzaj\u0105 menu o takie dania. Klasyczne pytanie: „to co ty w\u0142a\u015bciwie jesz?!”, staje si\u0119 zupe\u0142nie nieaktualne.<\/p>\n

Ze stosowaniem zbilansowanych diet wegetaria\u0144skich wi\u0105\u017ce si\u0119 szereg korzy\u015bci zdrowotnych, na co wskazuj\u0105 badania naukowe. Wed\u0142ug stanowiska Ameryka\u0144skiego Stowarzyszenia \u017bywienia i Dietetyki<\/a>, najwi\u0119kszej organizacji naukowej zajmuj\u0105cej si\u0119 \u017cywieniem cz\u0142owieka, odpowiednio zaplanowane diety wegetaria\u0144skie, w tym wega\u0144skie, s\u0105 zdrowe, spe\u0142niaj\u0105 zapotrzebowanie \u017cywieniowe i mog\u0105 zapewnia\u0107 korzy\u015bci zdrowotne przy zapobieganiu i leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b.<\/p>\n

Dlatego warto, by ci, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na stosowanie diet ro\u015blinnych, wiedzieli, jak je zbilansowa\u0107 i jak monitorowa\u0107 stan zdrowia. Lekarze i dietetycy z kolei musz\u0105 wiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b rozmawia\u0107 z pacjentami, bo straszenie rzekomo tragicznymi skutkami rezygnacji ze spo\u017cywania mi\u0119sa w 2019 r. mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 utrat\u0105 autorytetu.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie o tych wszystkich osobach Iwona Kibil napisa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 „Wege. Dieta ro\u015blinna w praktyce”<\/a>. Na ponad 300 stronach mo\u017cna znale\u017a\u0107 mn\u00f3stwo, napisanych przyst\u0119pnym j\u0119zykiem, praktycznych informacji o tym, na jakie sk\u0142adniki w dietach ro\u015blinnych zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, jak przygotowywa\u0107 prawid\u0142owo zbilansowane posi\u0142ki, unikn\u0105\u0107 niedobor\u00f3w i dowiedzie\u0107 si\u0119, czy gospodarka mineralno-witaminowa funkcjonuje w organizmie prawid\u0142owo. Serdecznie zach\u0119camy do jej zakupu, a tak\u017ce do lektury wywiadu z jej autork\u0105!<\/p>\n

PIOTR RZYMSKI: – Przede wszystkim chcia\u0142bym bardzo pogratulowa\u0107 ksi\u0105\u017cki. To swoiste novum na polskim rynku wydawniczym – dotychczas nie by\u0142o na nim polskoj\u0119zycznej pozycji, kt\u00f3ra merytorycznie, odnosz\u0105c si\u0119 do \u017ar\u00f3de\u0142 naukowych, porusza\u0142aby tematyk\u0119 diet wegetaria\u0144skich. Uda\u0142o si\u0119 to pani uczyni\u0107 w bardzo przyst\u0119pny spos\u00f3b.<\/strong>
\nIWONA KIBIL: – Dzi\u0119kuj\u0119 bardzo! Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka ma tak du\u017co pozytywnych recenzji. Obawia\u0142am si\u0119 troch\u0119, jak zostanie przyj\u0119ta w \u015brodowisku lekarskim i dietetyk\u00f3w, bo weganizm jest r\u00f3\u017cnie odbierany.<\/p>\n

