
{"id":305,"date":"2017-04-14T23:10:22","date_gmt":"2017-04-14T21:10:22","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=305"},"modified":"2017-07-20T21:06:11","modified_gmt":"2017-07-20T19:06:11","slug":"o-grzybach-niecodzienne-rozmowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/04\/14\/o-grzybach-niecodzienne-rozmowy\/","title":{"rendered":"O grzybach (niecodzienne) rozmowy"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-320\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/naglowek-grzyby.jpg\" alt=\"naglowek-grzyby\" width=\"1920\" height=\"1280\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/naglowek-grzyby.jpg 1920w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/naglowek-grzyby-300x200.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/naglowek-grzyby-768x512.jpg 768w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/naglowek-grzyby-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/>Polacy niew\u0105tpliwie lubi\u0105 zbiera\u0107 i je\u015b\u0107 grzyby. Coraz cz\u0119\u015bciej wybieraj\u0105 te hodowlane. A gama dost\u0119pnych na naszym rynku gatunk\u00f3w wci\u0105\u017c si\u0119 poszerza, r\u00f3wnie\u017c o egzotyczne propozycje. Dzi\u015b o grzybach postanowili\u015bmy porozmawia\u0107 z prof. dr. hab. Markiem Siwulskim, pracownikiem Katedry Warzywnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, kt\u00f3ry na grzybach zjad\u0142 przys\u0142owiowe z\u0119by.<br \/>\n<!--more--><br \/>\n<strong>Marku, nie znam wi\u0119kszego od Ciebie fascynata grzyb\u00f3w. Sk\u0105d u Ciebie taka pasja?<\/strong><br \/>\nJu\u017c od dzieci\u0144stwa interesowa\u0142em si\u0119 przyrod\u0105 i by\u0142em blisko niej. To dziadek zabiera\u0142 mnie na w\u0119dr\u00f3wki po lesie, nad jezioro, na pierwsze grzybobranie, mo\u017cna wi\u0119c uzna\u0107, \u017ce to on zaszczepi\u0142 we mnie pasj\u0119 do grzyb\u00f3w. Uwa\u017cam jednak, \u017ce z pasj\u0105 trzeba si\u0119 po prostu urodzi\u0107, a potem towarzyszy ona cz\u0142owiekowi przez ca\u0142e \u017cycie. Pasj\u0119 si\u0119 ma albo nie. Sam jej podmiot mo\u017ce by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cny i bywa, \u017ce zmienia si\u0119 w ci\u0105gu \u017cycia cz\u0142owieka.<\/p>\n<p><strong>M\u00f3wi si\u0119 powszechnie, \u017ce Polacy to wielcy amatorzy grzybobrania. Czy naprawd\u0119 wyr\u00f3\u017cniamy si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem na tle innych narod\u00f3w?<\/strong><br \/>\nRzeczywi\u015bcie, tradycja zbierania grzyb\u00f3w jest w Polsce bardzo mocno zakorzeniona. Mamy na to przyk\u0142ady w rodzimej literaturze, np. w \u201ePanu Tadeuszu\u201d. Jesienne grzybobranie to dla wielu z nas mi\u0142y spos\u00f3b na sp\u0119dzenie czasu oraz okazja do przygotowania przetwor\u00f3w. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w spo\u017cycie grzyb\u00f3w le\u015bnych w naszym kraju mo\u017ce wynosi\u0107 kilka kilogram\u00f3w rocznie na mieszka\u0144ca. W Europie zwyczaj zbierania i spo\u017cywania grzyb\u00f3w nie jest jednakowo powszechny w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>A jak si\u0119 r\u00f3\u017cnicuje?<\/strong><br \/>\nDo mi\u0142o\u015bnik\u00f3w grzyb\u00f3w, tzw. mykofil\u00f3w, nale\u017c\u0105 narody s\u0142owia\u0144skie, opr\u00f3cz Polak\u00f3w tak\u017ce Czesi i Rosjanie. Natomiast Anglicy nale\u017c\u0105 do tzw. mykofob\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zbieraj\u0105 grzyb\u00f3w ze \u015brodowiska naturalnego. Podobnie jest w krajach skandynawskich, gdzie istniej\u0105 urz\u0119dowe zakazy ich pozyskiwania. Poza Europ\u0105 grzyby zbierane s\u0105 ch\u0119tnie w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, co wywodzi si\u0119 z kultury Indian. Smakoszami grzyb\u00f3w s\u0105 r\u00f3wnie\u017c Chi\u0144czycy i Japo\u0144czycy, a kuchnia azjatycka obfituje w potrawy z dodatkiem r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w.