{"id":485,"date":"2017-06-16T23:40:49","date_gmt":"2017-06-16T21:40:49","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=485"},"modified":"2017-07-20T21:04:05","modified_gmt":"2017-07-20T19:04:05","slug":"era-grubasow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/06\/16\/era-grubasow\/","title":{"rendered":"Era grubas\u00f3w?"},"content":{"rendered":"

\"\"Niemal 800 milion\u00f3w ludzi na \u015bwiecie g\u0142oduje. Na drugim ko\u0144cu skali mamy z kolei ponad dwa miliardy os\u00f3b, kt\u00f3re cierpi\u0105 z powodu nadmiaru \u017cywno\u015bci, borykaj\u0105c si\u0119 z problemami zdrowotnymi wynikaj\u0105cymi z nadwagi b\u0105d\u017a oty\u0142o\u015bci.
\n
\nOdwiecznym problemem cz\u0142owieka, podobnie jak wielu innych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t, by\u0142o zdobywanie po\u017cywienia i radzenie sobie z g\u0142odem. Utrwalone ewolucyjnie mechanizmy adaptacyjne sprawiaj\u0105, \u017ce o wiele \u0142atwiej przybiera\u0107 nam na wadze, ni\u017c j\u0105 traci\u0107.<\/p>\n

Problem w tym, \u017ce \u017cyjemy w erze p\u00f3\u0142ek sklepowych uginaj\u0105cych si\u0119 pod ci\u0119\u017carem jedzenia, kt\u00f3rego zdobywanie nie wymaga od nas wi\u0119kszego wysi\u0142ku, a kt\u00f3re oferuje nam bogactwo cukr\u00f3w prostych i t\u0142uszczy nasyconych – sk\u0142adnik\u00f3w, za kt\u00f3rych spo\u017cycie \u015br\u00f3dm\u00f3zgowie ch\u0119tnie nagradza nas dopamin\u0105<\/a>.<\/p>\n

W takich warunkach pozornego dobrobytu nie dziwi\u0105 ostatnie doniesienia szeroko zakrojonych bada\u0144<\/a> opublikowanych na \u0142amach „New England Journal of Medicine”. A\u017c 30 proc. ludno\u015bci \u015bwiata cierpi na nadwag\u0119, a 10 proc. – w tym niemal 108 milion\u00f3w dzieci i ponad 600 milion\u00f3w doros\u0142ych – jest oty\u0142a. Od 1980 r. cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania oty\u0142o\u015bci podwoi\u0142a si\u0119 w ponad 70 krajach. Co gorsza, w tym samym czasie w krajach takich jak Chiny, Brazylia czy Indonezja liczba oty\u0142ych dzieci uleg\u0142a potrojeniu.<\/p>\n

Myli si\u0119 ten, kto s\u0105dzi, \u017ce problemy z nadmiarem kilogram\u00f3w maj\u0105 tylko bogaci ludzie, kt\u00f3rzy p\u0142awi\u0105 si\u0119 w dobrobycie. W krajach rozwini\u0119tych problem ten dotyczy r\u00f3wnie cz\u0119sto, je\u015bli nie cz\u0119\u015bciej, os\u00f3b biednych. Wysoko przetworzona, bogata w cukry proste i t\u0142uszcze \u017cywno\u015b\u0107 jest po prostu bardzo tania i \u0142atwo dost\u0119pna. W zwi\u0105zku z tym nadwaga czy oty\u0142o\u015b\u0107 powszednieje, nie razi ani nie dziwi, a osoby z horrendalnie wysok\u0105 warto\u015bci\u0105 wska\u017anika BMI mo\u017cna spotka\u0107 w ka\u017cdej warstwie spo\u0142ecznej czy grupie zawodowej. Z pewno\u015bci\u0105 nie pomaga to w zrzuceniu nadmiaru kilogram\u00f3w, co i tak z zasady nie jest ju\u017c proste. Nasz organizm niejako przyzwyczaja si\u0119 do \u017cycia z okre\u015blon\u0105 wag\u0105, a zatem wprowadzanie dramatycznych zmian (np. bardzo restrykcyjnej diety) mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 uruchomienie mechanizm\u00f3w obronnych.<\/p>\n