Co pani\u0105 sk\u0142oni\u0142o do napisania tej ksi\u0105\u017cki?<\/strong>
\nOd kilku lat prowadz\u0119 w\u0142asn\u0105 praktyk\u0119 i zajmuj\u0119 si\u0119 osobami b\u0119d\u0105cymi na diecie wega\u0144skiej lub wegetaria\u0144skiej z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w. Czasem s\u0105 to powody ideologiczne, czasem zdrowotne, czasem po cz\u0119\u015bci obydwa. Zauwa\u017cam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wegan i wegetarian w Polsce przybywa, jest to widoczne te\u017c w zwi\u0119kszaj\u0105cym si\u0119 asortymencie \u017cywno\u015bci gotowej ze znaczkiem \u201ev\u201d w sklepach. R\u00f3wnie\u017c dietetycy poszukiwali sposob\u00f3w na pog\u0142\u0119bienie wiedzy z zakresu diet ro\u015blinnych, gdy\u017c na studiach diety te praktycznie nie by\u0142y omawiane lub by\u0142y wspominane jako niedoborowe. Od kilku lat prowadz\u0119 warsztaty z bilansowania diety wega\u0144skiej, a od tego roku s\u0105 to nawet warsztaty wirtualne. My\u015bl\u0119, \u017ce taka ksi\u0105\u017cka, zawieraj\u0105ca konkretne informacje na temat diety wega\u0144skiej, by\u0142a bardzo potrzebna w Polsce. Dotychczas nie by\u0142o dobrych poradnik\u00f3w w tym zakresie w j\u0119zyku polskim. Stara\u0142am si\u0119 wype\u0142ni\u0107 t\u0119 luk\u0119.<\/p>\n

Chcia\u0142em zapyta\u0107 o redakcj\u0119 naukow\u0105. Pani dr Danuta Gajewska jest zaanga\u017cowana w badania naukowe wp\u0142ywu diet na zdrowie cz\u0142owieka. Jestem ciekaw, jak nawi\u0105za\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy paniami?<\/strong>
\nDr Danuta Gajewska by\u0142a moj\u0105 promotork\u0105 podczas studi\u00f3w na SGGW. Nie widzia\u0142y\u015bmy si\u0119 przez kilka lat i spotka\u0142y\u015bmy si\u0119 w Warszawie w Centrum Zdrowia Dziecka na konferencji. Pani doktor mia\u0142a na niej sw\u00f3j wyk\u0142ad, a ja by\u0142am uczestniczk\u0105 i w czasie przerwy podesz\u0142am si\u0119 przywita\u0107. Wspaniale by\u0142o si\u0119 spotka\u0107 po d\u0142u\u017cszym czasie, bardzo dobrze wspominam wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z dr Gajewsk\u0105. Podczas kr\u00f3tkiej rozmowy pani doktor powiedzia\u0142a, \u017ce mia\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 skontaktowa\u0107, bo wydawnictwo PZWL szuka odpowiedniej osoby do napisania ksi\u0105\u017cki na temat diety wegetaria\u0144skiej – uzna\u0142a, \u017ce b\u0119d\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 osob\u0105. Z pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cka mia\u0142a wygl\u0105da\u0107 troch\u0119 inaczej, mia\u0142a by\u0107 o wegetaria\u0144skiej rodzinie. Jednak nam\u00f3wi\u0142am wydawc\u0119, \u017ceby zrobi\u0107 kompletny, praktyczny poradnik na temat weganizmu. I jest!<\/p>\n

Jak du\u017co czasu zaj\u0119\u0142o pani\u00a0przygotowanie ksi\u0105\u017cki? Jest pani przecie\u017c zawodowym dietetykiem, edukatorem \u017cywieniowym, bardzo aktywn\u0105 i pracowit\u0105 osob\u0105.<\/strong>
\nPisa\u0142am j\u0105 w okresie luty 2017 – wrzesie\u0144 2017, czasem zdarza\u0142o mi si\u0119 siedzie\u0107 nad ni\u0105 ca\u0142y dzie\u0144, innym razem mog\u0142am pozwoli\u0107 sobie jedynie na godzin\u0119 pracy. Bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. Jednak praca nad ksi\u0105\u017ck\u0105 niesamowicie mnie poch\u0142on\u0119\u0142a.<\/p>\n

Z my\u015bl\u0105 o jakim czytelniku j\u0105 pani przygotowa\u0142a?<\/strong>
\nMy\u015bl\u0119, \u017ce zar\u00f3wno lekarze, dietetycy, jak i osoby zainteresowane diet\u0105 wega\u0144sk\u0105 zrozumiej\u0105 wszystko, co jest zawarte w ksi\u0105\u017cce. Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest napisana w do\u015b\u0107 przyst\u0119pny spos\u00f3b.<\/p>\n