<\/p>\n<div id=\"attachment_329\" style=\"width: 908px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-329\" class=\"wp-image-329 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/z1.jpg\" width=\"898\" height=\"435\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/z1.jpg 898w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/z1-300x145.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/z1-768x372.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 898px) 100vw, 898px\" \/><p id=\"caption-attachment-329\" class=\"wp-caption-text\">\u015awie\u017ce boczniaki miko\u0142ajkowe i grzyby shiitake z hodowli coraz cz\u0119\u015bciej mo\u017cna dosta\u0107 w polskich sklepach. Autor zdj\u0119\u0107: Marek Siwulski<\/p><\/div>\n<p><strong>Grzyby jadalne kojarz\u0105 si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci pewnie z pieczarkami, borowikami czy kurkami. W rzeczywisto\u015bci liczba gatunk\u00f3w, kt\u00f3re mogliby\u015bmy wykorzysta\u0107 w kuchni, jest o wiele wi\u0119ksza, prawda?<\/strong><br \/>\nWed\u0142ug szacunk\u00f3w na terenie Polski wyst\u0119puje ponad 1000 gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w zaliczanych do potencjalnie jadalnych. Jednak na podstawie Rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia z 2011 r. do obrotu i produkcji przetwor\u00f3w w Polsce dopuszcza si\u0119 44 gatunki grzyb\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno gatunki dziko rosn\u0105ce (m.in. borowik, podgrzybek, kurka, ma\u015blak), jak i uprawne (pieczarka bia\u0142a i br\u0105zowa, boczniak ostrygowaty, shiitake oraz suszone grzyby Mun). Ostatnio w niekt\u00f3rych marketach dost\u0119pne s\u0105 niekiedy grzyby egzotyczne, jak np. boczniak eryngii, boczniak r\u00f3\u017cowy i \u017c\u00f3\u0142ty czy nameko lub buna-shimeji. Mamy zatem spory wyb\u00f3r grzyb\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cemy wykorzysta\u0107 kulinarnie.<\/p>\n<p><strong>Panuje powszechny pogl\u0105d, \u017ce grzyby s\u0105 ma\u0142o warto\u015bciowe z od\u017cywczego punktu widzenia. Zgadzasz si\u0119 z tym?<\/strong><br \/>\nZdecydowanie nale\u017cy zdementowa\u0107 taki pogl\u0105d. Opr\u00f3cz zwi\u0105zk\u00f3w o charakterze smakowo-zapachowym grzyby zawieraj\u0105 wiele cennych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Przede wszystkim maj\u0105 pe\u0142nowarto\u015bciowe, dobrze przyswajalne bia\u0142ko, kt\u00f3re sk\u0142adem aminokwasowym przypomina bia\u0142ko jaja kurzego. Grzyby zawieraj\u0105 przy tym niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w, dzi\u0119ki czemu s\u0105 niskokaloryczne i mog\u0105 by\u0107 polecane osobom odchudzaj\u0105cym si\u0119. W sk\u0142adzie t\u0142uszcz\u00f3w przewa\u017caj\u0105 nienasycone kwasy t\u0142uszczowe, w tym kwas linolenowy, korzystny dla organizmu cz\u0142owieka. Poza tym owocniki grzyb\u00f3w zawieraj\u0105 wiele sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych, przede wszystkim potas, fosfor, wap\u0144 i magnez. Grzyby s\u0105 r\u00f3wnie\u017c cennym \u017ar\u00f3d\u0142em witamin, zw\u0142aszcza B2, B3 i B9. W niewielkich ilo\u015bciach wyst\u0119puj\u0105 w nich witaminy C, B1, B12, D2 oraz E.