{"id":695,"date":"2017-08-15T16:00:38","date_gmt":"2017-08-15T14:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=695"},"modified":"2017-08-16T13:05:35","modified_gmt":"2017-08-16T11:05:35","slug":"bezmiesny-burger-z-hemem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/08\/15\/bezmiesny-burger-z-hemem\/","title":{"rendered":"Niemo\u017cliwie bezmi\u0119sny burger wybawieniem dla \u015brodowiska?"},"content":{"rendered":"

\"\"
\n\u017bywno\u015b\u0107 pozyskiwana metodami in\u017cynierii genetycznej budzi kontrowersje, dyskusje, sprzeciw niekt\u00f3rych \u015brodowisk, a w wielu miejscach, w tym w Polsce<\/a>, spotyka si\u0119 z niskim stopniem akceptacji spo\u0142ecznej. Zasadniczo jednak panuje konsensus naukowy<\/a>, \u017ce nie stanowi ona, w por\u00f3wnaniu z \u017cywno\u015bci\u0105 produkowan\u0105 w spos\u00f3b konwencjonalny, wi\u0119kszego zagro\u017cenia dla zdrowia konsument\u00f3w, co nie zmienia faktu, \u017ce ka\u017cdy przypadek modyfikacji nale\u017cy rozpatrywa\u0107 indywidualnie. A producenci wpadaj\u0105 niekiedy na dosy\u0107 zaskakuj\u0105ce pomys\u0142y wykorzystania technologii GM.
\n
\nJaki\u015b czas temu pisali\u015bmy na blogu o bezlaktozowym mleku Perfect Day<\/a>, produkowanym przez genetycznie zmodyfikowane dro\u017cd\u017ce posiadaj\u0105ce ekspresj\u0119 krowich bia\u0142ek. Powsta\u0142y w ten spos\u00f3b nap\u00f3j ma gwarantowa\u0107 wy\u017csz\u0105 i bardziej powtarzaln\u0105 jako\u015b\u0107 ni\u017c mleko krowie, oszcz\u0119dza\u0107 zwierz\u0119ta i by\u0107 bardziej przyjazny dla \u015brodowiska. Cho\u0107 mleko to produkowane jest przez organizmy GM, de facto ich nie zawiera. W jego sk\u0142ad wchodz\u0105 natomiast bia\u0142ka, to\u017csame z tymi naturalnie wyst\u0119puj\u0105cymi w krowim mleku, kt\u00f3re s\u0105 wynikiem odpowiednio wysterowanej biologicznej aktywno\u015bci dro\u017cd\u017cy. To wszystko sk\u0142ada si\u0119 prawdopodobnie na wy\u017cszy stopie\u0144 akceptacji spo\u0142ecznej takiego produktu ni\u017c np. upraw GM kukurydzy czy soi. P\u00f3ki co Perfect Day<\/a> czeka na swoj\u0105 rynkow\u0105 premier\u0119, kt\u00f3ra mo\u017cliwa jest najwcze\u015bniej pod koniec 2017 r.<\/p>\n

Inny ciekawy pomys\u0142 narodzi\u0142 si\u0119 w firmie Impossible Foods<\/a>, za\u0142o\u017conej w 2013 r. przez ameryka\u0144skiego biochemika Pata Brown’a. Jest nim wega\u0144ski burger. Cho\u0107 nie ma ani grama mi\u0119sa, ma by\u0107 w smaku, wygl\u0105dzie i konsystencji \u0142udz\u0105co podobny do swojego wo\u0142owego odpowiednika. W jego sk\u0142adzie znajdziemy pszenic\u0119, ziemniaki, olej kokosowy i…hem. Ale ro\u015blinny.<\/p>\n

