
{"id":1781,"date":"2019-04-12T09:29:32","date_gmt":"2019-04-12T07:29:32","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=1781"},"modified":"2019-04-13T23:27:52","modified_gmt":"2019-04-13T21:27:52","slug":"proveg-new-food-conference-nadzieja-na-lepsza-przyszlosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2019\/04\/12\/proveg-new-food-conference-nadzieja-na-lepsza-przyszlosc\/","title":{"rendered":"ProVeg &#8222;New Food Conference&#8221;. Nadzieja na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1782\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/nfc.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"540\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/nfc.jpg 960w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/nfc-300x169.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/nfc-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><br \/>\nPod koniec marca odby\u0142a si\u0119 w Berlinie &#8222;New Food Conference&#8221;, zorganizowana przez <a href=\"https:\/\/proveg.com\/\">ProVeg International<\/a>. By\u0142a to pierwsza w Europie konferencja, na kt\u00f3rej naukowcy, przedsi\u0119biorcy i inwestorzy dyskutowali o produkcji i komercjalizacji ro\u015blinnych alternatyw dla produkt\u00f3w mi\u0119snych oraz przysz\u0142o\u015bci mi\u0119sa <em>in vitro<\/em>. Z ogromn\u0105 nadziej\u0105, \u017ce rewolucja jest mo\u017cliwa.<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<p>W zabytkowym, berli\u0144skim Kalkscheune nikt z ponad 300 uczestnik\u00f3w z ponad 30 kraj\u00f3w nie mia\u0142 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce obecny model produkcji \u017cywno\u015bci <a href=\"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/2018\/04\/06\/u-progu-globalnej-zmiany-cywilizacja-2-0\/\">musi jak najszybciej ulec zmianie<\/a>. Produkcja mi\u0119sa i innych produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych wymaga utrzymywania w hodowli ok. 70 miliard\u00f3w (!) zwierz\u0105t rocznie oraz prowadzi do <a href=\"https:\/\/science.sciencemag.org\/content\/360\/6392\/987\">degradacji \u015brodowiska<\/a> na skutek wylesiania, emisji gaz\u00f3w cieplarnianych, eutrofizacji w\u00f3d powierzchniowych, utraty bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, stwarza <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/nauka\/1782950,1,polskie-mieso-dramat-w-czterech-aktach.read\">zagro\u017cenia dla zdrowia<\/a> zwi\u0105zane chocia\u017cby ze stosowaniem w hodowli antybiotyk\u00f3w, co sprzyja promocji szczep\u00f3w bakterii opornych na dzia\u0142anie antybiotyk\u00f3w. I gdyby jeszcze by\u0142o ma\u0142o, jest po prostu zawstydzaj\u0105co s\u0142abo wydajna&#8230;<\/p>\n<div id=\"attachment_1796\" style=\"width: 824px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1796\" class=\"size-full wp-image-1796\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/konwersjakaloryczna.jpg\" alt=\"\" width=\"814\" height=\"424\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/konwersjakaloryczna.jpg 814w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/konwersjakaloryczna-300x156.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/konwersjakaloryczna-768x400.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 814px) 100vw, 814px\" \/><p id=\"caption-attachment-1796\" class=\"wp-caption-text\">Konwersja kaloryczna dla produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych mierzona jako odsetek wsadu kalorycznego w postaci paszy, kt\u00f3ry zosta\u0142 efektywnie odzyskany w wyprodukowanej \u017cywno\u015bci (<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0959378016302370?via%3Dihub#bib0330\">Alexander i inni 2016<\/a>\/<a href=\"https:\/\/ourworldindata.org\/meat-and-seafood-production-consumption#efficiency-of-meat-production\">ourworldindata.org<\/a>).