{"id":405,"date":"2017-05-03T23:24:33","date_gmt":"2017-05-03T21:24:33","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=405"},"modified":"2018-02-19T08:39:20","modified_gmt":"2018-02-19T07:39:20","slug":"dzikie-zielsko-1-pokrzywa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/05\/03\/dzikie-zielsko-1-pokrzywa\/","title":{"rendered":"Dzikie Zielsko #1: Pokrzywa"},"content":{"rendered":"

\"pokrzywa\"A gdyby tak zamiast przetworzonego jedzenia, upolowanego po\u015br\u00f3d marketowych labirynt\u00f3w, zje\u015b\u0107 zwyk\u0142e, dzikie zielsko?
\n
\nCzego w lesie mo\u017cna skosztowa\u0107, a czego lepiej unika\u0107 – to wiedza przydatna. Co prawda niekt\u00f3rym wyda si\u0119 archaiczna, niepotrzebna. Wszak \u017cywno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie si\u0119 produkuje, sprowadza, dostarcza i sprzedaje. Zamiast si\u0119 za ni\u0105 ugania\u0107, mo\u017cna j\u0105 w cywilizowany spos\u00f3b kupi\u0107. Jednak wyj\u015bcie do sklepu nie mo\u017ce si\u0119 r\u00f3wna\u0107 wyprawie do lasu – samodzielnie znale\u017a\u0107, rozpozna\u0107, zerwa\u0107 lub wykopa\u0107, a potem przyrz\u0105dzi\u0107 z tego cho\u0107by ma\u0142e danie czy trunek dla siebie, rodziny lub przyjaci\u00f3\u0142 – to czysta przyjemno\u015b\u0107. Otwieramy wi\u0119c seri\u0119 tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych dzikim, jadalnym ro\u015blinom, ich charakterystyce, wykorzystaniu kulinarnemu i w\u0142a\u015bciwo\u015bciom terapeutycznym.<\/p>\n

Na pierwszy ogie\u0144 id\u0105 pokrzywy. W Polsce rodzimie wyst\u0119puj\u0105 ich dwa gatunki: wieloletnia pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica<\/em>) i jednoroczna pokrzywa \u017cegawka (Urtica urens<\/em>). Na og\u00f3\u0142 omijamy je szerokim \u0142ukiem, a komu si\u0119 nie uda, pociesza si\u0119, \u017ce pokrzywowa ch\u0142osta jest dobra na reumatyzm. Faktycznie, taka w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 pokrzywy znajduje potwierdzenie w literaturze naukowej, zosta\u0142a dowiedziona r\u00f3wnie\u017c drog\u0105 randomizowanego badania klinicznego<\/a>.<\/p>\n

Medycyna ludowa znalaz\u0142a pokrzywie bardzo du\u017co zastosowa\u0144: od leczenia dolegliwo\u015bci uk\u0142adu moczowego, zaburze\u0144 czynno\u015bciowych nerek i anemii, poprzez dzia\u0142anie przeciwkrwotoczne (tak\u017ce w okresie menstruacji), przeciwbiegunkowe i zmniejszaj\u0105ce nadkwasot\u0119 \u017co\u0142\u0105dka, a\u017c po w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwcukrzycowe. Nie wszystkie z nich maj\u0105 naukowe podstawy, kt\u00f3re wspiera\u0142yby kliniczne zastosowanie tych ro\u015blin. Niemniej z pewno\u015bci\u0105 pokrzywa to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko zwyk\u0142y „ogrodowy chwast”.<\/p>\n

Najwa\u017cniejszymi interesuj\u0105cymi z biologicznego punktu widzenia sk\u0142adnikami pokrzyw s\u0105 polisacharydy, karoteny, beta-sitosterol (o podobnej do cholesterolu strukturze), kwas askorbinowy (witamina C) oraz flawonoidy, takie jak kwercetyna, rutyna i kemferol. W\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne uzyskiwanych z pokrzywy wodnych ekstrakt\u00f3w, wykazane dotychczas zar\u00f3wno w badaniach in vitro<\/a><\/em> jak i in vivo<\/a><\/em>, wynikaj\u0105 w\u0142a\u015bnie przede wszystkim z obecno\u015bci flawonoid\u00f3w. Te pokrzywowe potrafi\u0105 r\u00f3wnie\u017c hamowa\u0107 agregacj\u0119 p\u0142ytek krwi, a zatem mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 potencjalnie do obni\u017cenia ryzyka sercowo-naczyniowego. Ich najwy\u017csz\u0105 zawarto\u015b\u0107 odnotowano w li\u015bciach, zw\u0142aszcza \u015bwie\u017cych, wielokrotnie przekraczaj\u0105c\u0105<\/a> t\u0119 w komercyjnie dost\u0119pnych herbatkach pokrzywowych.<\/p>\n