\u015awietnym i praktycznym pomys\u0142em by\u0142o podanie w ksi\u0105\u017cce konkretnych propozycji zbilansowanych dietetycznie jad\u0142ospis\u00f3w.<\/strong>
\nDlatego w\u0142a\u015bnie \u201eWege. Dieta ro\u015blinna w praktyce\u201d. Nie chcia\u0142am jednak, aby przepis\u00f3w by\u0142o bardzo du\u017co, bo takich ksi\u0105\u017cek w Polsce jest mn\u00f3stwo. Skupi\u0142am si\u0119 bardziej na informacjach \u017cywieniowych i przegl\u0105dach bada\u0144 naukowych.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c na co dzie\u0144 ze \u015brodowiskiem lekarskim, nie raz spotka\u0142em si\u0119 z dosy\u0107 jednoznacznie negatywn\u0105 opini\u0105 na temat diet wegetaria\u0144skich: pocz\u0105wszy od zdania, \u017ce s\u0105 dziwactwem, wbrew ludzkiej naturze, a\u017c po postulowanie ich szkodliwo\u015bci. Mo\u017ce to jednak wyj\u0105tki, kt\u00f3re przyku\u0142y akurat moj\u0105 uwag\u0119. Jak pani s\u0105dzi – czy polscy lekarze dostrzegaj\u0105 dobr\u0105 stron\u0119 medalu zwi\u0105zan\u0105 z dietami wegetaria\u0144skimi?<\/strong>
\nJa z tymi negatywnymi opiniami spotykam si\u0119 od wielu lat! Ju\u017c nie wspominam o tym, \u017ce podobno w krakowskim szpitalu jest oddzia\u0142 psychiatryczny dla wegan i wegetarian\u00a0– to us\u0142ysza\u0142am kiedy\u015b od wyk\u0142adowcy. Og\u00f3lnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 opinii jest negatywnych lub neutralnych, ale my\u015bl\u0119, \u017ce przyczyn\u0105 tego jest mniejszy dost\u0119p do informacji na temat tych diet. Dawniej cz\u0119sto na uczelniach m\u00f3wiono, jak bardzo mog\u0105 szkodzi\u0107, i zapewne informacje te zosta\u0142y utrwalone tak samo jak te, \u017ce dieta wegetaria\u0144ska prowadzi do niedoboru bia\u0142ka. Na szcz\u0119\u015bcie coraz wi\u0119cej lekarzy i innych specjalist\u00f3w zdrowia wyra\u017ca pozytywn\u0105 opini\u0119 na temat diet ro\u015blinnych. My\u015bl\u0119, \u017ce za kilka lat bardzo du\u017co si\u0119 zmieni w tym zakresie.<\/p>\n

A jak na tym tle prezentuj\u0105 si\u0119 polscy dietetycy? Czy uwa\u017ca pani, \u017ce s\u0105 przygotowani, by pracowa\u0107 z osobami stosuj\u0105cymi diety wegetaria\u0144skie?<\/strong>
\nZ dietetykami bywa r\u00f3\u017cnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich doszkala si\u0119 lub poszukuje informacji we w\u0142asnym zakresie i radzi sobie z bilansowaniem diet wega\u0144skich. Niestety s\u0105 r\u00f3wnie\u017c tacy, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce weganizm jest nie do zbilansowania, i neguj\u0105 ten spos\u00f3b \u017cywienia.<\/p>\n