<\/p><\/div>\n<p>Ze \u015brodowiskowego punktu widzenia najbardziej zr\u00f3wnowa\u017conym rozwi\u0105zaniem dietetycznym jest przej\u015bcie na weganizm. Rozwi\u0105zanie to jest jednak za radykalne dla wi\u0119kszo\u015bci. Jak wynika ze statystyk, w krajach rozwini\u0119tych takich jak Niemcy odsetek wegan nie zmieni\u0142 si\u0119 istotnie w przeci\u0105gu ostatnich lat. Ro\u015bnie natomiast liczba os\u00f3b ograniczaj\u0105cych mi\u0119so, czy stosuj\u0105cych diet\u0119 fleksitaria\u0144sk\u0105, w kt\u00f3rej produkty odzwierz\u0119ce spo\u017cywa si\u0119 tylko okazjonalnie, np. poza domem, w trakcie przyj\u0119\u0107. <a href=\"http:\/\/www.proveg.com\">ProVeg International<\/a>, organizacja non-profit zak\u0142adaj\u0105ca sobie za cel globaln\u0105 redukcj\u0119 spo\u017cycia mi\u0119sa o 50% do 2040 r., skupia si\u0119 mi\u0119dzy innymi na promocji takiego sposobu \u017cywienia. R\u00f3wnie\u017c w Polsce, gdzie od 2017 r. dzia\u0142a oddzia\u0142 <a href=\"https:\/\/proveg.com\/pl\/\">ProVeg Polska<\/a>.<\/p>\n<p>Pierwszy dzie\u0144 &#8222;New Food Conference&#8221; po\u015bwi\u0119cono wi\u0119c produktom ro\u015blinnym, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 alternatyw\u0105 dla \u017cywno\u015bci odzwierz\u0119cej, zar\u00f3wno dla tych kt\u00f3rzy z jedzenia mi\u0119sa ju\u017c zrezygnowali, jak i os\u00f3b, kt\u00f3re chcia\u0142yby ograniczy\u0107 jego spo\u017cycie. Wytworzenie ro\u015blinnego produktu, kt\u00f3ry faktycznie na\u015bladuje wo\u0142owin\u0119, ser \u017c\u00f3\u0142ty czy bia\u0142y pod wzgl\u0119dem wygl\u0105du, zapachu, soczysto\u015bci, faktury i smaku, a zarazem nie wykorzystuje w tym celu produkt\u00f3w wysoko przetworzonych jest bardzo trudnym zadaniem, o czym m\u00f3wi\u0142 na konferencji mi\u0119dzy innymi <a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/B9780128148747000067\">prof. Jan Van Der Goot<\/a>. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce coraz wi\u0119cej zespo\u0142\u00f3w naukowych anga\u017cuje si\u0119 w dok\u0142adne poznanie sk\u0142adnik\u00f3w mi\u0119sa, kt\u00f3re s\u0105 krytyczne dla tych w\u0142a\u015bnie jego cech oraz odtworzenia ich walor\u00f3w przy zastosowaniu zwi\u0105zk\u00f3w pochodzenia ro\u015blinnego. Wymaga to interdyscyplinarnej wsp\u00f3\u0142pracy biolog\u00f3w molekularnych, chemik\u00f3w analitycznych, technolog\u00f3w \u017cywno\u015bci a nawet neurobiolog\u00f3w.<\/p>\n<p>To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki takiej kooperacji kalifornijskiej firmie <a href=\"https:\/\/impossiblefoods.com\/\">Impossible Foods<\/a> uda\u0142o si\u0119 w 2016 r. stworzy\u0107 <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/nauka\/1788300,1,najbardziej-niemozliwy-burger-swiata-podbija-amerykanskie-sieci-fast-foodow.read\">Impossible Burger&#8217;a<\/a>, kt\u00f3ry w kwietniu br. wszed\u0142 do menu wybranych sieci Burger King w Stanach Zjednoczonych. Ogromnym wzi\u0119ciem cieszy si\u0119 te\u017c jego najwi\u0119kszy konkurent, Beyond Burger, wprowadzony przez ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0119 <a href=\"https:\/\/www.beyondmeat.com\/\">Beyond Meat<\/a>. Obydwa burgery maj\u0105 wygl\u0105d, faktur\u0119 i smak \u0142udz\u0105co podobny do wo\u0142owych odpowiednik\u00f3w, cho\u0107 nie posiadaj\u0105 w sobie ani grama mi\u0119sa. O ile Impossible Burger&#8217;a zje\u015b\u0107 mo\u017cna jak dotychczas tylko w Stanach Zjednoczonych, Singapurze i Hong-Kongu, Beyond Burger dost\u0119pny jest ju\u017c w ponad 50 krajach, w tym od niedawna <a href=\"https:\/\/mamstartup.pl\/roslinne-burgery-startupu-beyond-meat-wkraczaja-do-polski\">r\u00f3wnie\u017c w wybranych restauracjach w Polsce<\/a>. Obydwa produkty nie s\u0105 adresowane przede wszystkim do wegan, ale do tych os\u00f3b, kt\u00f3re nie chc\u0105 lub nie potrafi\u0105 zrezygnowa\u0107 z jedzenia mi\u0119sa. Dzi\u0119ki nim b\u0119d\u0105 mog\u0142y cieszy\u0107 si\u0119 lubianym przez siebie smakiem, w zamian za mniejszy koszt \u015brodowiskowy i brak cierpienia zwierz\u0105t. Sensowne?