{"id":469,"date":"2017-06-12T23:06:37","date_gmt":"2017-06-12T21:06:37","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=469"},"modified":"2017-07-20T21:04:16","modified_gmt":"2017-07-20T19:04:16","slug":"lud-marnotrawny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/06\/12\/lud-marnotrawny\/","title":{"rendered":"Lud marnotrawny"},"content":{"rendered":"

\"\"
\n – Mo\u017ce od\u0142\u00f3\u017cmy, co? Znowu si\u0119 zepsuje, zanim zd\u0105\u017cymy to zje\u015b\u0107<\/em> – us\u0142ysza\u0142em kobiecy g\u0142os po\u015br\u00f3d sklepowych rega\u0142\u00f3w. – To najwy\u017cej si\u0119 wyrzuci, o co ci znowu chodzi?<\/em> – zabrzmia\u0142a zdecydowana m\u0119ska riposta. Kupili i pewnie zmarnowali. Ot, kolejny dzie\u0144 bezmy\u015blnej konsumpcji.
\n
\nUm\u00f3wmy si\u0119, niemal wszyscy co jaki\u015b czas marnujemy \u017cywno\u015b\u0107. Kt\u00f3\u017c jednak by si\u0119 tym przejmowa\u0142 w rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej p\u00f3\u0142ki uginaj\u0105 si\u0119 od \u017cywno\u015bci? Podobnie: kto przejmowa\u0142by si\u0119 wycink\u0105 w Puszczy Bia\u0142owieskiej, skoro las\u00f3w u nas przecie\u017c pod dostatkiem? Problem w tym, \u017ce to wcale nie jest marginalna, nic nieznacz\u0105ca strata (podobnie zreszt\u0105 jak w przypadku Puszczy\u2026). Codziennie w krajach rozwini\u0119tych marnuje si\u0119 astronomiczne ilo\u015bci \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

Dobrobyt ma to do siebie, \u017ce \u0142atwo w nim zatraci\u0107 szacunek do spraw podstawowych. Wed\u0142ug statystyk Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych do spraw Wy\u017cywienia i Rolnictwa (FAO) przeci\u0119tny mieszkaniec kraju rozwini\u0119tego marnuje a\u017c 100 kg \u017cywno\u015bci w ci\u0105gu roku. Dla por\u00f3wnania: w Afryce Subsaharyjskiej jest to \u015brednio zaledwie 8 kg na osob\u0119…<\/p>\n

Mo\u017ce jednak, w my\u015bl powiedzenia „kto bogatemu zabroni?”, kraje rozwini\u0119te po prostu sta\u0107 na tak\u0105 rozrzutno\u015b\u0107, by marnowa\u0107 niemal tyle \u017cywno\u015bci, ile wytwarza si\u0119 w regionie tzw. Czarnej Afryki? By wyrzuca\u0107 do kosza produkt o rocznej warto\u015bci 680 mld dolar\u00f3w? To zaledwie 2,5 biliona z\u0142otych, suma, za kt\u00f3r\u0105 budow\u0119 mo\u017cna by wybudowa\u0107\u2026 tysi\u0105c Stadion\u00f3w Narodowych.<\/p>\n

Wyrzucana \u017cywno\u015b\u0107 to nie tylko jaka\u015b jednostkowa strata czasu i pieni\u0119dzy po\u015bwi\u0119conych na jej zakup. To zmarnowana energia, woda, powierzchnia ziemi uprawnej, \u015brodki ochrony ro\u015blin i nawozy, niepotrzebnie wyci\u0119ty las, wyemitowane gazy cieplarniane i inne zanieczyszczenia.<\/p>\n

Oto bowiem oko\u0142o 30 proc. \u015bwiatowej powierzchni p\u00f3l rolnych pracuje co roku na \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ko\u0144czy na \u015bmietniku. Ilo\u015b\u0107 wody potrzebna do powstania zmarnowanych produkt\u00f3w to 250 km sze\u015bciennych. Dla lepszego wyobra\u017cenia: jest to r\u00f3wne niemal 385-krotno\u015bci pojemno\u015bci jeziora \u015aniardwy, najwi\u0119kszego zbiornika wodnego w Polsce.<\/p>\n