<\/p>\n<p><strong>Zatem grzyby warto je\u015b\u0107 nie tylko dla smaku&#8230;<\/strong><br \/>\nNiew\u0105tpliwie grzyby powinny sta\u0107 si\u0119 elementem zbilansowanej diety. Dzi\u0119ki nim mo\u017cemy wzbogaci\u0107 nasze posi\u0142ki w bia\u0142ko, zwi\u0105zki mineralne, witaminy oraz b\u0142onnik pokarmowy. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105 one pokarmem do\u015b\u0107 ci\u0119\u017ckostrawnym, kt\u00f3ry nie jest polecany dzieciom, osobom starszym i maj\u0105cym powa\u017cne problemy z przewodem pokarmowym. Stosunkowo najbezpieczniejsze s\u0105 pod tym wzgl\u0119dem boczniaki, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksz\u0105 strawno\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu z innymi grzybami mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce spo\u017cywane przez dzieci. Ze wspomnianych ju\u017c wzgl\u0119d\u00f3w raczej nie nale\u017cy podawa\u0107 grzyb\u00f3w na kolacj\u0119.<\/p>\n<p><strong>A jakie najlepiej poda\u0107 &#8211; hodowlane czy te zebrane z lasu? Czym potencjalny konsument m\u00f3g\u0142by kierowa\u0107 si\u0119 przy wyborze?<\/strong><br \/>\nZ pewno\u015bci\u0105 nie tylko preferencjami smakowymi. Poszczeg\u00f3lne gatunki grzyb\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nieznacznie sk\u0142adem chemicznym. R\u00f3\u017cnice te wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c pomi\u0119dzy gatunkami dziko rosn\u0105cymi oraz hodowlanymi. Warto je\u015b\u0107 r\u00f3\u017cne grzyby, aby dostarczy\u0107 sobie mo\u017cliwie najwi\u0119cej r\u00f3\u017cnorodnych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Grzyby pozyskane z lasu s\u0105 zazwyczaj bardziej aromatyczne. Niekt\u00f3re grzyby dziko rosn\u0105ce, np. borowik szlachetny, maj\u0105 wi\u0119cej bia\u0142ka ni\u017c grzyby pozyskiwane z uprawy, takie jak pieczarka czy boczniak. W przypadku grzyb\u00f3w zbieranych w lasach nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 baczn\u0105 uwag\u0119 na zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z ich spo\u017cywania. Nie chodzi tylko o ryzyko pomylenia gatunk\u00f3w jadalnych z truj\u0105cymi. Nigdy nie nale\u017cy zbiera\u0107 grzyb\u00f3w na terenach zanieczyszczonych, w pobli\u017cu dr\u00f3g i zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. Grzyby maj\u0105 bowiem wysok\u0105 zdolno\u015b\u0107 kumulowania metali ci\u0119\u017ckich. Aby zminimalizowa\u0107 ryzyko wprowadzenia do organizmu wraz z grzybami le\u015bnymi nadmiernych ilo\u015bci rt\u0119ci, kadmu i o\u0142owiu, nale\u017cy jednorazowo spo\u017cywa\u0107 porcj\u0119 nie wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c 250-300 g.<\/p>\n<p><strong>A czy wybieraj\u0105c \u015bwie\u017ce grzyby hodowlane w sklepie, powinni\u015bmy zwr\u00f3ci\u0107 na co\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119?<\/strong><br \/>\nZe wzgl\u0119du na to, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 maj\u0105 owocniki wkr\u00f3tce po zebraniu, powinni\u015bmy wybiera\u0107 grzyby \u015bwie\u017ce, bez widocznych przebarwie\u0144 i uszkodze\u0144. Nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119, aby by\u0142y one suche, j\u0119drne, bez obcego zapachu. Stare owocniki boczniaka mo\u017cna rozpozna\u0107 po rybim zapachu. Powierzchnia tych grzyb\u00f3w d\u0142ugo przechowywanych, zw\u0142aszcza w nieodpowiednich warunkach, jest wilgotna, czasem \u015bluzowata. Mog\u0105 si\u0119 na niej rozwija\u0107 bakterie, b\u0119d\u0105ce przyczyn\u0105 niestrawno\u015bci. Podobnie z pieczark\u0105. Grzyby z br\u0105zowym przebarwieniem i plamami, kt\u00f3re cz\u0119sto maj\u0105 nisk\u0105 cen\u0119, praktycznie nie nadaj\u0105 si\u0119 do konsumpcji. Trzeba wybiera\u0107 pieczarki bia\u0142e i wygl\u0105daj\u0105ce \u015bwie\u017co.