Nie znaczy to oczywi\u015bcie, \u017ce pr\u00f3b zrzucenia zb\u0119dnych kilogram\u00f3w nale\u017cy zaniecha\u0107, niejako godz\u0105c si\u0119 na konsekwencje bycia oty\u0142ym. Natomiast z pewno\u015bci\u0105 nie warto wydawa\u0107 pieni\u0119dzy na wymy\u015blne diety cud czy \u015brodki odchudzaj\u0105ce: herbatki lub suplementy diety. Te pierwsze cz\u0119sto ko\u0144cz\u0105 si\u0119 efektem yo-yo, a te drugie na og\u00f3\u0142 nie wykazuj\u0105 \u017cadnych potwierdzonych klinicznie efekt\u00f3w dzia\u0142ania. Na pewno warto ograniczy\u0107 lub zupe\u0142nie zrezygnowa\u0107 z pewnych produkt\u00f3w – jak wykazano<\/a> niedawno, wegetarianizm mo\u017ce by\u0107 znacznie skuteczniejszy w odchudzaniu ni\u017c konwencjonalne, niskokaloryczne diety.<\/p>\n

Do zrzucenia wagi potrzeba konkretnych dzia\u0142a\u0144: racjonalnego ograniczania poda\u017cy kalorycznej sprz\u0119\u017conej ze wzrostem wysi\u0142ku fizycznego. Wymaga to konsekwencji, a ta z kolei odpowiedniej motywacji. Lepiej \u017ceby nie by\u0142a ni\u0105 tylko nowa ods\u0142ona zdj\u0119cia profilowego na Facebooku, a d\u0142ugoterminowy wp\u0142yw na zdrowie. Podwy\u017cszone BMI odpowiada za 4 miliony zgon\u00f3w rocznie, z czego ponad dwie trzecie spowodowane s\u0105 przez choroby uk\u0142adu sercowo-naczyniowego. Do konsekwencji zdrowotnych oty\u0142o\u015bci i nadwagi nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c cukrzyca typu II, powik\u0142ania neurologiczne (m.in. udar m\u00f3zgu), problemy oddechowe (np. bezdech senny), choroba nowotworowa, zaburzenia p\u0142odno\u015bci, choroby zwyrodnieniowe staw\u00f3w i depresja.<\/p>\n

Po\u015br\u00f3d dwudziestu najbardziej zaludnionych kraj\u00f3w \u015bwiata najwi\u0119kszym odsetkiem oty\u0142ych dzieci i m\u0142odzie\u017cy, si\u0119gaj\u0105cym niemal 13 proc., charakteryzuj\u0105 si\u0119 Stany Zjednoczone, a liczba oty\u0142ych doros\u0142ych przekracza tam 79 milion\u00f3w. Liderem pod wzgl\u0119dem oty\u0142o\u015bci w\u015br\u00f3d doros\u0142ych (35 proc.) jest z kolei Egipt, a w najmniejszym stopniu problem ten dotyka kraj\u00f3w takich jak Bangladesz czy Wietnam.<\/p>\n

Odsetek os\u00f3b oty\u0142ych i z nadwag\u0105 ro\u015bnie r\u00f3wnie\u017c w Polsce. W po\u0142owie lat 90. wynosi\u0142 ponad 27 proc., w 2004 r. osi\u0105gn\u0105\u0142 prawie 30 proc., a obecnie przekracza 50 proc. Problemy z wag\u0105 dotykaj\u0105 te\u017c ponad 10 proc. polskich dzieci i m\u0142odzie\u017cy, zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko wyst\u0119powania oty\u0142o\u015bci w wieku doros\u0142ym. Tej niepokoj\u0105cej sytuacji sprzyja nie tylko masa taniej, „\u015bmieciowej”, skutecznie reklamowanej i rzucaj\u0105cej si\u0119 w oczy \u017cywno\u015bci, ale siedz\u0105ca praca, stres, nieregularne od\u017cywanie i wszelkie „udogodnienia”, kt\u00f3rych rezultatem jest brak aktywno\u015bci fizycznej.<\/p>\n

Ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce oty\u0142o\u015b\u0107 osi\u0105gn\u0119\u0142a skal\u0119 epidemii. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych przewidywa\u0144<\/a> mo\u017ce si\u0119 ona przyczyni\u0107 do obni\u017cenia przeci\u0119tnej d\u0142ugo\u015bci \u017cycia. Natomiast na pewno ju\u017c teraz generuje ogromne koszty medyczne i jest \u017ar\u00f3d\u0142em ludzkich tragedii. Na zmiany w przemy\u015ble \u017cywno\u015bciowym nie ma co liczy\u0107, bo ten na tanich, niskiej jako\u015bci produktach zarabia fortun\u0119. Czy zatem w tej masie niepomy\u015blnych informacji pozostaje jakakolwiek nadzieja dla tych, kt\u00f3rych dzi\u015b trapi nadmierna waga?<\/p>\n

Owszem. Badanie<\/a> szacuj\u0105ce ryzyko \u015bmierci os\u00f3b z r\u00f3\u017cnym BMI na przestrzeni 14 lat wykaza\u0142o, \u017ce osoby z nadwag\u0105 i oty\u0142e mog\u0105 istotnie je zmniejszy\u0107, wprowadzaj\u0105c do swojego \u017cycia przynajmniej jedno z czterech (a najlepiej wszystkie cztery) prozdrowotne zachowania:<\/p>\n

1) jedzenie wystarczaj\u0105cej liczby warzyw i owoc\u00f3w
\n2) regularne \u0107wiczenie fizyczne trzy razy w tygodniu
\n3) niepalenie
\n4) spo\u017cywanie alkoholu w umiarkowanych ilo\u015bciach.<\/p>\n

Wprowadzenie wszystkich czterech zachowa\u0144 na raz redukowa\u0142o ryzyko zgonu u os\u00f3b z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a do poziomu ryzyka obserwowanego u os\u00f3b z prawid\u0142owym BMI, r\u00f3wnie\u017c stosuj\u0105cych si\u0119 do tych wszystkich zalece\u0144.<\/p>\n

\"\"

Ryzyko \u015bmierci w grupach z r\u00f3\u017cnym BMI w zale\u017cno\u015bci od liczby podejmowanych pro-zdrowotnych zachowa\u0144 (od 0 do 4; opis w tek\u015bcie). \u0179r\u00f3d\u0142o: Matheson i inni. DOI: 10.3122\/jabfm.2012.01.110164<\/p><\/div>\n

Mo\u017ce wi\u0119c zamiast podejmowa\u0107 dramatyczne pr\u00f3by schudni\u0119cia za wszelk\u0105 cen\u0119, op\u0142aca si\u0119 zmodyfikowa\u0107 sw\u00f3j styl \u017cycia i przywr\u00f3ci\u0107 sobie kontrol\u0119 nad swoim zdrowiem? A zb\u0119dne kilogramy? Mo\u017ce pozb\u0119dziemy si\u0119 ich wtedy niejako mimochodem? Powodzenia.<\/p>\n

Piotr Rzymski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niemal 800 milion\u00f3w ludzi na \u015bwiecie g\u0142oduje. Na drugim ko\u0144cu skali mamy z kolei ponad dwa miliardy os\u00f3b, kt\u00f3re cierpi\u0105 z powodu nadmiaru \u017cywno\u015bci, borykaj\u0105c si\u0119 z problemami zdrowotnymi wynikaj\u0105cymi z nadwagi b\u0105d\u017a oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,12,18],"tags":[135,138,6,137,136,60,16],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/485"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=485"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":512,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/485\/revisions\/512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}