<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/jsYq_gHHaUE\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Zar\u00f3wno Beyond Meat i Impossible Foods otrzyma\u0142y ogromne wsparcie finansowe &#8211; pierwsza firma chocia\u017cby od Billa Gatesa, Dona Thompsona, by\u0142ego dyrektora sieci McDonald&#8217;s oraz Tyson Foods, mi\u0119snego potentata, a druga od Google Ventures czy miliardera Li Ka-shing. Mo\u017cna by\u0107 pewnym, \u017ce wspomniane firmy nie spoczn\u0105 na laurach. Impossible Foods zapowiada, \u017ce do 2035 r. stworzy niezwierz\u0119ce odpowiedniki wszystkich g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w mi\u0119s, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 od nich nierozr\u00f3\u017cnialne.<\/p>\n<p>Produkcja \u017cywno\u015bci wega\u0144skiej, na\u015bladuj\u0105cej produkty zwierz\u0119ce, mo\u017ce by\u0107 komercyjnym sukcesem r\u00f3wnie\u017c bez gigantycznego wsparcia finansowego &#8211; udowadnia to przyk\u0142ad firmy <a href=\"https:\/\/www.simply-v.de\/de\/\">Simply V<\/a>, za\u0142o\u017conej w 2015 r. przez Caroline Zimmer. W ekspresowym tempie podbi\u0142a ona niemiecki rynek swoim wega\u0144skim serem \u017c\u00f3\u0142tym i bia\u0142ym, kt\u00f3re oparte s\u0105 o kalifornijskie migda\u0142y. Produkty Simply V dost\u0119pne s\u0105 w wielu marketach na terenie Niemiec, mo\u017cna je zakupi\u0107 r\u00f3wnie\u017c przez polskie sklepy internetowe. W przerwach mi\u0119dzy sesjami wyk\u0142adowymi &#8222;New Food Conference&#8221; mo\u017cna by\u0142o raczy\u0107 si\u0119 przygotowanymi w oparciu o ich produkty kanapkami i pizz\u0105. By\u0107 mo\u017ce nie spe\u0142ni\u0142yby one oczekiwa\u0144 ka\u017cdego fana nabia\u0142u, ale b\u0119d\u0105 bardzo dobr\u0105 propozycj\u0105 dla tych wszystkich, kt\u00f3rzy t\u0119skni\u0105 za jego smakiem lub s\u0105 sk\u0142onni do pewnych po\u015bwi\u0119ce\u0144 na rzecz ochrony \u015brodowiska.<\/p>\n<p>Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w Europie ro\u015bnie liczba ma\u0142ych firm i start-up\u00f3w chc\u0105cych produkowa\u0107 wega\u0144skie alternatywy dla produkt\u00f3w zwierz\u0119cych. Te najbardziej innowacyjne mog\u0105 stara\u0107 si\u0119 o wsparcie w projekcie <a href=\"https:\/\/proveg.com\/pl\/blog\/proveg-incubator-pierwszy-w-europie-inkubator-dla-roslinnych-startupow-masz-pomysl-dolacz-juz-teraz\/\">ProVeg Incubator<\/a>. R\u00f3wnie\u017c Polska ma si\u0119 czym pochwali\u0107: chocia\u017cby <a href=\"https:\/\/www.serotonina.com.pl\/\">Serotonin\u0105<\/a>, pierwsz\u0105 w naszym kraju manufaktura, wytwarzaj\u0105c\u0105 w pe\u0142ni ro\u015blinne odpowiedniki ser\u00f3w jako\u015bciowych czy <a href=\"https:\/\/www.bezmiesnymiesny.pl\/\">Bezmi\u0119snym Mi\u0119snym<\/a>, kt\u00f3ry oferuje ca\u0142\u0105 gamm\u0119 ro\u015blinnej garma\u017cerki: bia\u0142e kie\u0142basy, boczek, szynk\u0119, \u017ceberka i wiele innych. Rynek produkt\u00f3w ro\u015blinnych ro\u015bnie w si\u0142\u0119, a wegetarianizm staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 mainstreamu kraj\u00f3w rozwini\u0119tych. Nawet McDonalds w wybranych restauracjach zacz\u0105\u0142 wprowadza\u0107 <a href=\"https:\/\/noizz.pl\/jedzenie\/mcdonalds-przechodzi-na-fleksitarianizm-w-ofercie-wege-nuggetsy\/52nf6wn\">wega\u0144skiego burgera i nuggetsy<\/a>.<\/p>\n<div id=\"attachment_1793\" style=\"width: 1013px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1793\" class=\"size-full wp-image-1793\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vegefood.jpg\" alt=\"\" width=\"1003\" height=\"353\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vegefood.jpg 1003w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vegefood-300x106.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vegefood-768x270.