<\/p>\n<div id=\"attachment_324\" style=\"width: 966px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-324\" class=\"wp-image-324 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/pieczarki.jpg\" width=\"956\" height=\"434\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/pieczarki.jpg 956w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/pieczarki-300x136.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/pieczarki-768x349.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 956px) 100vw, 956px\" \/><p id=\"caption-attachment-324\" class=\"wp-caption-text\">Polska jest najwi\u0119kszym europejskim hodowc\u0105 pieczarki dwuzarodnikowej, ich produkcja si\u0119ga u nas ponad 330 tys. ton rocznie. Poza powszechnie znan\u0105 odmian\u0105 bia\u0142\u0105 spotka\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c odmian\u0119 br\u0105zow\u0105. Pieczarki brazylijskie, czyli tzw. grzyby Murill, charakteryzuj\u0105 si\u0119 unikalnym migda\u0142owo-any\u017cowym posmakiem. Autor zdj\u0119\u0107: Marek Siwulski<\/p><\/div>\n<p><strong>Marku, obali\u0142e\u015b ju\u017c mit o braku warto\u015bci od\u017cywczych grzyb\u00f3w. A co z ich rzekomym dzia\u0142aniem terapeutycznym?<\/strong><br \/>\nPrzez wieki grzyby by\u0142y stosowane zar\u00f3wno w europejskiej medycynie ludowej, tradycyjnej medycynie chi\u0144skiej, jak r\u00f3wnie\u017c przez Indian. Wykorzystywano je w przypadku powszechnych dolegliwo\u015bci, takich jak infekcje, dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego, trudno goj\u0105ce si\u0119 rany itp. Obecnie wiadomo, \u017ce oko\u0142o 700 gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w ma potencjalne w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze, a oko\u0142o 200 z nich pozyskuje si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie do cel\u00f3w leczniczych. Mo\u017cna je stosowa\u0107 w przypadku n\u0119kaj\u0105cych nas chor\u00f3b cywilizacyjnych. Za najbardziej spektakularne uwa\u017ca si\u0119 dzia\u0142anie przeciwnowotworowe grzyb\u00f3w. Mog\u0105 one ponadto wzmacnia\u0107 uk\u0142ad immunologiczny oraz normalizowa\u0107 poziom glukozy, cholesterolu i tr\u00f3jgliceryd\u00f3w we krwi. Niekt\u00f3re gatunki wykazuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwkrzepliwe, obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie krwi lub dzia\u0142aj\u0105 ochronnie na kom\u00f3rki w\u0105troby. Grzyby s\u0105 te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em antyoksydant\u00f3w oraz zwi\u0105zk\u00f3w o dzia\u0142aniu przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym i przeciwzapalnym.<\/p>\n<p><strong>Brzmi to niew\u0105tpliwie obiecuj\u0105co, jednak na takie rewelacje wiele os\u00f3b przymyka oko. Nawet w \u015brodowisku akademickim medycyna ludowa cz\u0119sto postrzegana bywa jako kwestia wiary, a nie dowodu naukowego. A jak to jest z grzybami?