Leghemoglobina, bo o niej w\u0142a\u015bnie mowa, jest bia\u0142kiem, kt\u00f3re produkowane jest w brodawkach korzeniowych ro\u015blin motylkowych takich jak soja. Budow\u0105 jest bardzo zbli\u017cona do zwierz\u0119cej hemoglobiny i podobnie do niej, ma czerwon\u0105 barw\u0119. Ma natomiast o wiele wi\u0119ksze, ponad 10-krotnie, powinowactwo do tlenu ni\u017c \u0142a\u0144cuch \u03b2 ludzkiej hemoglobiny. Ta w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 jest bardzo przydatna ro\u015blinom motylkowym, bowiem przyswajany przez bakterie brodawkowe azot cz\u0105steczkowy, z kt\u00f3rymi wchodz\u0105 w symbioz\u0119, mo\u017ce by\u0107 dalej przekszta\u0142cany do formy jonowej w kom\u00f3rkach ro\u015blinnych jedynie w warunkach beztlenowych. Burgerowi natomiast leghemoglobina ma nadawa\u0107 mi\u0119sn\u0105 tekstur\u0119 i smak.<\/p>\n

\"\"

Struktura czwartorz\u0119dowa sojowej leghemogliny i zwierz\u0119cej hemoglobiny. Grupy hemowe obu cz\u0105steczek posiadaj\u0105 zwi\u0105zane \u017celazo o wysokiej biodost\u0119pno\u015bci.<\/p><\/div>\n

Co jednak to wszystko ma wsp\u00f3lnego z GMO? Ot\u00f3\u017c leghemoglobina, kt\u00f3r\u0105 wykorzystuje do produkcji burgera Impossible Foods nie jest ekstrahowana z sojowych korzeni. Do jej otrzymania zaprz\u0119gni\u0119to, podobnie jak w przypadku Perfect Day<\/a>, odpowiednio zmodyfikowane genetycznie dro\u017cd\u017ce. Jednak po co, skoro to w oczywisty spos\u00f3b podnosi koszta inwestycyjne? Producent twierdzi, \u017ce jest to rozwi\u0105zanie o wiele bardziej przyjazne \u015brodowisku. Jego pomys\u0142 uzyska\u0142 \u0142\u0105czne dofinansowanie przekraczaj\u0105ce 250 milion\u00f3w dolar\u00f3w mi\u0119dzy innymi od Google Ventures i Billa Gatesa.<\/p>\n

Hodowla zwierz\u0105t „kosztuje” Ziemi\u0119 oko\u0142o 30% powierzchni Ziemi, odpowiada w 25% za globalne zu\u017cycie wody i produkuje wi\u0119cej gaz\u00f3w cieplarnianych ni\u017c wszystkie \u0142\u0105cznie samochody, ci\u0119\u017car\u00f3wki, poci\u0105gi, statki i samoloty na \u015bwiecie razem wzi\u0119te. W por\u00f3wnaniu z hodowl\u0105 kr\u00f3w, produkcja Impossible Burger wymaga o 95% mniejszego area\u0142u ziemi, zu\u017cywa o 74% mniej wody i produkuje o 87% mniej gaz\u00f3w cieplarnianych. W jego sk\u0142adzie nie znajdziemy hormon\u00f3w ani antybiotyk\u00f3w.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do mleka Perfect Day<\/a>, hemowy burger trafi\u0142 ju\u017c na rynek. W lipcu 2016 r. mogli go skosztowa\u0107 klienci restauracji Momofuku Nishi w Nowym Jorku. W pa\u017adzierniku tego samego roku pojawi\u0142 si\u0119 w menu wybranych restauracji w Kalifornii i systematycznie zwi\u0119ksza\u0142 zasi\u0119g swojego wyst\u0119powania. W marcu 2017 r. Impossible Foods zdecydowa\u0142o o budowie wielkoskalowej fabryki w Oakland, kt\u00f3ra pozwoli na produkcj\u0119 450 tysi\u0119cy kilogram\u00f3w burger\u00f3w miesi\u0119cznie.<\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 oczywi\u015bcie zastanawia\u0107 po co weganie i wegetarianie mieliby cieszy\u0107 si\u0119 na wie\u015b\u0107 o burgerze, kt\u00f3ry smakuje mi\u0119snie, skoro wielu z nich smak mi\u0119sa nie przysparza mi\u0142ych skojarze\u0144. Z drugiej jednak strony, m\u00f3g\u0142by by\u0107 on alternatyw\u0105 dla niekt\u00f3rych mi\u0119so\u017cerc\u00f3w, kt\u00f3rych nie przekonuje smak burger\u00f3w z soi czy \u0142ubinu, a tak\u017ce dla tych wegetarian, kt\u00f3rzy t\u0119skni\u0105 za smakiem kark\u00f3wki z grilla czy golonki, bo s\u0105 i tacy. Alternatyw\u0105, kt\u00f3ra pozwala oszcz\u0119dzi\u0107 \u015brodowisko bez konieczno\u015bci przekonywania wszystkich, by \u015bwiadomie wybrali diet\u0119 wegetaria\u0144sk\u0105.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie jest to rozwi\u0105zanie o wiele ta\u0144sze ni\u017c produkcja mi\u0119sa in vitro<\/em>, do kt\u00f3rej pobiera si\u0119 kom\u00f3rki macierzyste od krowy i hoduje paski mi\u0119\u015bni s\u0142u\u017c\u0105ce do budowy burgera. Pat Brown z Impossible Foods uwa\u017ca<\/a> produkcj\u0119 mi\u0119sa in vitro<\/em> za kiepski pomys\u0142, bo wci\u0105\u017c obarczony tymi samymi ograniczeniami jak w przypadku mi\u0119sa pozyskanego bezpo\u015brednio z krowy i kompletnie nieop\u0142acalny wielkoskalowo. Produkcja pierwszego burgera uzyskanego metod\u0105 in vitro<\/em>, kt\u00f3ry zaprezentowano w 2013 r., kosztowa\u0142a<\/a> bagatela…250 tysi\u0119cy euro.<\/p>\n

