{"id":2425,"date":"2021-02-05T09:00:36","date_gmt":"2021-02-05T08:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=2425"},"modified":"2021-02-05T12:37:41","modified_gmt":"2021-02-05T11:37:41","slug":"dlaczego-po-sytym-obiedzie-przychodzi-ochota-na-serniczek-poznaj-zjawisko-sytosci-specyficznie-sensorycznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2021\/02\/05\/dlaczego-po-sytym-obiedzie-przychodzi-ochota-na-serniczek-poznaj-zjawisko-sytosci-specyficznie-sensorycznej\/","title":{"rendered":"Dlaczego po sytym obiedzie przychodzi ochota na \u201eserniczek\u201d? Poznaj zjawisko syto\u015bci specyficznie sensorycznej"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wyobra\u017amy sobie tradycyjny, rodzinny, niedzielny obiad. W naszej kulturze s\u0105 to zazwyczaj syte i t\u0142uste posi\u0142ki, po kt\u00f3rych uczestnicy cz\u0119sto twierdz\u0105, \u017ce \u201enie zmieszcz\u0105\u201d ju\u017c nic wi\u0119cej. A mimo to szybko nachodzi ich ochota na co\u015b s\u0142odkiego – na poobiedni\u0105 kaw\u0119 z ciastem.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uwa\u017ca, \u017ce to organizm im m\u0105drze \u201epodpowiada\u201d – skoro wci\u0105\u017c odczuwaj\u0105 potrzeb\u0119 zjedzenia czego\u015b, to znaczy, \u017ce tego potrzebuj\u0105. Czy po sytym obiedzie faktycznie jeste\u015bmy jeszcze g\u0142odni? Je\u015bli nie, to dlaczego chcemy si\u0119gn\u0105\u0107 po s\u0142odk\u0105 przek\u0105sk\u0119?<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tko o fizjologii<\/h2>\n\n\n\n

Poruszaj\u0105c tematyk\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z wyborem \u017cywno\u015bci, nale\u017cy wspomnie\u0107 o takich poj\u0119ciach jak g\u0142\u00f3d, apetyt oraz syto\u015b\u0107. Zachowania \u017cywieniowe opieraj\u0105 si\u0119 bowiem na wyst\u0119powaniu tych zjawisk w \u017cyciu cz\u0142owieka. G\u0142\u00f3d<\/strong> jest wywo\u0142any fizjologiczn\u0105 potrzeb\u0105 \u017cywienia, a jego odczuwanie jest jednym ze skutk\u00f3w kurczenia si\u0119 \u015bcian \u017co\u0142\u0105dka. Z kolei apetyt<\/strong> jest reakcj\u0105 psychologiczn\u0105, kt\u00f3ra powoduje ch\u0119\u0107 spo\u017cycia jakiego\u015b okre\u015blonego pokarmu. Mog\u0105 mie\u0107 na niego wp\u0142yw czynniki takie jak wra\u017cenia emocjonalne, spo\u0142eczne czy kulturowe. Natomiast syto\u015b\u0107<\/strong> to stan przyjemnego nasycenia i \u201epe\u0142no\u015bci\u201d w \u017co\u0142\u0105dku. Odczuwanie syto\u015bci jest bardzo istotne w aspekcie utrzymania odpowiedniego bilansu energetycznego, poniewa\u017c zjawisko to prowadzi do zahamowania oraz ograniczenia spo\u017cywania pokarmu. Odczucie syto\u015bci ro\u015bnie wraz ze wzrostem twardo\u015bci, obj\u0119to\u015bci i lepko\u015bci produktu. Jest to zwi\u0105zane z jego d\u0142u\u017cszym rozgryzaniem, \u017cuciem oraz mocniejszym rozszerzaniem \u017co\u0142\u0105dka i spowolnieniem jego opr\u00f3\u017cniania.<\/p>\n\n\n\n

Co ciekawe, pewne sk\u0142adniki mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 mniej lub bardziej na odczucie syto\u015bci. Bia\u0142ko wywiera najwi\u0119kszy wp\u0142yw na zaspokojenie syto\u015bci w por\u00f3wnaniu z w\u0119glowodanami i t\u0142uszczami. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce od\u017cywianie nie s\u0142u\u017cy tylko zaspokajaniu zapotrzebowania na energi\u0119 i niezb\u0119dne sk\u0142adniki od\u017cywcze, ale tak\u017ce dostarczaniu oczekiwanej satysfakcji sensorycznej.<\/p>\n\n\n\n