\"Trzy

Trzy g\u0142\u00f3wne flawonoidy, o silnym dzia\u0142aniu antyoksydacyjnym, wyst\u0119puj\u0105ce w li\u015bciach pokrzywy<\/p><\/div>\n

Cz\u0119\u015bci podziemne pokrzywy, korzenie i k\u0142\u0105cza, zawieraj\u0105 zwi\u0105zki (g\u0142\u00f3wnie polisacharydy i lektyny) o diuretycznym dzia\u0142aniu. St\u0105d te\u017c badano, czy mog\u0142yby one znale\u017a\u0107 zastosowanie w leczeniu zaburze\u0144 oddawana moczu wyst\u0119puj\u0105cych w rozrostach gruczo\u0142u krokowego. Obiecuj\u0105ce rezultaty, takie jak zmniejszenie ilo\u015bci zalegaj\u0105cego moczu czy spadek wielko\u015bci prostaty, uzyskano nie tylko w badaniach<\/a> na zwierz\u0119tach, ale r\u00f3wnie\u017c w badaniach<\/a> klinicznych, w kt\u00f3rych chorym podawano wyci\u0105g z korzenia pokrzywy zwyczajnej. Prawdopodobnym mechanizmem dzia\u0142ania zwi\u0105zk\u00f3w pokrzywy jest obni\u017canie<\/a> st\u0119\u017cenia globulin wi\u0105\u017c\u0105cych hormony p\u0142ciowe (SHGB), kt\u00f3re powoduj\u0105 spadek poziomu wolnego, biodost\u0119pnego testosteronu oraz jednoczesne hamowanie<\/a> nadmiernej aktywno\u015bci aromatazy, kt\u00f3ra odpowiada za przekszta\u0142canie testosteronu w zwi\u0105zki estrogenne. Ponadto w warunkach in vitro<\/em> wyci\u0105g z korzenia pokrzywy istotnie hamowa\u0142 podzia\u0142 kom\u00f3rek ludzkiego raka prostaty<\/a>.<\/p>\n

Spo\u017cywanie napar\u00f3w z pokrzywy mo\u017ce obni\u017ca\u0107 poziom glukozy<\/a>, co wykazano w badaniach na gryzoniach. Co ciekawe, jednym z mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania<\/a> mo\u017ce by\u0107 silne hamowanie aktywno\u015bci enzymu alfa-amylazy trzustkowej – taki efekt jest celem niekt\u00f3rych farmakoterapii stosowanych w leczeniu cukrzycy. To wszystko stawia pokrzyw\u0119 w bardzo obiecuj\u0105cym \u015bwietle, wymaga jednak potwierdzenia na poziomie badania klinicznego.<\/p>\n

Je\u017celi powy\u017csza garstka informacji by\u0142a wystarczaj\u0105co zach\u0119caj\u0105ca, by pokrzywy spr\u00f3bowa\u0107, to ju\u017c spieszymy z informacjami, jak si\u0119 za to zabra\u0107. Najlepsze do wykorzystania s\u0105 \u015bwie\u017ce, szczytowe li\u015bcie m\u0142odych, zdrowo wygl\u0105daj\u0105cych ro\u015blin, kt\u00f3re na og\u00f3\u0142 mo\u017cna zbiera\u0107 ju\u017c od marca. Wa\u017cne, by ros\u0142y w miejscu oddalonym od skupisk przemys\u0142u, proces\u00f3w spalania i ruchu samochodowego, bo w przeciwnym razie mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em kumulowanych przez nie zanieczyszcze\u0144, takich jak toksyczne metale<\/a>. Li\u015bcie przycinamy, chroni\u0105c r\u0119ce gumowymi r\u0119kawicami, by unikn\u0105\u0107 nadmiernego poparzenia r\u0105k.<\/p>\n

\"Najlepsze

Najlepsze do celi konsumpcyjnych s\u0105 szczytowe li\u015bcie, m\u0142odych pokrzyw, zbierane z dala od ruchliwych szos. Mo\u017ce warto je hodowa\u0107 w swoim ogr\u00f3dku? Fot. Piotr Rzymski<\/p><\/div>\n