<\/strong><br \/>\nWsp\u00f3\u0142czesne badania naukowe potwierdzi\u0142y wiele znanych wcze\u015bniej zastosowa\u0144 leczniczych grzyb\u00f3w. Badania trwaj\u0105 nieprzerwanie od lat 60. XX wieku i obejmuj\u0105 coraz wi\u0119cej gatunk\u00f3w uprawnych oraz wyst\u0119puj\u0105cych dziko. Z owocnik\u00f3w grzyb\u00f3w wyizolowano substancje bioaktywne odpowiedzialne za poszczeg\u00f3lne w\u0142a\u015bciwo\u015bci grzyb\u00f3w. Wiemy obecnie, \u017ce do g\u0142\u00f3wnych zwi\u0105zk\u00f3w o dzia\u0142aniu leczniczym nale\u017c\u0105 polisacharydy zawarte w \u015bcianie kom\u00f3rkowej grzyb\u00f3w, kt\u00f3rym przypisuje si\u0119 dzia\u0142anie immunostymuluj\u0105ce, przeciwnowotworowe, hipoglikemiczne i antyoksydacyjne. Inn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 triterpenoidy, kt\u00f3re wykazuj\u0105 dzia\u0142anie przeciwwirusowe oraz zmniejszaj\u0105 ryzyko chor\u00f3b sercowo-naczyniowych poprzez normalizacj\u0119 ci\u015bnienia krwi oraz hamowanie syntezy cholesterolu.<\/p>\n<div id=\"attachment_318\" style=\"width: 520px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-318\" class=\"wp-image-318 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/buna.jpg\" alt=\"buna\" width=\"510\" height=\"381\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/buna.jpg 510w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/buna-300x224.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 510px) 100vw, 510px\" \/><p id=\"caption-attachment-318\" class=\"wp-caption-text\"><em>Hypsizygus<\/em> nazywany bokownikiem, grzyb rodzimy dla wschodniej Azji, uprawiany w r\u00f3\u017cnych miejscach \u015bwiata, w tym w Europie. Po ugotowaniu traci zupe\u0142nie gorzki posmak. Mo\u017cna z niego przygotowa\u0107 zup\u0119 lub wykorzysta\u0107 jako dodatek do r\u00f3\u017cnych da\u0144. Autor zdj\u0119cia: Marek Siwulski<\/p><\/div>\n<p>Do substancji bioaktywncyh w grzybach zaliczamy te\u017c antyoksydanty, w tym polifenole i flawonoidy. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce mimo intensywnych bada\u0144 nie wszystkie mechanizmy prozdrowotnego dzia\u0142ania grzyb\u00f3w s\u0105 ju\u017c poznane. Badania prowadzone by\u0142y dotychczas in vitro lub <em>in vivo<\/em> z udzia\u0142em zwierz\u0105t. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w potrzeba jeszcze potwierdzenia poszczeg\u00f3lnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci leczniczych grzyb\u00f3w w badaniach klinicznych. Takie badania prowadzi si\u0119 ju\u017c od kilku lat i potwierdzaj\u0105 one rezultaty uzyskane w eksperymentach na zwierz\u0119tach. Z drugiej jednak strony, medycyna konwencjonalna w Japonii dopuszcza wspomagaj\u0105ce stosowanie preparat\u00f3w grzybowych w leczeniu nowotwor\u00f3w, np. do \u0142agodzenia skutk\u00f3w ubocznych chemio- lub radioterapii.<\/p>\n<p><strong>Trzymamy zatem kciuki za dalsze badania. Czy jest mo\u017ce wed\u0142ug Ciebie jaki\u015b gatunek grzyba, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie obiecuj\u0105cy pod wzgl\u0119dem wykorzystania terapeutycznego?<\/strong><br \/>\nMo\u017cna wymieni\u0107 przynajmniej kilka gatunk\u00f3w o szerokim spektrum zastosowa\u0144, rozpoczynaj\u0105c od znanej wszystkim pieczarki. Szczeg\u00f3lnie wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w bioaktywnych charakteryzuje si\u0119 pieczarka brazylijska. Wielorakie zastosowanie maj\u0105 r\u00f3\u017cne gatunki boczniaka oraz twardziak shiitake. Jednak gatunkiem o najbardziej wszechstronnym zastosowaniu terapeutycznym jest lakownica l\u015bni\u0105ca, <em>Ganoderma lucidum<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Jestem przekonany, \u017ce o lakownicy s\u0142ysza\u0142o niewielu Polak\u00f3w. Opowiedzia\u0142by\u015b nam troch\u0119 wi\u0119cej o tym intryguj\u0105co nazywaj\u0105cym si\u0119 grzybie?