{"id":219,"date":"2017-02-27T21:02:12","date_gmt":"2017-02-27T20:02:12","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=219"},"modified":"2018-02-19T08:41:43","modified_gmt":"2018-02-19T07:41:43","slug":"slodkie-tajemnice-fruktozy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/02\/27\/slodkie-tajemnice-fruktozy\/","title":{"rendered":"S\u0142odkie tajemnice fruktozy"},"content":{"rendered":"

\"fruktoza\"Jeszcze niedawno uwa\u017cano fruktoz\u0119 za idealny zamiennik sacharozy, szczeg\u00f3lnie dla os\u00f3b cierpi\u0105cych na cukrzyc\u0119. Przemawia\u0107 mia\u0142 za ni\u0105 niski indeks glikemiczny, bo w por\u00f3wnaniu z tradycyjnym cukrem jej spo\u017cycie nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z gwa\u0142townym skokiem poziomu glukozy we krwi. Dodatkowym argumentem za jej stosowaniem mia\u0142a by\u0107 wy\u017csza od sacharozy si\u0142a s\u0142odzenia.
\n
\nObecnie jednak fruktozowy entuzjazm znacznie os\u0142ab\u0142. Niekt\u00f3rzy wr\u0119cz strasz\u0105, \u017ce fruktoza to nic innego jak trucizna, „s\u0142odki morderca” czy „bia\u0142a \u015bmier\u0107”, prowadz\u0105ca do oty\u0142o\u015bci i odpowiedzialna za rozw\u00f3j chor\u00f3b uk\u0142adu sercowo-naczyniowego i cukrzycy. Czy rzeczywi\u015bcie powinni\u015bmy si\u0119 jej ba\u0107, a mo\u017ce wr\u0119cz bezwzgl\u0119dnie unika\u0107?<\/p>\n

Zar\u00f3wno fruktoza, jak i glukoza zaliczane s\u0105 do cukr\u00f3w prostych, maj\u0105 te\u017c taki sam wz\u00f3r sumaryczny (C6H12O6). R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jednak strukturalnym rozmieszczeniem atom\u00f3w.<\/p>\n

\"Wz\u00f3r

Wz\u00f3r strukturalny glukozy i fruktozy<\/p><\/div>\n

Glukoza jest uniwersalnym substratem energetycznym dla wszystkich kom\u00f3rek, szczeg\u00f3lnie dla erytrocyt\u00f3w i kom\u00f3rek nerwowych. Organizm magazynuje jej zapasy w w\u0105trobie oraz mi\u0119\u015bniach, a nadmiar przekszta\u0142ca w kwasy t\u0142uszczowe.<\/p>\n

Jak wykazano, spo\u017cywanie glukozy i fruktozy (najlepiej w stosunku 2:1) znacz\u0105co zwi\u0119ksza wykorzystanie glukozy jako \u017ar\u00f3d\u0142a energii podczas intensywnego wysi\u0142ku. Fruktoza w wyniku przemian staje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em energii dla kom\u00f3rek w\u0105troby i bierze udzia\u0142 w glikogenezie, czyli procesie syntezy glikogenu – cukrowego materia\u0142u zapasowego.<\/p>\n

Czy spo\u017cywanie fruktozy mo\u017ce prowadzi\u0107 do oty\u0142o\u015bci i chor\u00f3b z ni\u0105 zwi\u0105zanych?<\/strong><\/p>\n

Niew\u0105tpliwie prawd\u0105 jest, \u017ce fruktoza jest wykorzystywana do produkcji t\u0142uszczu w organizmie, jednak szacuje si\u0119<\/a>, \u017ce stanowi to zaledwie 1 proc. jej przemian. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy nasza dieta zawiera za du\u017ce ilo\u015bci tego cukru. Okazuje si\u0119<\/a>, \u017ce organizm prawdopodobnie ch\u0119tniej wykorzystuje fruktoz\u0119 ni\u017c glukoz\u0119 do syntezy kwas\u00f3w t\u0142uszczowych. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce pod tym wzgl\u0119dem czysta fruktoza wcale nie jest du\u017co zdrowsza od tradycyjnego cukru, kt\u00f3ry zawiera glukoz\u0119 i fruktoz\u0119 w mniej wi\u0119cej r\u00f3wnych proporcjach (1:1).<\/p>\n