W niedawno opublikowanym na \u0142amach „Appetite”<\/a> badaniu ameryka\u0144scy naukowcy zaobserwowali, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b mo\u017ce mie\u0107 opory przed przej\u015bciem na diet\u0119 wega\u0144sk\u0105 z obawy przed stygmatyzacj\u0105, ze wzgl\u0119du na brak zrozumienia ze strony otoczenia. Czy wed\u0142ug pani w Polsce mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 podobny problem?<\/strong>
\nMy\u015bl\u0119, \u017ce w Polsce wraz ze wzrostem liczby wegan i wegetarian ten problem jest coraz mniejszy. Tzn. w wi\u0119kszych miastach praktycznie nie ma problemu, je\u017celi kto\u015b nie je mi\u0119sa, i raczej nikogo to nie dziwi. Podejrzewam, \u017ce w mniejszych miasteczkach i na wsiach osoby wege mog\u0105 czu\u0107 si\u0119 bardziej odosobnione. To r\u00f3wnie\u017c zale\u017cy od charakteru tych os\u00f3b i towarzystwa, w jakim przebywaj\u0105 na co dzie\u0144. Moi pacjenci czasem na konsultacj\u0119 przyprowadzaj\u0105 kogo\u015b z rodziny, kto jest nieprzekonany do diety wega\u0144skiej, aby pos\u0142ucha\u0142, \u017ce nie jest taka straszna i niedoborowa. Ja te\u017c nie staram si\u0119 nikogo przekonywa\u0107 na si\u0142\u0119, odpowiadam na pytania i staram si\u0119 rozwiewa\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

Czy s\u0105 takie osoby, pacjenci, kt\u00f3rym poleci\u0142aby pani rozwa\u017cenie przej\u015bcia na zbilansowane diety ro\u015blinne?<\/strong>
\nNa pewno osoby cierpi\u0105ce na choroby takie jak mia\u017cd\u017cyca, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, dna moczanowa, cukrzyca typu 2, oty\u0142o\u015b\u0107 i nadwaga, reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w itp. Du\u017co by wymienia\u0107! Dobrze zbilansowana dieta ro\u015blinna wnosi wiele korzy\u015bci, mo\u017ce ratowa\u0107 \u017cycie.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce zwraca pani uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 suplementacji witaminy B12 przez wegetarian, zw\u0142aszcza wegan. Mimo \u017ce obecnie m\u00f3wi si\u0119 o tym coraz wi\u0119cej, deficyty tej witaminy s\u0105 wci\u0105\u017c za cz\u0119ste w\u015br\u00f3d os\u00f3b stosuj\u0105cych diety wegetaria\u0144skie. W jaki spos\u00f3b mog\u0105 si\u0119 one przed nimi chroni\u0107?<\/strong>
\nJedyne wyj\u015bcie to suplementacja witaminy B12 i nieczytanie g\u0142upot lub ogl\u0105danie g\u0142upot (na YouTube) o tym, \u017ce nie trzeba tego robi\u0107. Niestety cz\u0119sto youtuberzy i blogerzy, popularyzuj\u0105cy mity na temat witaminy B12, s\u0105 bardzo przekonuj\u0105cy, oczywi\u015bcie nie bior\u0105c odpowiedzialno\u015bci za zdrowie czytelnik\u00f3w\/s\u0142uchaczy.<\/p>\n

Jaki\u015b czas temu pisali\u015bmy o badaniu klinicznym<\/a>, w kt\u00f3rym wykazano, \u017ce mycie z\u0119b\u00f3w past\u0105 do z\u0119b\u00f3w wzbogacon\u0105 w cyjanokobalamin\u0119 (100 \u00b5g\/g) umo\u017cliwia popraw\u0119 statusu witaminy B12 na skutek jej wch\u0142ania si\u0119 przez \u015bluz\u00f3wk\u0119. Co pani s\u0105dzi o takiej metodzie \u201esuplementacji\u201d?<\/strong>
\nJu\u017c kiedy\u015b o tym s\u0142ysza\u0142am, na konferencji w Berlinie kilka lat temu przedstawiono wyniki tego badania. My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 rozwi\u0105zanie dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie chc\u0105 u\u017cywa\u0107 suplement\u00f3w i szczotkuj\u0105 z\u0119by przynajmniej dwa razy dziennie, ale nie jest to a\u017c tak efektywne w podnoszeniu st\u0119\u017cenia witaminy B12 w surowicy jak suplement w dawce 250-500 \u00b5g\/dzie\u0144. Jestem r\u00f3wnie\u017c ciekawa, jak na tak\u0105 past\u0119 zareagowa\u0142yby osoby z alergi\u0105 na kobalt, kt\u00f3re po przyjmowaniu witaminy B12 w wi\u0119kszych dawkach do\u015bwiadczaj\u0105 objaw\u00f3w alergii. By\u0107 mo\u017ce pasta do z\u0119b\u00f3w by\u0142aby dla nich dobrym rozwi\u0105zaniem.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce diety wega\u0144skie maj\u0105 wszelkie w\u0142a\u015bciwo\u015bci, by zmniejsza\u0107 ryzyko chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Jednak wed\u0142ug metaanaliz<\/a> ryzyko to jest ni\u017csze tylko wzgl\u0119dem choroby niedokrwiennej serca. Czy s\u0105dzi pani, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 zwi\u0105zane ze zbyt wysokim poziomem homocysteiny, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 wynika\u0107 w\u0142a\u015bnie z deficyt\u00f3w witaminy B12? A mo\u017ce jednak z jeszcze innych przyczyn?<\/strong>
\nMy\u015bl\u0119, \u017ce kilka czynnik\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 znaczenie, m.in. niedob\u00f3r witaminy B12 i podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie homocysteiny, niski status kwas\u00f3w omega-3 w erytrocytach czy potencjalnie ni\u017cszy status selenu w\u015br\u00f3d wegan w Europie. Wszystko da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107. B12 i omega-3 mo\u017cna suplementowa\u0107. Selen nale\u017cy oznaczy\u0107 i indywidualnie ustali\u0107 post\u0119powanie \u017cywieniowe.<\/p>\n