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1003px) 100vw, 1003px\" \/><p id=\"caption-attachment-1793\" class=\"wp-caption-text\">Oferta ro\u015blinnych odpowiednik\u00f3w produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych zwi\u0119ksza si\u0119 z ka\u017cdym rokiem. Z lewej produkty niemieckie, m.in. Simply V; z prawej &#8211; polska wege-garma\u017cerka z Bezmi\u0119snego Mi\u0119snego (Fot. B. Poniedzia\u0142ek)<\/p><\/div>\n<p>Niestety, mimo trendu ograniczania spo\u017cycia mi\u0119sa w krajach rozwini\u0119tych, jego poda\u017c w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119 stale ro\u015bnie. Ponadto, mn\u00f3stwo ludzi po prostu lubi mi\u0119so, nie ma zamiaru z niego zrezygnowa\u0107, a ich emocjonalna reakcja na jego widok jest silniejsza ni\u017c na widok pokarm\u00f3w ro\u015blinnych. Wed\u0142ug przewidywa\u0144 zapotrzebowanie na mi\u0119so b\u0119dzie systematycznie ros\u0142o i bez rewolucyjnych zmian liczba utrzymywanych w hodowli zwierz\u0105t w 2050 r., gdy wielko\u015b\u0107 populacji ludzkiej przekracza\u0107 b\u0119dzie ju\u017c 9,5 mld, wynosi\u0107 mo\u017ce a\u017c 90-120 miliard\u00f3w. Potrzebne s\u0105 zatem inne rozwi\u0105zania na drodze do zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. W innym przypadku globalne problemy wywo\u0142ywane przez hodowl\u0119 zwierz\u0105t b\u0119d\u0105 dalej si\u0119 nawarstwia\u0107.<\/p>\n<div id=\"attachment_1785\" style=\"width: 966px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1785\" class=\"wp-image-1785 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/FAO_2018.jpg\" alt=\"\" width=\"956\" height=\"520\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/FAO_2018.jpg 956w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/FAO_2018-300x163.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/FAO_2018-768x418.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 956px) 100vw, 956px\" \/><p id=\"caption-attachment-1785\" class=\"wp-caption-text\">Prognozy przewiduj\u0105 systematyczny wzrost globalnego zapotrzebowania na mi\u0119so (<a href=\"http:\/\/www.fao.org\/docrep\/016\/ap106e\/ap106e.pdf\">FAO<\/a>\/<a href=\"https:\/\/ourworldindata.org\/grapher\/global-meat-projections-to-2050\">ourworldindata.org<\/a>)<\/p><\/div>\n<p>St\u0105d te\u017c ProVeg zdecydowa\u0142, by drugi dzie\u0144 &#8222;New Food Conference&#8221; po\u015bwi\u0119ci\u0107 w ca\u0142o\u015bci r\u00f3\u017cnorodnym aspektom <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/nauka\/1770070,1,kto-i-dlaczego-obawia-sie-miesa-in-vitro.read\">komercjalizacji mi\u0119sa <em>in vitro<\/em><\/a>: od samych metod jego pozyskiwania, przez przemys\u0142owe ich skalowanie, spo\u0142eczn\u0105 akceptacj\u0119 i regulacje prawne. Produkcja tego typu opiera si\u0119 o techniki izolacji i hodowli kom\u00f3rkowych znane z nauk biomedycznych. Sporo czasu na ich om\u00f3wienie po\u015bwi\u0119ci\u0142 Mark Post z Uniwersytetu w Maastricht i firmy <a href=\"https:\/\/www.mosameat.com\/\">Mosa Meat<\/a>, kt\u00f3rego zesp\u00f3\u0142 <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/nauka\/1770070,1,kto-i-dlaczego-obawia-sie-miesa-in-vitro.read\">otrzyma\u0142 w 2013 r.<\/a> w warunkach laboratoryjnych pierwszego w historii wo\u0142owego burgera. Do izolowanych kom\u00f3rek nale\u017c\u0105 przede wszystkim kom\u00f3rki satelitowe mi\u0119\u015bni, kt\u00f3re normalnie bior\u0105 udzia\u0142 w regeneracji w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych, mezenchymalne kom\u00f3rki macierzyste, kt\u00f3re r\u00f3\u017cnicuje si\u0119 w adipocyty (kom\u00f3rki t\u0142uszczowe) oraz buduj\u0105ce elementy \u0142\u0105cznikowe fibroblasty i wy\u015bcielaj\u0105ce naczynia krwiono\u015bne kom\u00f3rki \u015br\u00f3db\u0142onka.