Wracaj\u0105c do burgera Impossible Foods warto doda\u0107, \u017ce pochodz\u0105ca z soi leghemoglobina jest cz\u0105steczk\u0105 zasobn\u0105 w \u017celazo. Jak wykazano<\/a> wykorzystuj\u0105c model in vitro<\/em> ludzkiej linii kom\u00f3rkowej Caco-2, jest ona r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em bardzo dobrze dost\u0119pnego \u017celaza, powinna zatem pozytywnie wp\u0142ywa\u0107 na jego poda\u017c i zapobiega\u0107 jego niedoborom, prowadz\u0105cym do anemii.<\/p>\n

Wszystko to brzmi ciekawie i wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo przemy\u015blane. Mo\u017cna by przypuszcza\u0107, \u017ce wega\u0144ski burger z leghemoglobin\u0105 pozyskan\u0105 z dro\u017cd\u017cy GM b\u0119dzie szybko zyskiwa\u0142 na popularno\u015bci. Na drodze Impossible Foods stan\u0119\u0142a jednak nieoczekiwanie ameryka\u0144ska Agencja \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w (ang. Food and Drug Administration; FDA), do kt\u00f3rej firma sama zg\u0142osi\u0142a si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o akceptacj\u0119 swojego produktu. W odpowiedzi wskazano, \u017ce leghemoglobina nie wyst\u0119puje na li\u015bcie substancji uznanych za bezpieczne, cho\u0107by pod wzgl\u0119dem alergenno\u015bci. Co istotne, taka opinia nie oznacza, \u017ce burger musi znikn\u0105\u0107 z rynku. I nie znikn\u0105\u0142. Bowiem wed\u0142ug firmy<\/a>, leghemoglobina jest zwi\u0105zkiem bardzo podobnym do spo\u017cywanej przecie\u017c masowo hemoglobiny. Takie podej\u015bcie spotka\u0142o si\u0119 jednak z fal\u0105 krytyki z r\u00f3\u017cnych stron, m.in. organizacji takich jak Friends of the Earth<\/a>, kt\u00f3re i tak patrzy\u0142y na Impossible Foods nieprzychylnie z powodu stosowania technologii GMO.<\/p>\n