A zatem osoby b\u0119d\u0105ce na dietach wegetaria\u0144skich powinny monitorowa\u0107 gospodark\u0119 witaminy B12. Jak pani jednak zauwa\u017ca, ocena jej surowiczego st\u0119\u017cenia nie jest najlepszym narz\u0119dziem diagnostycznym. Jakie badania by pani poleci\u0142a?<\/strong>
\nTo zale\u017cy od diety, czasu jej stosowania i suplement\u00f3w, jakie przyjmuje pacjent. Je\u017celi w diecie nie ma produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego ani suplementacji, sam pomiar B12 wystarczy, aby oceni\u0107 jej st\u0119\u017cenie. Je\u017celi pacjent suplementuje B12 lub np. spirulin\u0119, warto r\u00f3wnie\u017c wykona\u0107 badanie dodatkowe, np. homocystein\u0119, bo sam pomiar witaminy B12 mo\u017ce by\u0107 niemiarodajny. Ja w swojej praktyce niestety do\u015b\u0107 cz\u0119sto spotykam si\u0119 z niedoborami witaminy B12 i po rozmowie z pacjentem i sprawdzeniu samej morfologii cz\u0119sto ju\u017c wiem, \u017ce niedob\u00f3r jest i nawet zazwyczaj trafnie udaje mi si\u0119 wyczu\u0107, w jakim jest zakresie. Bardzo dobrymi wska\u017anikami s\u0105 holoTCII i kwas metylmalonowy (MMA), ale s\u0105 trudno dost\u0119pne w Polsce i drogie.<\/p>\n

Jakie jeszcze badania diagnostyczne warto by\u0142oby rozwa\u017cy\u0107, b\u0119d\u0105c na diecie wegetaria\u0144skiej?<\/strong>
\nStandardowe: morfologia krwi, poziom hormonu tyreotropowego (TSH), profil lipidowy, st\u0119\u017cenie witaminy D i ferrytyny. W przypadku chor\u00f3b indywidualnie trzeba oczywi\u015bcie oznaczy\u0107 dodatkowe wska\u017aniki.<\/p>\n

Jest pani r\u00f3wnie\u017c autork\u0105 ksi\u0105\u017cki „Weganka w ci\u0105\u017cy”<\/a>. W opinii uznanych towarzystw dietetycznych zbilansowana dieta wega\u0144ska jest odpowiednia na ka\u017cdym etapie \u017cycia – r\u00f3wnie\u017c w ci\u0105\u017cy i w okresie laktacji. Czy jest co\u015b, na co szczeg\u00f3lnie powinny zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 kobiety stosuj\u0105ce diety ro\u015blinne w okresie prokreacyjnym?<\/strong>
\nPowinny stosowa\u0107 normaln\u0105 dobrze zbilansowan\u0105 diet\u0119 ro\u015blinn\u0105 z uwzgl\u0119dnieniem suplementacji witamin\u0105 B12, D i kwas\u00f3w omega-3. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na kwas foliowy z diety i jego suplementacj\u0119.<\/p>\n

