{"id":788,"date":"2017-09-05T14:10:58","date_gmt":"2017-09-05T12:10:58","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=788"},"modified":"2017-09-06T14:26:41","modified_gmt":"2017-09-06T12:26:41","slug":"dzikie-zielsko-3-chmiel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/09\/05\/dzikie-zielsko-3-chmiel\/","title":{"rendered":"Dzikie zielsko #3: Chmiel"},"content":{"rendered":"

\"\"Nieod\u0142\u0105cznie kojarzy si\u0119 z piwem, cho\u0107 nie by\u0142 z nim zwi\u0105zany od zawsze. A poza tym ma o wiele wi\u0119cej ciekawych w\u0142a\u015bciwo\u015bci ni\u017c tylko nadawanie goryczki lub odpowiedniego aromatu niekt\u00f3rym trunkom.
\n
\nHistoria chmielu (Humulus lupulus<\/em>) w browarnictwie si\u0119ga XII-XII w., a przecie\u017c piwo warzono ju\u017c o wiele wcze\u015bniej. Ma\u0142o kto wie, \u017ce w celu uzyskania goryczki dodawano do niego niegdy\u015b mikstury ziela ro\u015blin takich jak bylica pospolita, bluszczyk kurdybanek, krwawnik pospolity, szanta zwyczajna czy wrzos. Chmiel okaza\u0142 si\u0119 jednak od nich lepszy. W relatywnie niedu\u017cych ilo\u015bciach doskonale konserwowa\u0142 trunek, przed\u0142u\u017caj\u0105c jego przydatno\u015b\u0107 do spo\u017cycia. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce w XIX w. Anglicy nie szcz\u0119dzili go piwom transportowanym na tereny swoich kolonii w rozgrzanych \u0142adowniach statk\u00f3w morskich. Smak wysoce nachmielonego piwa, zwanego India Pale Ale, ma zreszt\u0105 do dzi\u015b swoich gor\u0105cych zwolennik\u00f3w.<\/p>\n

Wykorzystanie chmielu w browarnictwie w du\u017cej mierze przy\u0107mi\u0142o inne jego walory. A przecie\u017c ju\u017c staro\u017cytni Rzymianie zdawali sobie spraw\u0119 z jego biologicznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Chmiel s\u0142ynie przede wszystkim z uspokajaj\u0105cego czy wr\u0119cz usypiaj\u0105cego dzia\u0142ania. Piel\u0119gniarki, kt\u00f3re przez dwa tygodnie eksperymentalnie do kolacji wypija\u0142y<\/a> ma\u0142e, bezalkoholowe, ale nachmielone piwo, mniej wierci\u0142y si\u0119 w \u0142\u00f3\u017cku i zasypia\u0142y zdecydowanie szybciej. Brzmi jak \u017cart?<\/p>\n

Uspokajaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci chmielu przypisuje si\u0119 lupulinie – heterogennej, \u017cywicznej mieszaninie wydzielanej przez rozmieszczone g\u0119sto na powierzchni kwiat\u00f3w \u017ce\u0144skich (tzw. szyszek) \u017c\u00f3\u0142te w\u0142oski gruczo\u0142owe. W ich sk\u0142ad wchodz\u0105 m.in. garbniki, flawonoidy, olejki eteryczne (np. humulen, mircen, farnezen), beta-kwasy (tzw. lupulony, np. lupulon, kolupulon i adlupulon) i alfa-kwasy (tzw. humulony, np. n-humulon, kohumulon, i adhumulon). Oksydacyjny rozk\u0142ad tych ostatnich prowadzi do powstawania 2-metylo-3-butenolu<\/a>, kt\u00f3ry posiada zdolno\u015b\u0107 podnoszenia aktywno\u015bci kwasu gamma-aminomas\u0142owego, g\u0142\u00f3wnego neuroprzeka\u017anika w m\u00f3zgu o dzia\u0142aniu hamuj\u0105cym. Podobnie dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c zawarty w \u017cywicy ksantohumol<\/a>, kt\u00f3ry jest flawonoidem, i mircen<\/a>, przedstawiciel monoterpen\u00f3w.<\/p>\n