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/kG4EO-P93Dk\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Sam proces hodowli takich kom\u00f3rek w celu uzyskiwania produktu spo\u017cywczego napotyka jednak na szereg przeszk\u00f3d, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 chocia\u017cby:<\/p>\n<p>1. Konieczno\u015b\u0107 wykluczenia z u\u017cycia surowic zwierz\u0119cych takich jak powszechnie stosowania w kom\u00f3rkowych hodowlach <em>in vitro<\/em> p\u0142odowa surowica ciel\u0119ca (fetal bovine serum; FBS) nie tylko z powod\u00f3w etycznych, ale te\u017c koszt\u00f3w, jakie generuje u\u017cywanie ich du\u017cych ilo\u015bciach. Dost\u0119pn\u0105 powszechnie alternatyw\u0105 jest <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3449796\/pdf\/10616_2004_Article_5139820.pdf\">lizat z ludzkich p\u0142ytek krwi<\/a>, ale z uwagi na cen\u0119 (ok. 5 tysi\u0119cy za 0,5L!) mo\u017ce mie\u0107 on zastosowanie tylko w procedurach biomedycznych, gdzie na og\u00f3\u0142 potrzebne s\u0105 niewielkie jego ilo\u015bci. W przypadku produkcji mi\u0119sa <em>in vitro<\/em> poszukuje si\u0119 lizat\u00f3w z alg lub ekstrakt\u00f3w z grzyb\u00f3w. Niekt\u00f3re firmy prezentuj\u0105ce si\u0119 na New Food Conference jak np. <a href=\"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/2019\/01\/24\/mieso-in-vitro-coraz-taniej-coraz-bardziej-etycznie\/\">izraelski Aleph Farms<\/a> czy zainteresowany produkcj\u0105 ryb <a href=\"https:\/\/www.polityka.pl\/tygodnikpolityka\/nauka\/1776602,1,etyczny-karp-na-wigilijnym-stole-juz-niedlugo.read\">ameryka\u0144ski Finless Foods<\/a> chwal\u0105 si\u0119, \u017ce sw\u00f3j proces opar\u0142y o mieszanki nutrient\u00f3w pochodzenia ro\u015blinnego. W Turcji powsta\u0142 natomiast start-up o nazwie <a href=\"http:\/\/biftek.co\">Biftek.co<\/a>, kt\u00f3ry chce dostarcza\u0107 takie w\u0142a\u015bnie suplementy dla firm produkuj\u0105cych mi\u0119so <em>in vitro<\/em> w Europie.<\/p>\n<p>2. Zast\u0105pienie \u017celu kolagenowego innym, nieodzwierz\u0119cym, jadalnym materia\u0142em, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c umo\u017cliwia\u0142by powstawanie napi\u0119cia dla wymagaj\u0105cych go dojrzewaj\u0105cych miotubul, powsta\u0142ych po fuzji mioblast\u00f3w.W tym celu mo\u017cna z sukcesem wykorzysta\u0107 mi\u0119dzy innymi \u017cel oparty o <a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0142961298001070\">kwas alginiowy<\/a>, pozyskiwany z brunatnic. Z kolei w marcu br. badacze z Uniwersytetu w Bath <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/science-environment-47611026\">poinformowali<\/a>, \u017ce uda\u0142o si\u0119 im w tym celu wykorzysta\u0107&#8230; \u017ad\u017ab\u0142a trawy.<\/p>\n<p>3. Wykorzystywanie alternatywnych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych w procesie dojrzewania kom\u00f3rek t\u0142uszczowych, innych ni\u017c powszechnie stosowany w badaniach biomedycznych, ale toksyczny IBMX (3-izobutyl-1-metyloksantyna) i deksametazon, syntetyczny glikokortykoid. Jak zaprezentowa\u0142 Mark Post, mo\u017cna w tym celu wykorzysta\u0107 niekt\u00f3re z kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, np. kwas prystanowy lub <a href=\"https:\/\/febs.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1016\/S0014-5793%2802%2902583-8?sid=nlm%3Apubmed\">fitanowy<\/a>.<\/p>\n<p>4. Prowadzenie hodowli bez u\u017cycia antybiotyk\u00f3w, kt\u00f3re niekiedy rutynowo dodawane s\u0105 do medium, w celu zabezpieczenia hodowli przez pojawieniem si\u0119 infekcji bakteryjnej. Od praktyki tej zaleca si\u0119 odchodzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c w badaniach biomedycznych z uwagi na zaobserwowany wp\u0142yw dodawanych antybiotyk\u00f3w na <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-017-07757-w\">ekspresj\u0119 mn\u00f3stwa gen\u00f3w w hodowanych kom\u00f3rkach<\/a>. Natomiast w przypadku produkcji mi\u0119sa <em>in vitro<\/em> jest to niezb\u0119dne, by ostateczny produkt, przeznaczony do konsumpcji, by\u0142 ich po prostu pozbawiony. Przy odpowiedniej higienizacji, a zw\u0142aszcza automatyzacji procesu hodowli jest to jednak ca\u0142kowicie osi\u0105galne.