Fruktozy powinny unika\u0107 przede wszystkim osoby z zaburzeniami gospodarki lipidowej oraz z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 ona do podwy\u017cszenia poziomu kwasu moczowego we krwi, dlatego osoby chore na dn\u0119 moczanow\u0105 powinny zrezygnowa\u0107 z produkt\u00f3w s\u0142odzonych tym cukrem. Ponadto cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b cierpi na nietolerancj\u0119 fruktozy (fruktozemi\u0119), zwi\u0105zan\u0105 z brakiem b\u0105d\u017a nisk\u0105 aktywno\u015bci\u0105 jednego z enzym\u00f3w uczestnicz\u0105cych w metabolizmie tego cukru. Te osoby r\u00f3wnie\u017c powinny bezwzgl\u0119dnie unika\u0107 fruktozy.<\/p>\n

Wad\u0105 fruktozy jest niew\u0105tpliwie to, \u017ce jej spo\u017cycie zaburza<\/a> odczuwanie \u0142aknienia. Fruktoza, w przeciwie\u0144stwie do tradycyjnego cukru (sacharozy), nie powoduje wzrostu poziomu insuliny i leptyny, czyli hormonu, kt\u00f3ry zmniejsza \u0142aknienie. Na domiar z\u0142ego nie hamuje ona wytwarzania greliny \u2013 hormonu odpowiedzialnego za odczuwanie g\u0142odu. Efektem tego jest zwi\u0119kszenie apetytu, a w konsekwencji zwi\u0119kszenie ilo\u015bci przyjmowanego pokarmu. A to ju\u017c niestety prosta droga do nadwagi i oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Wyniki r\u00f3\u017cnych<\/a> bada\u0144<\/a> naukowych<\/a> wskazuj\u0105 na zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy wyst\u0119powaniem oty\u0142o\u015bci, nadci\u015bnienia i cukrzycy a zwi\u0119kszon\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 produkt\u00f3w spo\u017cywczych bogatych we fruktoz\u0119 (g\u0142\u00f3wnie w postaci syropu glukozowo-fruktozowego). Taki trend jest szczeg\u00f3lnie widoczny w Stanach Zjednoczonych, gdzie na sklepowych p\u00f3\u0142kach dominuje \u017cywno\u015b\u0107 wysoko przetworzona. Przeprowadzone badania sugeruj\u0105, \u017ce dla zdrowego cz\u0142owieka fruktoza, owszem, mo\u017ce by\u0107 szkodliwa, ale tylko wtedy, gdy jej spo\u017cycie wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadwy\u017ck\u0105 przyjmowanych kalorii.<\/p>\n

Wiele bada\u0144 naukowych<\/a>, przemawiaj\u0105cych przeciwko fruktozie, przeprowadzono na gryzoniach, kt\u00f3rym podawano bardzo du\u017ce ilo\u015bci tego cukru. Przekszta\u0142canie fruktozy do t\u0142uszcz\u00f3w zachodzi u tych zwierz\u0105t du\u017co intensywniej ni\u017c u ludzi – w warunkach umiarkowanej poda\u017cy proces ten stanowi 30 proc. wszystkich przemian fruktozy (dla por\u00f3wnania: u ludzi 1 proc.), a gdy myszy s\u0105 przekarmiane \u2013 nawet ponad 50 proc. (u ludzi – nie wi\u0119cej ni\u017c 5 proc.). Badania<\/a>, kt\u00f3re przeprowadzono z udzia\u0142em ludzi, r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dniaj\u0105 zazwyczaj skrajnie wysokie spo\u017cycie fruktozy.<\/p>\n