<\/strong><br \/>\nTo bardzo ciekawy gatunek, znany r\u00f3wnie\u017c pod japo\u0144sk\u0105 nazw\u0105 Reishi, a w Chinach jako Ling Zhi. W krajach azjatyckich gatunek ten uznawany jest za symbol zdrowia i nie\u015bmiertelno\u015bci, a tak\u017ce stosowany jako talizman. W stanie naturalnym wyst\u0119puje rzadko na drewnie drzew li\u015bciastych. Tworzy charakterystyczne p\u0142askie owocniki o kszta\u0142cie nerkowatym, o b\u0142yszcz\u0105cej powierzchni. W Polsce lakownica l\u015bni\u0105ca obj\u0119ta jest ochron\u0105. Tradycja jej leczniczego wykorzystania si\u0119ga 4000 lat. Obecnie jest to chyba najlepiej poznany gatunek w\u015br\u00f3d grzyb\u00f3w leczniczych. Owocniki lakownicy s\u0105 wyj\u0105tkowo cennym \u017ar\u00f3d\u0142em substancji biologicznie aktywnych. Dotychczas wyizolowano ich ponad 280.<\/p>\n<p><strong>Na przyk\u0142ad jakich?<\/strong><br \/>\nNajliczniej wyst\u0119puj\u0105 polisacharydy stanowi\u0105ce 10-50 proc. suchej masy owocnik\u00f3w tego gatunku. Kolejn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 kwasy ganodermowe nale\u017c\u0105ce do triterpenoid\u00f3w oraz bia\u0142ka o dzia\u0142aniu leczniczym, np. LZ-8. Do najwa\u017cniejszych oddzia\u0142ywa\u0144 lakownicy l\u015bni\u0105cej nale\u017cy zaliczy\u0107 immunomoduluj\u0105ce, antynowotworowe, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, antymia\u017cd\u017cycowe, przeciwcukrzycowe, przeciwstarzeniowe oraz ochronne w stosunku do kom\u00f3rek w\u0105troby. Lakownica l\u015bni\u0105ca wywiera tak\u017ce korzystny wp\u0142yw na uk\u0142ad naczyniowo-krwiono\u015bny oraz dzia\u0142a ochronnie w przypadku wrzod\u00f3w \u017co\u0142\u0105dka.<\/p>\n<p><strong>Faktycznie, mo\u017ce zatem warto zainteresowa\u0107 si\u0119 bli\u017cej tym gatunkiem&#8230; W jakiej formie najlepiej go spo\u017cywa\u0107?<\/strong><br \/>\nSubstancje o dzia\u0142aniu leczniczym pozyskiwane s\u0105 obecnie z owocnik\u00f3w lakownicy pochodz\u0105cych z upraw wielkotowarowych lub z tzw. kultur wg\u0142\u0119bnych. Stanowi\u0105 one surowiec do produkcji preparat\u00f3w leczniczych, maj\u0105cych posta\u0107 ekstrakt\u00f3w, sproszkowanych owocnik\u00f3w lub herbatek. Ostatnio wykorzystuje si\u0119 tak\u017ce zarodniki lakownicy, jako zawieraj\u0105ce bardziej skoncentrowane substancje w por\u00f3wnaniu do ca\u0142ych owocnik\u00f3w. Na rynku pojawi\u0142a si\u0119 kawa z dodatkiem zarodnik\u00f3w tego grzyba. Obecne w sprzeda\u017cy specyfiki maj\u0105 status suplement\u00f3w diety. Znajduj\u0105 zastosowanie g\u0142\u00f3wnie w celu stymulacji uk\u0142adu immunologicznego oraz og\u00f3lnego wzmocnienia organizmu. Dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c kosmetyki z ekstraktem grzybowym, np. myd\u0142a lub kremy. Mo\u017cna wreszcie wzmocni\u0107 si\u0119 nalewk\u0105, przygotowan\u0105 na bazie owocnik\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Nalewki z grzyba o osobliwej nazwie lakownica? Brzmi dosy\u0107 kosmicznie&#8230;<\/strong><br \/>\nNie ma w tym nic kosmicznego. Obecnie obserwujemy zjawisko coraz cz\u0119stszego si\u0119gania do starych przepis\u00f3w naszych bab\u0107 i dziadk\u00f3w, w tym wytwarzania r\u00f3\u017cnych nalewek. Maj\u0105 one g\u0142\u00f3wnie za zadanie wspomaganie naszego zdrowia, ale pije si\u0119 je tak\u017ce w niewielkich ilo\u015bciach dla ich wspania\u0142ego smaku.<\/p>\n<div id=\"attachment_327\" style=\"width: 984px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-327\" class=\"wp-image-327 size-full\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/ganoderma.jpg\" alt=\"ganoderma\" width=\"974\" height=\"490\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/ganoderma.jpg 974w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/ganoderma-300x151.