<\/p>\n<p>5. Uzyskanie barwy mi\u0119sa wo\u0142owego czy wieprzowego, kt\u00f3ra odpowiada\u0142aby odpowiednikom wyprodukowanym konwencjonalnie. Ma\u0142o kto wie, ale pierwszy burger wo\u0142owy <em>in vitro<\/em> mia\u0142 pierwotnie barw\u0119 blado\u017c\u00f3\u0142t\u0105 i musia\u0142 zosta\u0142 nastrzykni\u0119ty sokiem z buraka z dodatkiem szafranu. Obecnie jednak wiadomo, \u017ce gdy kom\u00f3rkom mi\u0119\u015bniowym ograniczy si\u0119 w warunkach hodowli dost\u0119pno\u015b\u0107 tlenu to znacznie zwi\u0119kszaj\u0105 one <a href=\"http:\/\/jeb.biologists.org\/content\/213\/16\/2741.eLetters\">produkcj\u0119 mioglobiny<\/a>, kt\u00f3ra nadaje mi\u0119su czerwon\u0105 barw\u0119 i nadaje charakterystyczny posmak.<\/p>\n<p>Proces optymalizacji warunk\u00f3w hodowli jest wi\u0119c \u017cmudny, ale wed\u0142ug Marka Posta i innych badaczy nie ma dzi\u015b takich problem\u00f3w, kt\u00f3rych nie uda\u0142oby si\u0119 pokona\u0107. Zw\u0142aszcza, \u017ce wspierany jest on osi\u0105gni\u0119ciami biomedycyny, w szczeg\u00f3lno\u015bci badaniami nad kom\u00f3rkami macierzystymi. Docelowo proces produkcji mi\u0119sa <em>in vitro<\/em> odbywa\u0107 b\u0119dzie si\u0119 w spos\u00f3b zautomatyzowany w specjalnie zaprojektowanych w tym celu bioreaktorach.<\/p>\n<p>Korzy\u015bci? W por\u00f3wnaniu z konwencjonaln\u0105 produkcj\u0105 <a href=\"https:\/\/pubs.acs.org\/doi\/abs\/10.1021\/es200130u\">wytwarzanie mi\u0119sa <em>in<\/em> <em>vitro<\/em> wi\u0105\u017ce si\u0119<\/a> z redukcj\u0105 emisji gaz\u00f3w cieplarnianych i zu\u017cycia wody o ok. 96 proc. oraz zmniejszeniem zapotrzebowania na ziemi\u0119 o 98 proc. Nie cierpi\u0105 zwierz\u0119ta, kt\u00f3rych rola w procesie sprowadza si\u0119 jedynie do bycia \u017ar\u00f3d\u0142em kom\u00f3rek macierzystych, nie trzeba wycina\u0107 kolejnych hektar\u00f3w las\u00f3w pod uprawy ro\u015blin na pasz\u0119. Ca\u0142y proces prowadzony jest w kontrolowanych, standaryzowanych, przewidywalnych warunkach. Rolnicy przysz\u0142o\u015bci zamiast hodowa\u0107 \u015bwinie, krowy, dr\u00f3b czy ryby b\u0119d\u0105 nadzorowa\u0107 prac\u0119 urz\u0105dze\u0144 produkuj\u0105cych por\u00f3wnywalne ilo\u015bci mi\u0119sa, co z hodowli konwencjonalnej. Tylko \u017ce w przeci\u0105gu kilku tygodni, a nie ponad 2 lat, kt\u00f3rych potrzebuj\u0105 obecne hodowle byd\u0142a czy \u0142ososia zanim zwierz\u0119ta gotowe s\u0105 na ub\u00f3j.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/bjSe-0vSRMY\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>A zatem w\u0142a\u015bciwym pytaniem, jakie mo\u017cna dzi\u015b zada\u0107 nie jest czy w og\u00f3le produkty uzyskane w taki spos\u00f3b pojawi\u0105 si\u0119 na rynku, ale raczej kiedy to nast\u0105pi i gdzie w pierwszej kolejno\u015bci. Wydaje si\u0119, \u017ce na najlepszej drodze do osi\u0105gni\u0119cia tego celu s\u0105 firmy ameryka\u0144skie. Jak zauwa\u017cono w styczniowym wydaniu <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/nbt0119-9b\">Nature Biotechnology<\/a>, przynajmniej jedna z nich, <a href=\"https:\/\/www.ju.st\/\">Just Inc,<\/a> za\u0142o\u017cona przez Josha Tetricka, mia\u0142a pod koniec 2018 r. <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=S78YRBqZFik&amp;fbclid=IwAR07UKJWpaTPhuRi59s4WC9LLG7xNWbpsqn92JO80UBvWDk_ycge5FPb21o\">produkt<\/a> gotowy na rynek. Mi\u0119dzy innymi z tego powodu ameryka\u0144ska Agencja \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w Agencja \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w (FDA) oraz Departament Rolnictwa (USDA) podj\u0119\u0142y si\u0119 wsp\u00f3lnie stworzenia <a href=\"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/2018\/11\/28\/ustawa-o-in-vitro-miesie-in-vitro-odslona-pierwsza\/\">przepis\u00f3w prawnych<\/a> reguluj\u0105cych kwestie zwi\u0105zane z technicznymi wymogami dotycz\u0105cymi pozyskiwania kom\u00f3rek i ich hodowli, a tak\u017ce wprowadzania mi\u0119sa <em>in vitro<\/em> na rynek i jego znakowania.