Czy my\u015bli pani, \u017ce odsetek os\u00f3b rezygnuj\u0105cych lub ograniczaj\u0105cych mi\u0119so b\u0119dzie r\u00f3s\u0142? <\/strong>
\nMy\u015bl\u0119, \u017ce tak. Tym bardziej \u017ce jest coraz wi\u0119cej ludzi na \u015bwiecie i z czasem trzeba b\u0119dzie poszukiwa\u0107 nowych alternatyw dla mi\u0119sa, aby wy\u017cywi\u0107 ludzko\u015b\u0107. Ponadto stale wzrasta \u015bwiadomo\u015b\u0107 konsument\u00f3w. Osoby wykszta\u0142cone cz\u0119\u015bciej si\u0119gaj\u0105 po warzywa, owoce i produkty zdrowsze. Odwa\u017c\u0119 si\u0119 nawet powiedzie\u0107, \u017ce dieta wega\u0144ska mo\u017ce by\u0107 diet\u0105 przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Na naszym blogu nie raz pisali\u015bmy o nowoczesnych propozycjach produkcji \u017cywno\u015bci. Zastanawiam si\u0119, jakie jest pani zdanie o mi\u0119sie produkowanym w warunkach in vitro<\/em><\/a>. Czy to dobry pomys\u0142 i czy mo\u017ce si\u0119 kiedy\u015b przyj\u0105\u0107 na naszych sto\u0142ach?<\/strong>
\nMy\u015bl\u0119, \u017ce to jest bardzo dobry pomys\u0142! Dzi\u0119ki pozyskiwaniu mi\u0119sa z kom\u00f3rek macierzystych zwierz\u0105t mo\u017cemy uzyska\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o bia\u0142ka, a nawet modyfikowa\u0107 jego sk\u0142ad (np. doda\u0107 kwas\u00f3w omega-3, zredukowa\u0107 ilo\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych), co mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do redukcji ryzyka niekt\u00f3rych chor\u00f3b przewlek\u0142ych. Jestem bardzo ciekawa, co b\u0119dzie dalej. Na pewno sama nie wybra\u0142abym mi\u0119sa z prob\u00f3wki, bo mi\u0119sa nie jem w og\u00f3le, ale jest to \u015bwietne rozwi\u0105zanie dla os\u00f3b, kt\u00f3rym brakuje smaku mi\u0119sa lub kt\u00f3re nie mog\u0105 go je\u015b\u0107 z przyczyn zdrowotnych.<\/p>\n

ROZMAWIA\u0141 PIOTR RZYMSKI<\/p>\n

\"\"

Iwona Kibil jet absolwentk\u0105 Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie i Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, praktykuj\u0105cym dietetykiem, w\u0142a\u015bcicielk\u0105 poradni dietetycznej wegecentrum.pl<\/a> i platformy z kursami wirtualnymi vegetitian.com<\/a>, autork\u0105 ksi\u0105\u017cek (m.in. ksi\u0105\u017cek „Wege. Dieta ro\u015blinna w praktyce”<\/a>, „Weganka w ci\u0105\u017cy”<\/a>) i artyku\u0142\u00f3w w czasopismach specjalistycznych i naukowych. W wolnych chwilach prowadzi bloga<\/a> i kana\u0142 na YouTube<\/a>.<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jest praktykuj\u0105c\u0105 dietetyczk\u0105, wegetariank\u0105, prowadzi bloga, a ostatnio napisa\u0142a pierwsz\u0105 tak wszechstronn\u0105, polskoj\u0119zyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o diecie wegetaria\u0144skiej „Wege. Dieta ro\u015blinna w praktyce”, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem Wydawnictwa Lekarskiego PZWL. Iwona Kibil.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1757,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,181],"tags":[417,185,184,90],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1751"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1751"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1779,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1751\/revisions\/1779"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}