A co z owocami?<\/strong><\/p>\n

Naturalnym \u017ar\u00f3d\u0142em fruktozy s\u0105 owoce. Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce nie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one jedynie z cukru. S\u0105 te\u017c bardzo zasobnym \u017ar\u00f3d\u0142em witamin, antyoksydant\u00f3w i b\u0142onnika, dlatego mog\u0105, a nawet powinny znale\u017a\u0107 si\u0119 w naszej diecie. Jak wykazano, spo\u017cywanie ich w umiarkowanych ilo\u015bciach pomaga nawet zmniejszy\u0107 poziom cukru i insuliny we krwi, a tak\u017ce poprawia wra\u017cliwo\u015b\u0107 tkanek na insulin\u0119.<\/p>\n

Osobom borykaj\u0105cym si\u0119 z tzw. insulinooporno\u015bci\u0105 (czyli oporno\u015bci\u0105 tkanek na insulin\u0119, kt\u00f3ra cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142istnieje z cukrzyc\u0105 typu II i oty\u0142o\u015bci\u0105) zaleca si\u0119 codzienne spo\u017cywanie niewielkich ilo\u015bci \u015bwie\u017cych owoc\u00f3w. Uwa\u017ca\u0107 nale\u017cy natomiast na owoce suszone, np. daktyle, figi, morele, \u015bliwki i rodzynki, gdy\u017c cz\u0119sto zawieraj\u0105 znaczne ilo\u015bci fruktozy, a na domiar z\u0142ego bywaj\u0105 dodatkowo dos\u0142adzane.<\/p>\n

Jak wi\u0119c si\u0119 okazuje, fruktoza nie jest wcale du\u017co lepsza ani gorsza od glukozy czy sacharozy. Nadmiar ka\u017cdego z tych cukr\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do wzrostu poziomu tr\u00f3jgliceryd\u00f3w we krwi, a tak\u017ce sprzyja\u0107 nadwadze i oty\u0142o\u015bci, szczeg\u00f3lnie je\u015bli towarzyszy temu spo\u017cywanie nadmiernej ilo\u015bci kalorii i niska aktywno\u015b\u0107 fizyczna.<\/p>\n

Je\u017celi \u015bwiadomie dostosowujemy nasz\u0105 diet\u0119 do zapotrzebowania kalorycznego organizmu i dbamy o aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, nie powinni\u015bmy panicznie ba\u0107 si\u0119 cukr\u00f3w prostych. Warto jednak przygl\u0105da\u0107 si\u0119 etykietom produkt\u00f3w spo\u017cywczych i wybiera\u0107 te, kt\u00f3re nie zosta\u0142y „podrasowane” s\u0142odkimi dodatkami.<\/p>\n

Cho\u0107 cukier w r\u00f3\u017cnej postaci jawi si\u0119 cz\u0119sto jako sprawca wszystkich zdrowotnych nieszcz\u0119\u015b\u0107, lista winowajc\u00f3w jest o wiele d\u0142u\u017csza: nasycone kwasy t\u0142uszczowe, nadmiar bia\u0142ka w diecie, ma\u0142a poda\u017c b\u0142onnika pokarmowego, za ma\u0142e spo\u017cycie wody… Ale o tym nast\u0119pnym razem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeszcze niedawno uwa\u017cano fruktoz\u0119 za idealny zamiennik sacharozy, szczeg\u00f3lnie dla os\u00f3b cierpi\u0105cych na cukrzyc\u0119. Przemawia\u0107 mia\u0142 za ni\u0105 niski indeks glikemiczny, bo w por\u00f3wnaniu z tradycyjnym cukrem jej spo\u017cycie nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z gwa\u0142townym skokiem poziomu glukozy we krwi. Dodatkowym argumentem za jej stosowaniem mia\u0142a by\u0107 wy\u017csza od sacharozy si\u0142a s\u0142odzenia.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[161,12,18],"tags":[40,41,42,16,43,44,20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1323,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions\/1323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}