<\/p>\n<p>Niezwykle pomocne w optymalizacji procesu produkcji mi\u0119sa <em>in vitro<\/em> s\u0105 narz\u0119dzia in\u017cynierii genetycznej, kt\u00f3re wdra\u017caj\u0105 obecnie firmy ameryka\u0144skie i izraelskie. Dzi\u0119ki nim mo\u017cliwe jest np. otrzymywanie z wyizolowanych macierzystych kom\u00f3rek somatycznych (kt\u00f3re mo\u017cna uzyska\u0107 cho\u0107by przez umiej\u0119tne wyrwanie pi\u00f3ra kurczakowi), tzw. indukowanych pluripotencjalnych kom\u00f3rek macierzystych (iPS) przez wymuszenie ekspresji odpowiednich gen\u00f3w. iPS przypominaj\u0105 zarodkowe kom\u00f3rki macierzyste i maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnicowania si\u0119 w ka\u017cdy typ kom\u00f3rek doros\u0142ego organizmu. Za ich otrzymanie <a href=\"http:\/\/naukawpolsce.pap.pl\/aktualnosci\/news%2C392239%2Cjohn-b-gurdon-i-shinya-yamanaka-laureatami-nagrody-nobla-z-medycyny.html\">Shinya Yamanaka i John Gurdon<\/a> otrzymali w 2012 r. Nagrod\u0119 Nobla z dziedziny biomedycyny, iPS daj\u0105 bowiem ogromne <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6428227\/\">mo\u017cliwo\u015bci terapeutyczne<\/a>. W przypadku <a href=\"https:\/\/stemcellsjournals.onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1002\/sctm.18-0047\">hodowli mi\u0119sa <em>in vitro<\/em><\/a>, mo\u017cna je uzyska\u0107 np. z wyizolowanych i odpowiednio przeprogramowanych fibroblast\u00f3w, proliferowa\u0107, a nast\u0119pnie r\u00f3\u017cnicowa\u0107 w kierunku mioblast\u00f3w, adipocyt\u00f3w i kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/_GgP6jo5DTM\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>In\u017cynieria genetyczna daje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 otrzymywania zmodyfikowanych genetycznie linii kom\u00f3rek satelitowych. Lini\u0119 tak\u0105 otrzyma\u0142a mi\u0119dzy innymi ameryka\u0144ska firma Memphis Meat &#8211; <a href=\"https:\/\/patents.google.com\/patent\/US20160227830A1\/en\">kom\u00f3rki O2KM<\/a> wyposa\u017cono w system <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Tetracycline-controlled_transcriptional_activation\">Tet-On<\/a>, w kt\u00f3rym do aktywacji transgen\u00f3w kontroluj\u0105cych podzia\u0142y dochodzi po dodaniu doksycykliny do medium. Brak antybiotyku, przy jednoczesnej obecno\u015bci beta-estradiolu hamuje proliferacj\u0119 kom\u00f3rek i aktywuje ich r\u00f3\u017cnicowanie w kierunku mioblast\u00f3w. Umo\u017cliwia to wi\u0119c otrzymywanie wpierw ogromnych ilo\u015bci kom\u00f3rek satelitowych, a nast\u0119pnie uzyskiwanie z nich\u00a0(ju\u017c bez obecno\u015bci antybiotyku) w wybranym momencie mioblast\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej miotubuli i dojrza\u0142ych w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych.<\/p>\n<p>Firmy europejskie podj\u0119\u0142y natomiast decyzj\u0119 o nie wykorzystywaniu w procesie produkcji narz\u0119dzi in\u017cynierii genetycznej. Otrzymane produkty podlega\u0142yby w zwi\u0105zku z tym <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/EN\/TXT\/?uri=CELEX:32015R2283\">regulacjom unijnym<\/a> dotycz\u0105cym \u017cywno\u015bci innowacyjnej (ang. novel foods), a nie \u017cywno\u015bci GM. Zanim jednak to nast\u0105pi, proponowane produkty mi\u0119sne <em>in vitro<\/em> b\u0119d\u0105 musia\u0142y przej\u015b\u0107 przeprowadzon\u0105 przez <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/topics\/topic\/novel-food\">Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci<\/a> (EFSA) ewaluacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 sk\u0142adu