Woda, kt\u00f3ra jest zu\u017cywana do produkcji zmarnowanej \u017cywno\u015bci, starczy\u0142aby do zaspokojenia potrzeb a\u017c 9 mld ludzi w spos\u00f3b ca\u0142kowicie wystarczaj\u0105cy (na poziomie ok. 200 l na osob\u0119\/dzie\u0144). W rzeczywisto\u015bci jednak ponad miliard ludzi musi mierzy\u0107 si\u0119 z ci\u0105g\u0142ym, cz\u0119sto zagra\u017caj\u0105cym \u017cyciu lub zdrowiu niedostatkiem wody. Mo\u017ce warto o tym pomy\u015ble\u0107, planuj\u0105c kolejne zakupy?<\/p>\n

Uwzgl\u0119dniaj\u0105c wszystkie etapy produkcji, litr wylanego piwa to zmarnowanie ok. 8 l wody potrzebnej do jego produkcji. Koszt sple\u015bnia\u0142ej pomara\u0144czy to ok. 50 l wody, zgni\u0142ego jajka – 130 l. Szklanka skis\u0142ego mleka to ju\u017c oko\u0142o 200 l, a niezjedzonej rano kromki chleba – ok. 40 l wody.<\/p>\n

Jednak zdecydowanie najwi\u0119cej wody marnuje si\u0119 wraz z niespo\u017cytkowanymi produktami mi\u0119snymi. Przyk\u0142adowo: produkcja 1 kg wo\u0142owiny wymaga oko\u0142o 15 tys. l. Mo\u017cna oczywi\u015bcie si\u0119 sprzecza\u0107, czy to du\u017co czy ma\u0142o. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce marnuj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107, marnujemy jednocze\u015bnie mn\u00f3stwo czasu potrzebnego do jej produkcji, energii, niekiedy b\u00f3lu i cierpienia, a tak\u017ce innych zasob\u00f3w \u015brodowiskowych. Rolnictwo to przecie\u017c nie tylko zu\u017cyta woda, ale r\u00f3wnie\u017c deforestacja, eutrofizacja, degradacja gleb, emisja zanieczyszcze\u0144. Jak wynika z bada\u0144 opublikowanych na \u0142amach „Nature”<\/a>, dzia\u0142alno\u015b\u0107 rolnicza cz\u0142owieka stanowi wi\u0119ksze zagro\u017cenie dla bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci ni\u017c zmiany klimatyczne.<\/p>\n

Wed\u0142ug statystyk na r\u00f3\u017cnym etapie produkcji i sprzeda\u017cy marnuje si\u0119 ok. 40 proc. owoc\u00f3w i warzyw, 30 proc. plon\u00f3w zb\u00f3\u017c, 35 proc. ryb przeznaczonych na cele spo\u017cywcze i 20 proc. produkt\u00f3w mi\u0119snych i mlecznych. To tym smutniejsze w zestawieniu z danymi FAO, wed\u0142ug kt\u00f3rych obecnie z powodu g\u0142odu cierpi ok. 800 mln ludzi, z czego ponad po\u0142owa mieszka w Indiach, Chinach, Kongo, Bangladeszu, Indonezji, Pakistanie i Etiopii. Jasnym jest, \u017ce istot\u0105 problemu s\u0105 nier\u00f3wnomierne mo\u017cliwo\u015bci dystrybucji, a nie niedostatki w globalnej produkcji \u017cywno\u015bci. Tej ju\u017c teraz powstaje wystarczaj\u0105co du\u017co, by wy\u017cywi\u0107 10 mld ludzi, czyli tyle, ile prawdopodobnie b\u0119dzie nas w 2050 r.<\/p>\n