\"\"

2-metylo-3-butenol, g\u0142\u00f3wny zwi\u0105zek odpowiedzialny za sedacyjne w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u017ce\u0144skich kwiat\u00f3w chmielu, powstaje z autoutleniania si\u0119 kwas\u00f3w alfa (humulonu) i beta (lupulonu)<\/p><\/div>\n

Usypiaj\u0105ce i pog\u0142\u0119biaj\u0105ce sen dzia\u0142anie wyci\u0105g\u00f3w z chmielu jest dobrze wykazane eksperymentalnie. Z kolei badania kliniczne potwierdzaj\u0105ce jego skuteczno\u015b\u0107 w tym wzgl\u0119dzie wykonano dotychczas jedynie dla preparat\u00f3w, w kt\u00f3rych towarzyszy\u0142y mu, maj\u0105ce dzia\u0142a\u0107 synergistycznie, ekstrakty z koz\u0142ka lekarskiego<\/a> i m\u0119czennicy cielistej<\/a>. Po\u0142\u0105czenie ekstraktu z chmielu z wielonienasyconymi kwasami t\u0142uszczowymi<\/a> lub z wyci\u0105giem z g\u0142o\u017cyny, magnezem i witamin\u0105 B6<\/a> znosi\u0142o natomiast jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci sedacyjne.<\/p>\n

\"\"

W browarnictwie i zio\u0142olecznictwie wykorzystuje si\u0119 jedynie \u017ce\u0144skie kwiaty chmielu (Fot. Piotr Rzymski)<\/p><\/div>\n

Je\u017celi masz k\u0142opoty ze snem, to by\u0107 mo\u017ce warto, by\u015b przygotowa\u0142 sobie domowy, uspokajaj\u0105co-usypiaj\u0105cy nap\u00f3j na bazie chmielu? Nic prostszego! Wystarczy wybra\u0107 si\u0119 do lasu i znale\u017a\u0107 pn\u0105cza chmielu. Nie jest to szczeg\u00f3lnie trudne, bowiem jest on ro\u015blin\u0105 pospolicie wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w Polsce, co zreszt\u0105 nierzadko budzi zdziwienie. Mo\u017cna go spotka\u0107 w miejscach \u017cyznych, wilgotnych, dobrze nas\u0142onecznionych, nienara\u017conych na silny wiatr, cz\u0119sto na skraju lasu. Je\u017celi tylko w pobli\u017cu jest wystarczaj\u0105co du\u017co podp\u00f3r, potrafi utworzy\u0107 niezwykle bujne, pn\u0105ce si\u0119 ku g\u00f3rze, pi\u0119kne zielone g\u0119stwiny, kt\u00f3rych wysoko\u015b\u0107 si\u0119ga\u0107 mo\u017ce nawet 12 m.<\/p>\n

\"\"

Zimuj\u0105 tylko cz\u0119\u015bci podziemne chmielu. Szybkie tempo wzrostu pozwala mu w trakcie sezonu wegetacyjnego osi\u0105ga\u0107 imponuj\u0105ce rozmiary (Fot. Piotr Rzymski)<\/p><\/div>\n

Chmiel jest ro\u015blin\u0105 rozdzielnop\u0142ciow\u0105, na pojedynczym okazie znajdziemy wi\u0119c drobne, wyrastaj\u0105ce w skupieniach kwiatostany m\u0119skie b\u0105d\u017a osi\u0105gaj\u0105ce d\u0142ugo\u015b\u0107 do 3 cm, \u017cywozielone, pe\u0142ne aromatu, majestatycznie zwisaj\u0105ce ich \u017ce\u0144skie odpowiedniki, zwane szyszkami. I to w\u0142a\u015bnie dojrza\u0142e okazy tych drugich mo\u017cemy zbiera\u0107 w sierpniu i wrze\u015bniu, najlepiej w miejscach oddalonych od dzia\u0142alno\u015bci przemys\u0142owej i ruchu samochodowego, uwa\u017caj\u0105c przy tym na \u0142odygi chmielu wyposa\u017cone w ma\u0142e, ale bardzo drapi\u0105ce w\u0142oski.<\/p>\n