M\u0142ode li\u015bcie pokrzywy przypominaj\u0105 w smaku szpinak. Mo\u017cna z nich przyrz\u0105dzi\u0107 pesto, wykorzysta\u0107 jako dodatek do tarty albo pizzy. Sparzone mo\u017cna doda\u0107 do sa\u0142atki, warto je jednak uprzednio dobrze posieka\u0107, bo w wi\u0119kszych kawa\u0142kach mog\u0105 by\u0107 zbyt szorstkie dla naszego podniebienia. Zmiksowane li\u015bcie mo\u017cna te\u017c doda\u0107 do jajecznicy. Ciekawy przepis na placki pokrzywowe poda\u0142 \u0141ukasz \u0141uczaj w ksi\u0105\u017cce „Dzika Kuchnia”<\/a>.<\/p>\n

Pokrojone drobno li\u015bcie miesza si\u0119 z dwoma jajami, posiekanymi jab\u0142kami, szklank\u0105 m\u0105ki oraz po\u0142ow\u0105 \u0142y\u017ceczk\u0105 soli. Dodaj\u0105c wody, uzyskuje si\u0119 konsystencj\u0119 kleistego ciasta, kt\u00f3re u\u0142o\u017cone w formie placuszk\u00f3w sma\u017cy si\u0119 na rozgrzanym t\u0142uszczu.<\/p>\n

Jedzenie jajecznicy z li\u015b\u0107mi pokrzywy by\u0142o cz\u0119ste w niekt\u00f3rych miejscach Polski. Tutaj wersja z podsma\u017can\u0105 cebulk\u0105 i utartym serem. Fot. Piotr Rzymski<\/p><\/div>\n

Z li\u015bci mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wycisn\u0105\u0107 sok b\u0105d\u017a przygotowa\u0107 lemoniad\u0119. Zebrane, \u015bwie\u017ce i dobrze op\u0142ukane pod zimn\u0105 wod\u0105 li\u015bcie zalewamy wrz\u0105tkiem. W razie potrzeby i ch\u0119ci mo\u017cemy ju\u017c na tym etapie doda\u0107 cukru, najlepiej nierafinowanego (niestety dodatek miodu nadaje md\u0142y smak). Ca\u0142o\u015b\u0107 mieszamy, przykrywamy na 5 minut i przes\u0105czamy przez sitko. Dodajemy zimnej wody, cytryny, wzgl\u0119dnie pomara\u0144czy. Mo\u017cemy dorzuci\u0107 kilka listk\u00f3w mi\u0119ty i dwa, trzy li\u015bcie melisy dla prze\u0142amania smaku.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, je\u017celi komu\u015b odpowiada trawiasty posmak pokrzywy, zawsze mo\u017ce przygotowa\u0107 wersj\u0119 saut\u00e9<\/em>.<\/p>\n

Wiosenna lemoniada z pokrzywy jest prosta i szybka w przygotowaniu. Fot. Piotr Rzymski<\/p><\/div>\n

Z pokrzywy mo\u017cna te\u017c przyrz\u0105dzi\u0107 pyszn\u0105 zup\u0119. Przepis na ni\u0105 znajdziemy np. w ksi\u0105\u017cce Katarzyny Rozmys\u0142owicz z Przystanku Cisna („Kuchnia wegetaria\u0144ska”<\/a>), poni\u017cej przedstawiamy jego nieco zmodyfikowan\u0105 wersj\u0119. Dwie cebule pokrojone w pi\u00f3rka przysma\u017camy na ma\u015ble, dodajemy 2-3 ziemniaki pokrojone w kostk\u0119, zalewamy bulionem warzywnym i gotujemy oko\u0142o 15 minut. Dodajemy spor\u0105 liczb\u0119 sparzonych wrz\u0105tkiem i dok\u0142adnie przep\u0142ukanych szczytowych li\u015bci pokrzyw, gotujemy jeszcze oko\u0142o 5-10 minut. Nast\u0119pnie zup\u0119 dok\u0142adnie blendujemy i zabielamy s\u0142odk\u0105 \u015bmietank\u0105. I gotowe!<\/p>\n

\"Zupka

Zupka ze \u015bwie\u017cych pokrzyw ju\u017c czeka na szcz\u0119\u015bliwego konsumenta. Fot. Barbara Poniedzia\u0142ek<\/p><\/div>\n

Pozostaje ju\u017c tylko \u017cyczy\u0107 Czytelnikom dobrej zabawy, ciekawych kulinarnych dozna\u0144 i tradycyjnego „na zdrowie!”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A gdyby tak zamiast przetworzonego jedzenia, upolowanego po\u015br\u00f3d marketowych labirynt\u00f3w, zje\u015b\u0107 zwyk\u0142e, dzikie zielsko?<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160,159,93],"tags":[97,105,108,98,106,102,109,95,107,101,94,100,99,104,103,96],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/405"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=405"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/405\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1318,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/405\/revisions\/1318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}