Wed\u0142ug danych Eurostatu w Polsce marnuje si\u0119 9 mln ton \u017cywno\u015bci rocznie, co daje nam pod tym wzgl\u0119dem 5., ma\u0142o zaszczytne miejsce w Europie. Polacy przede wszystkim wyrzucaj\u0105 chleb, w\u0119dliny, owoce i warzywa. Mistrzami tej dziedziny s\u0105 m\u0142odzi ludzie, z pokolenia milenijnego, mieszkaj\u0105cy w miastach. To niestety nie napawa optymizmem na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Jakie systemowe dzia\u0142ania mog\u0142yby pom\u00f3c ogranicza\u0107 tak ogromn\u0105 skal\u0119 marnotrawstwa? We Francji wprowadzono nakaz przekazywania przez du\u017ce sklepy \u017cywno\u015bci z ko\u0144cz\u0105cym si\u0119 terminem przydatno\u015bci na cele charytatywne lub pasze dla zwierz\u0105t. W Irlandii produkty bliskie przeterminowaniu sprzedawane s\u0105 w niekt\u00f3rych sklepach w niezwykle niskich cenach. W Danii powsta\u0142 natomiast market specjalizuj\u0105cy si\u0119 w sprzeda\u017cy ju\u017c przeterminowanej \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c ka\u017cdy z nas, we w\u0142asnym zakresie, mo\u017ce zrobi\u0107 co\u015b, by cho\u0107by symbolicznie zmniejszy\u0107 problem marnowania \u017cywno\u015bci. Wystarczy planowa\u0107 zakupy wedle realnych potrzeb, zwraca\u0107 uwag\u0119 na dat\u0119 wa\u017cno\u015bci produktu, a posi\u0142ki przygotowywa\u0107 w racjonalnych ilo\u015bciach, a nie jak dla pu\u0142ku. Tylko tyle i a\u017c tyle.<\/p>\n

Znakomit\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 odpadk\u00f3w kuchennych mo\u017cna, o ile miejsce zamieszkania na to pozwala, kompostowa\u0107. Zamiast l\u0105dowa\u0107 na wysypisku \u015bmieci, niewykorzystane resztki \u017cywno\u015bci mog\u0105 obr\u00f3ci\u0107 si\u0119 w zasobny naw\u00f3z. A je\u017celi jednocze\u015bnie uprawiamy ogr\u00f3dek, to powsta\u0142y kompost przys\u0142u\u017cy si\u0119 do produkcji kolejnych plon\u00f3w. Te proste rozwi\u0105zania niestety nie ciesz\u0105 si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem, r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy z uwagi na miejsce i powierzchnie zamieszkania mog\u0105 sobie na to pozwoli\u0107. Zmarnowana \u017cywno\u015b\u0107 rozk\u0142ada si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci na komunalnych wysypiskach \u015bmieci.<\/p>\n

„Jedz, bo dzieci w Afryce g\u0142oduj\u0105” – kt\u00f3\u017c nie zna z dzieci\u0144stwa tego powiedzenia? Irytuj\u0105cego, bo z pozoru nieracjonalnego. Ale nasze mamy nie zak\u0142ada\u0142y, \u017ce jedz\u0105c (b\u0105d\u017a nie), b\u0119dziemy mie\u0107 jakikolwiek wp\u0142yw na sytuacj\u0119 r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 na innym kontynencie. Chodzi\u0142o im o to, by szanowa\u0107 jedzenie. Tylko tyle i a\u017c tyle. T\u0119 lekcj\u0119 wci\u0105\u017c mamy do odrobienia.<\/p>\n

Piotr Rzymski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– Mo\u017ce od\u0142\u00f3\u017cmy, co? Znowu si\u0119 zepsuje, zanim zd\u0105\u017cymy to zje\u015b\u0107 – us\u0142ysza\u0142em kobiecy g\u0142os po\u015br\u00f3d sklepowych rega\u0142\u00f3w. – To najwy\u017cej si\u0119 wyrzuci, o co ci znowu chodzi? – zabrzmia\u0142a zdecydowana m\u0119ska riposta. Kupili i pewnie zmarnowali. Ot, kolejny dzie\u0144 bezmy\u015blnej konsumpcji.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,18,126,27],"tags":[132,130,129,134,131,128,28,133,127],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/469"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=469"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":511,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/469\/revisions\/511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}