\"\"

Li\u015bcie chmielu s\u0105 szorstkie w dotyku i mog\u0105 przyjmowa\u0107 kszta\u0142t jedno-, tr\u00f3j- i pi\u0119cioklapowych (Fot. Piotr Rzymski)<\/p><\/div>\n

\u017beby przygotowa\u0107 chmielowy napar, umieszczamy kilka (3-6) przemytych pod zimn\u0105 wod\u0105 „szyszek” w kubku lub innym naczyniu, zalewamy wrz\u0105tkiem i przykrywamy na kilka minut. Po tym czasie musimy „szyszki” od\u0142owi\u0107, w przeciwnym razie napar mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 niezno\u015bnie gorzki. Dla smaku mo\u017cemy doda\u0107 miodu i cytryny. Ja osobi\u015bcie wol\u0119 wersj\u0119 saut\u00e9. Chmiel mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zaparzy\u0107 razem z czarn\u0105 b\u0105d\u017a zielon\u0105 herbat\u0105, w\u00f3wczas smak wyda nam si\u0119 bardziej pe\u0142ny.<\/p>\n

\"\"

Przygotowuj\u0105c chmielowy napar, trzeba odrobin\u0119 poeksperymentowa\u0107 z czasem i liczb\u0105 „szyszek”, tak by nap\u00f3j nie by\u0142 zbyt gorzki. Na pewno jednak b\u0119dzie przyjemnie aromatyczny! Mo\u017cna go r\u00f3wnie\u017c przygotowa\u0107 z wcze\u015bniej wysuszonego w temperaturze pokojowej surowca (Fot. Piotr Rzymski)<\/p><\/div>\n

W \u017cadnym wypadku nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 sedacyjnego dzia\u0142ania chmielu. Nie pijmy chmielowego naparu, je\u017celi za chwil\u0119 czekaj\u0105 nas jakie\u015b istotne obowi\u0105zki, bo mo\u017cemy poczu\u0107 si\u0119 mocno znu\u017ceni. Mnie niegdy\u015b po wypiciu w po\u0142udnie du\u017cego kubka, intensywnie naparzonej mikstury, niemal zdarzy\u0142o si\u0119 podczas spacer… zasn\u0105\u0107 w lesie pod drzewem.<\/p>\n

Chmiel jest r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em zwi\u0105zk\u00f3w o innych, r\u00f3wnie interesuj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach. Wykazano np. \u017ce codzienne picie 350 ml wodnego ekstraktu z \u201eszyszek\u201d, skutecznie znosi<\/a> skutki alergii na py\u0142ki szydlicy japo\u0144skiej. Z pewno\u015bci\u0105 warte zbadania by\u0142oby sprawdzenie, czy taki wyci\u0105g mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 efekty uczuleniowe na py\u0142ki naszych rodzimych drzew, np. sosny zwyczajnej.<\/p>\n

Przyjmowanie kapsu\u0142ek zawieraj\u0105cych standaryzowany ekstrakt z chmielu okaza\u0142o si\u0119 skutecznym remedium na objawy zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 menopauzy, poprzez zmniejszanie liczby uderze\u0144 gor\u0105ca<\/a> i og\u00f3lnego dyskomfortu<\/a> zwi\u0105zanego z wyst\u0119powaniem innych, typowych naczynioruchowych symptom\u00f3w (np. nocne poty, zaburzenia snu i zm\u0119czenie). Takie efekty wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z dzia\u0142aniem wchodz\u0105cej w sk\u0142ad chmielu 8-prenylnaringeniny (8-PN), kt\u00f3ra nie tylko wykazuje zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania receptor\u00f3w estrogenu<\/a> (zw\u0142aszcza \u03b1) i podnoszenia poziomu prolaktyny<\/a> (kt\u00f3rych st\u0119\u017cenie w trakcie menopauzy), ale tak\u017ce obni\u017cania st\u0119\u017cenia hormonu folikulotropowego<\/a> (kt\u00f3rego poziom wtenczas ro\u015bnie).<\/p>\n

\"\"