Zjawisko Syto\u015bci Specyficznie Sensorycznej<\/h2>\n\n\n\n

Przys\u0142owiowy poobiedni serniczek i kawa mog\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane ze zjawiskiem syto\u015bci specyficznie sensorycznej (SSS). Polega ono na post\u0119puj\u0105cym w miar\u0119 jedzenia spadku przyjemno\u015bci odczuwanej wskutek aktualnie spo\u017cywanego pokarmu, nast\u0119puje natomiast wzrost zainteresowania i gotowo\u015b\u0107 do spo\u017cycia produkt\u00f3w o odmiennych cechach sensorycznych. Innymi s\u0142owy – jeste\u015bmy syci na jedno, ale wci\u0105\u017c \u0142asi na inne.<\/p>\n\n\n\n

Z czego wynika SSS?<\/h2>\n\n\n\n

Kom\u00f3rki receptorowe smaku zostaj\u0105 aktywowane w momencie dzia\u0142ania na nie r\u00f3\u017cnych substancji chemicznych pochodz\u0105cych z pokarmu. Podczas tego zjawiska dochodzi do upo\u015bledzenia przesy\u0142ania sygna\u0142u z receptora do m\u00f3zgu, nast\u0119puje te\u017c os\u0142abienie reakcji neuron\u00f3w odpowiedzialnych za odczuwanie danego smaku czy zapachu. Jednak aktywno\u015b\u0107 neuron\u00f3w maj\u0105cych odebra\u0107 bod\u017ace innych smak\u00f3w nie zmienia si\u0119. Powoduje to, \u017ce nabieramy ochoty na odmienny smak.<\/p>\n\n\n\n

Na rozw\u00f3j tego zjawiska maj\u0105 wp\u0142yw czynniki takie jak zapach, wygl\u0105d, smak i tekstura pokarmu oraz zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczu i bia\u0142ka. Fakt ten powoduje, \u017ce po spo\u017cyciu obfitego, wytrawnego obiadu mo\u017ce wci\u0105\u017c pojawi\u0107 si\u0119 ch\u0119\u0107 spo\u017cycia s\u0142odkiego ciasta.<\/p>\n\n\n\n

Wp\u0142yw masy cia\u0142a na odczucie SSS<\/h2>\n\n\n\n

Zastanawiaj\u0105ca jest zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy mas\u0105 cia\u0142a a intensywno\u015bci\u0105 odczuwania syto\u015bci specyficznie sensorycznej. Postanowili j\u0105 zbada\u0107 naukowcy z University of Iowa w USA, kt\u00f3rzy przeprowadzili randomizowane badanie kontrolowane. Grupa badana sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z os\u00f3b z prawid\u0142ow\u0105 mas\u0105 cia\u0142a, nadwag\u0105 oraz oty\u0142o\u015bci\u0105. Eksperyment polega\u0142 na serwowaniu w nieograniczonej ilo\u015bci porcji czekolady, po kt\u00f3rej spo\u017cyciu badani musieli dokona\u0107 oceny satysfakcji z jej spo\u017cywania. Przyjemno\u015b\u0107 spo\u017cywania czekolady spada\u0142a wraz z czasem jej jedzenia, co potwierdza zjawisko syto\u015bci specyficznie sensorycznej. Osoby oty\u0142e potrzebowa\u0142y wi\u0119cej czasu i zjedzonej czekolady, aby poczu\u0107 syto\u015b\u0107. W badaniu jednak nie stwierdzono r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy uczestnikami z nadwag\u0105 a osobami z poprawn\u0105 mas\u0105 cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Inne badania przeprowadzane przez naukowc\u00f3w z uniwersytetu w Maastricht, podobnie do wy\u017cej przedstawionego eksperymentu, mia\u0142y na celu sprawdzenie, czy zjawisko SSS nie jest s\u0142absze u os\u00f3b oty\u0142ych oraz czy osoby oty\u0142e mog\u0105 szybciej przesta\u0107 go do\u015bwiadcza\u0107. Grup\u0119 badanych stanowi\u0142y 84 kobiety, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych 45 by\u0142o osobami oty\u0142ymi. Zaobserwowano, \u017ce pragnienie spo\u017cywania testowanego napoju zmniejsza\u0142o si\u0119 u wszystkich uczestniczek badania, co po\u015bwiadcza istnienie SSS, nie wykazano jednak zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy mas\u0105 cia\u0142a a odczuwaniem syto\u015bci specyficznie sensorycznej. Na ten moment nie da si\u0119 wi\u0119c definitywnie stwierdzi\u0107, czy po przekroczeniu pewnej krytycznej masy cia\u0142a zjawisko SSS mo\u017ce istotnie przyczynia\u0107 si\u0119 do dalszego jej wzrostu. Badania na ten temat trwaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Korzy\u015bci i zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z SSS<\/h1>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki syto\u015bci specyficznie sensorycznej mo\u017cna pe\u0142niej zaspokaja\u0107 potrzeby pokarmowe. Przyczynia si\u0119 to do unikania nadmiaru pewnych sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych oraz pozwala zapobiega\u0107 niedostatku innych. Niekt\u00f3re produkty, jak np. sery, orzechy, w\u0119dliny, s\u0105 dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka, t\u0142uszczu, sodu i witamin z grupy B, a inne, jak ziemniaki, warzywa i owoce, obfituj\u0105 w w\u0119glowodany, mikroelementy i witamin\u0119 C. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce im bardziej jednostronny jest sk\u0142ad od\u017cywczy danego produktu, tym ma on zwykle bardziej wyrazisty smak i zapach. Jednak kiedy oferowanych jest wi\u0119cej rodzaj\u00f3w \u017cywno\u015bci, ludzie s\u0105 bardziej sk\u0142onni do przejadania si\u0119. Nadmierna ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanego pokarmu mo\u017ce w d\u0142u\u017cszej perspektywie przyczyni\u0107 si\u0119 do niekorzystnego zwi\u0119kszenia masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n