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/ganoderma-768x386.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 974px) 100vw, 974px\" \/><p id=\"caption-attachment-327\" class=\"wp-caption-text\">Owocnik lakownicy l\u015bni\u0105cej (<em>Ganoderma lucidum<\/em>) i przygotowana na bazie tego grzyba nalewka. Autor zdj\u0119\u0107: Marek Siwulski, Piotr Rzymski<\/p><\/div>\n<p><strong>To jak smakuje taki grzybowy trunek?<\/strong><br \/>\nNalewka z lakownicy smakuje do\u015b\u0107 egzotycznie, poniewa\u017c ma do\u015b\u0107 wyra\u017any gorzkawy posmak, a jednocze\u015bnie wyczuwa si\u0119 niezbyt intensywny, ale typowy dla grzyb\u00f3w zapach i smak. Nalewka dzia\u0142a prozdrowotnie i ma bardzo szeroki zakres pozytywnego oddzia\u0142ywania na nasz organizm. Jej przygotowanie wymaga jednak troch\u0119 wi\u0119cej \u201ezachodu\u201d ni\u017c np. dereni\u00f3wki albo orzech\u00f3wki. Tak\u017ce dost\u0119pno\u015b\u0107 owocnik\u00f3w lakownicy jest do\u015b\u0107 ograniczona, cho\u0107 mo\u017cna je naby\u0107 sporadycznie drog\u0105 internetow\u0105.<\/p>\n<p><strong>No c\u00f3\u017c, zatem na zdrowie! Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119. Do tematu grzyb\u00f3w powraca\u0107 b\u0119dziemy z pewno\u015bci\u0105 nie raz na naszym blogu.<\/strong><\/p>\n<p><em>Rozmawia\u0142 Piotr Rzymski<\/em><br \/>\n<div id=\"attachment_313\" style=\"width: 794px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-313\" class=\"size-full wp-image-313\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/MS.jpg\" alt=\"Prof. dr hab. Marek Siwulski\" width=\"784\" height=\"551\" srcset=\"\/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/MS.jpg 784w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/MS-300x211.jpg 300w, \/dietetyczny\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/MS-768x540.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 784px) 100vw, 784px\" \/><p id=\"caption-attachment-313\" class=\"wp-caption-text\"><strong>Prof. dr hab. Marek Siwulski na co dzie\u0144 zajmuje si\u0119 optymalizacj\u0105 hodowli r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w i ich wykorzystaniem zar\u00f3wno w celach biomedycznych, jak i produkcji \u017cywno\u015bci. Autor licznych publikacji naukowych oraz popularnonaukowych ksi\u0105\u017cek o grzybach, ich uprawie i w\u0142a\u015bciwo\u015bciach.<\/strong><\/p><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polacy niew\u0105tpliwie lubi\u0105 zbiera\u0107 i je\u015b\u0107 grzyby. Coraz cz\u0119\u015bciej wybieraj\u0105 te hodowlane. A gama dost\u0119pnych na naszym rynku gatunk\u00f3w wci\u0105\u017c si\u0119 poszerza, r\u00f3wnie\u017c o egzotyczne propozycje. Dzi\u015b o grzybach postanowili\u015bmy porozmawia\u0107 z prof. dr. hab. Markiem Siwulskim, pracownikiem Katedry Warzywnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, kt\u00f3ry na grzybach zjad\u0142 przys\u0142owiowe z\u0119by.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,63,18,31],"tags":[67,64,65,91,68,66,32,90],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/305"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=305"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":366,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/305\/revisions\/366"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}