8-prenylonaringenina, prenyloflawonoid o dzia\u0142aniu estrogennym wyst\u0119puj\u0105cy w „szyszkach” chmielu. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powstawa\u0107 przy udziale mikroflory jelitowej z izoksantohumolu, czyli dobrze rozpuszczalnej, ale mniej aktywnej formy innego flawonoidu chmielowego, ksantohumolu.<\/p><\/div>\n

Do innych ciekawych i klinicznie istotnych efekt\u00f3w stosowania chmielu nale\u017cy m.in. redukcja<\/a> ca\u0142kowitego poziomu t\u0142uszczu i t\u0142uszczu trzewnego u os\u00f3b oty\u0142ych po 12 tygodniach przyjmowania wyci\u0105gu czy hamowanie wzrostu<\/a> pr\u00f3chniczotw\u00f3rczej bakterii Streptococcus mutans<\/em> i tym samym powstawania pr\u00f3chnicy<\/a> po 3 dniach p\u0142ukania jamy ustnej preparatem zawieraj\u0105cym polifenole wyekstrahowane z \u201eszyszek” chmielu.<\/p>\n

Obiecuj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci przejawia zawarty w chmielu ksantohumol. Jak na flawonoid przysta\u0142o, ma on silne dzia\u0142anie antyoksydacyjne. Wykazano r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczalnie, \u017ce przejawia obiecuj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwnowotworowe, w tym zdolno\u015b\u0107 do indukcji apoptozy kom\u00f3rek nowotworowych. Ksantohumol wykazuje te\u017c dzia\u0142anie przeciwzapalne, hamuj\u0105c aktywno\u015b\u0107 cyklooksygenazy.<\/p>\n

Smakosze piwa niech nie skacz\u0105 w tym momencie z rado\u015bci – st\u0119\u017cenie tego zwi\u0105zku w ich ulubionym trunku to na og\u00f3\u0142 nie wi\u0119cej ni\u017c 200 \u00b5g\/L, za ma\u0142o, by by\u0142o ono efektywne. W trakcie warzenia brzeczki ulega on bowiem izomeryzacji do izoksantohumolu. Wyj\u0105tek stanowi\u0105 tu piwa ciemne, stout i porter, podczas warzenia kt\u00f3rych dochodzi do cz\u0119\u015bciowego zahamowania tego procesu, a st\u0119\u017cenie ksantohumolu waha\u0107 si\u0119 mo\u017ce od 0,4 do nawet 1,2 mg\/L. Opracowano natomiast metody izolacji ksantohumolu, a tak\u017ce wprowadzono technologi\u0119 wzbogacania piw w ten zwi\u0105zek (tzw. XAN Technology), co pozwala podnie\u015b\u0107 jego st\u0119\u017cenie r\u00f3wnie\u017c w jasnym piwie do kilku mg\/L.<\/p>\n

\"\"

Piwa wzbogacone w ksantohumol: niemieckie bezalkoholowe Xan Wellness (4,1 mg\/L), pszeniczne Xan Hefe-Weissbier (1,3 mg\/L) i czeskie Zatec Xantho (0,3 mg\/L).<\/p><\/div>\n

Chmiel z pewno\u015bci\u0105 wci\u0105\u017c b\u0119dzie przyci\u0105ga\u0107 zainteresowanie badaczy. Mo\u017ce wzbudzi je r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d naszych Czytelnik\u00f3w? Gor\u0105co zach\u0119cam do poszukiwania chmielu w pobliskim g\u0105szczu, zbierania „szyszek” i komponowania swoich wersji chmielowego naparu!<\/p>\n

Piotr Rzymski<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nieod\u0142\u0105cznie kojarzy si\u0119 z piwem, cho\u0107 nie by\u0142 z nim zwi\u0105zany od zawsze. A poza tym ma o wiele wi\u0119cej ciekawych w\u0142a\u015bciwo\u015bci ni\u017c tylko nadawanie goryczki lub odpowiedniego aromatu niekt\u00f3rym trunkom.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":791,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159,93],"tags":[272,279,110,98,276,273,274,277,114,140,278,281,280,275],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=788"}],"version-history":[{"count":33,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":839,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions\/839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/791"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}