Wed\u0142ug prawodawstwa ameryka\u0144skiego, firmy spo\u017cywcze mog\u0105 u\u017cywa\u0107 dowolnych dodatk\u00f3w, o ile ustal\u0105 same, \u017ce s\u0105 one bezpieczne. Impossible Foods dokona\u0142a jednak takich ustale\u0144 przeprowadzaj\u0105c eksperymenty z udzia\u0142em szczur\u00f3w, kt\u00f3rym podawano leghemoglobin\u0119 w dawkach dwustukrotnie przekraczaj\u0105cych te wyst\u0119puj\u0105ce w burgerze. Wyniki bada\u0144 analizowa\u0142y grupy ekspert\u00f3w z trzech r\u00f3\u017cnych uniwersytet\u00f3w zgodnie stwierdzaj\u0105c, \u017ce nie ma przes\u0142anek, by leghemoglobina by\u0142a szkodliwa. Cho\u0107 fakt wykonywania do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach w oczach niekt\u00f3rych os\u00f3b ca\u0142kowicie dyskredytuje wega\u0144ski produkt, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest to standardowa praktyka ustalania czy nowy dodatek \u017cywno\u015bciowy jest nietoksyczny. Podobnie ka\u017cdy lek, kt\u00f3ry trafia na rynek przechodzi faz\u0119 badawcz\u0105 z udzia\u0142em zwierz\u0105t.<\/p>\n

Gdyby wyobrazi\u0107 sobie scenariusz, w kt\u00f3rym Impossible Burger zast\u0105pi\u0142by ca\u0142kowicie wo\u0142owego odpowiednika w g\u0142\u00f3wnych sieciach fast-foodowych, zyski dla \u015brodowiska by\u0142yby wr\u0119cz niewyobra\u017calne. A jest to scenariusz dosy\u0107 realny, bo wsp\u00f3\u0142praca z takimi restauracjami pozwoli\u0142aby znacznie obni\u017cy\u0107 koszty produkcyjne, a przecie\u017c burger ten smakuje niemal tak samo jak wo\u0142owy – powinien wi\u0119c usatysfakcjonowa\u0107 podniebienia mi\u0119so\u017cerc\u00f3w. Nie wykluczone jednak, \u017ce p\u00f3ki co firma zostanie zmuszona do wykonania bada\u0144 z udzia\u0142em ludzi, by ostatecznie przekona\u0107 o bezpiecze\u0144stwie swojego produktu.<\/p>\n

Jaka b\u0119dzie przysz\u0142o\u015b\u0107 Impossible Foods? Je\u017celi pomys\u0142 z burgerem b\u0119dzie pomy\u015blnie si\u0119 rozwija\u0142, firma rozwa\u017ca kolejne produkty spo\u017cywcze na\u015bladuj\u0105ce mi\u0119so wieprzowe, drobiowe i rybne. Czy to tylko naukowa fantazja budz\u0105ca kontrowersje czy powoli rodz\u0105ca si\u0119 rewolucja, kt\u00f3ra pozwoli oszcz\u0119dzi\u0107 zasoby \u015brodowiska naturalnego?<\/p>\n

Piotr Rzymski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bywno\u015b\u0107 pozyskiwana metodami in\u017cynierii genetycznej budzi kontrowersje, dyskusje, sprzeciw niekt\u00f3rych \u015brodowisk, a w wielu miejscach, w tym w Polsce, spotyka si\u0119 z niskim stopniem akceptacji spo\u0142ecznej. Zasadniczo jednak panuje konsensus naukowy, \u017ce nie stanowi ona, w por\u00f3wnaniu z \u017cywno\u015bci\u0105 produkowan\u0105 w spos\u00f3b konwencjonalny, wi\u0119kszego zagro\u017cenia dla zdrowia konsument\u00f3w, co nie zmienia faktu, \u017ce ka\u017cdy przypadek […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,17,18,181],"tags":[235,233,224,244,21,236,245,231,228,227,238,240,234,230,225,19,242,239,229,237,226,243,185,184,241,133,232],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=695"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":726,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695\/revisions\/726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}