i bezpiecze\u0144stwa. Je\u017celi organizacja ta dopu\u015bci takie produkty do obrotu, nie b\u0119dzie mo\u017cliwe, by jakikolwiek kraj wsp\u00f3lnoty unijnej m\u00f3g\u0142 wyda\u0107 wewn\u0119trzny zakaz ich dystrybucji. Kwesti\u0105 otwart\u0105 pozostaje nazewnictwo mi\u0119sa <em>in vitro<\/em>. W j\u0119zyku angielskim, pr\u00f3cz &#8222;<em>in vitro<\/em> meat&#8221; funkcjonuje obecnie kilka r\u00f3\u017cnych wersji np. &#8222;cultured meat&#8221;, &#8222;clean meat&#8221;, &#8222;lab meat&#8221;, &#8222;meat 2.0&#8221; czy &#8222;synthetic meat&#8221;. <a href=\"https:\/\/www.gfi.org\/how-we-talk-about-meat-grown-without-animals\">Badania<\/a> przeprowadzone przez Chrisa Bryanta i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z Uniwersytetu w Bath wskazuj\u0105 natomiast, i\u017c jedn\u0105 z najbardziej akceptowanych spo\u0142ecznie nazw jest obecnie &#8222;slaughter-free meat&#8221;, co w j\u0119zyku polskim trzeba by przet\u0142umaczy\u0107 na &#8222;mi\u0119so wolne od rze\u017anictwa&#8221;.<\/p>\n<p>Przedstawiciele europejskich firm chc\u0105cych produkowa\u0107 mi\u0119so <em>in vitro<\/em> przewiduj\u0105 ostro\u017cnie pojawienie si\u0119 ich produkt\u00f3w na rynku za ok. 5 lat. Co roku wspierani s\u0105 coraz wi\u0119kszymi kwotami ze <a href=\"https:\/\/www.merckgroup.com\/nl-en\/news\/2018-17-07-cell-grown-meat-.html\">strony inwestor\u00f3w<\/a> takich jak potentat farmaceutyczny Merck czy jeden z najwi\u0119kszych, europejskich dystrybutor\u00f3w mi\u0119sa Bell Food Group. Twierdz\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kontaktuj\u0105 si\u0119 z nimi w\u0142adze niekt\u00f3rych pa\u0144stw Unii Europejskiej zainteresowane wprowadzeniem takich produkt\u00f3w na ich rynek. Jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015ble\u0107, ze strony polskiego rz\u0105du takich sygna\u0142\u00f3w niestety nie ma.<\/p>\n<p>W Stanach Zjednoczonych powinno to jednak nast\u0105pi\u0107 wcze\u015bniej. W mi\u0119dzyczasie urozmaica\u0107 powinna si\u0119 pula \u017cywno\u015bci stanowi\u0105cej alternatyw\u0119 dla mi\u0119sa i innych produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych. Hodowla zwierz\u0105t nie zniknie z dnia na dzie\u0144. By\u0142oby jednak pi\u0119knie, gdyby spe\u0142ni\u0142a si\u0119 wizja Richarda Bransona, za\u0142o\u017cyciela Virgin Groups i\u017c &#8222;w przeci\u0105gu 30 lat nie b\u0119dziemy musieli ju\u017c zabija\u0107 \u017cadnych zwierz\u0105t, a mi\u0119so b\u0119dzie produkowane <em>in vitro<\/em> lub b\u0119dzie mia\u0142o ro\u015blinne alternatywy, o takim samym smaku, ale zdrowsze\u201d. Zorganizowana przez <a href=\"https:\/\/proveg.com\/\">ProVeg International<\/a> &#8222;New Food Conference&#8221; daje tak\u0105 nadziej\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pod koniec marca odby\u0142a si\u0119 w Berlinie &#8222;New Food Conference&#8221;, zorganizowana przez ProVeg International. By\u0142a to pierwsza w Europie konferencja, na kt\u00f3rej naukowcy, przedsi\u0119biorcy i inwestorzy dyskutowali o produkcji i komercjalizacji ro\u015blinnych alternatyw dla produkt\u00f3w mi\u0119snych oraz przysz\u0142o\u015bci mi\u0119sa in vitro. Z ogromn\u0105 nadziej\u0105, \u017ce rewolucja jest mo\u017cliwa.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1782,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160,159,17,405,18,126,181,329],"tags":[423,424,427,428,420,429,228,227,425,421,406,422,418,242,430,419,426,185,184],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1781"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1781"}],"version-history":[{"count":38,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1781\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1827,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1781\/revisions\/1827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}