W obecnych czasach na wyb\u00f3r \u017cywno\u015bci wp\u0142ywa szereg r\u00f3\u017cnych uwarunkowa\u0144, takich jak dost\u0119pno\u015b\u0107 \u017cywno\u015bci, zwyczaje \u017cywieniowe czy d\u0105\u017cenie do komfortu \u017cycia. Wiedz\u0105c o istnieniu tych uwarunkowa\u0144, mo\u017cna by\u0107 bardziej \u015bwiadomym podczas podejmowania decyzji \u017cywieniowych. Nie powinni\u015bmy wychodzi\u0107 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nasz organizm dobrze nam \u201epodpowiada\u201d, poniewa\u017c mo\u017ce to bardzo \u0142atwo doprowadzi\u0107 do zjadania nadmiernych ilo\u015bci jedzenia, a w dalszej konsekwencji do \u201enadprogramowych\u201d kilogram\u00f3w na wadze.<\/p>\n\n\n\n

W czasach gdy cz\u0142owiek jedzenia nie kupowa\u0142 w sklepie, tylko zdobywa\u0142 w naturze, instynktowe mechanizmy psychofizjologiczne w znacznym stopniu zabezpiecza\u0142y realizacj\u0119 diety zgodnej z potrzebami organizmu. Obecnie bezkrytyczne poleganie na w\u0142asnych odczuciach nie gwarantuje odpowiednio zbilansowanego od\u017cywiania i sprzyja upowszechnianiu si\u0119 niezaka\u017anych chor\u00f3b przewlek\u0142ych, takich jak oty\u0142o\u015b\u0107, cukrzyca czy mia\u017cd\u017cyca. Spo\u017cywaj\u0105c syty obiad, postarajmy si\u0119 \u015bwiadomie odroczy\u0107 my\u015bl o spo\u017cyciu poobiedniego deseru. Odpowiednio komponuj\u0105c posi\u0142ki, mo\u017cna zwi\u0119kszy\u0107 uczucie syto\u015bci, minimalizuj\u0105c ryzyko spo\u017cycia nieplanowanej s\u0142odkiej przek\u0105ski.<\/p>\n\n\n\n

Dobrochna Kwarta jest laureatk\u0105 Og\u00f3lnopolskiego Konkursu \u201ePopularyzator Dietetyki 2020\u201d<\/a>. Jej praca zosta\u0142a wyr\u00f3\u017cniona<\/em>. Gratulujemy!<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wyobra\u017amy sobie tradycyjny, rodzinny, niedzielny obiad. W naszej kulturze s\u0105 to zazwyczaj syte i t\u0142uste posi\u0142ki, po kt\u00f3rych uczestnicy cz\u0119sto twierdz\u0105, \u017ce \u201enie zmieszcz\u0105\u201d ju\u017c nic wi\u0119cej. A mimo to szybko nachodzi ich ochota na co\u015b s\u0142odkiego – na poobiedni\u0105 kaw\u0119 z ciastem.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":2426,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[469,468],"tags":[466,136,16,467,38],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2425"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2425"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2425\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2442,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2425\/revisions\/2442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}