{"id":847,"date":"2017-09-22T15:27:18","date_gmt":"2017-09-22T13:27:18","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=847"},"modified":"2018-02-19T08:48:37","modified_gmt":"2018-02-19T07:48:37","slug":"wege-news-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/09\/22\/wege-news-3\/","title":{"rendered":"Wege-news #3"},"content":{"rendered":"

\"\"Przed Wami, Drodzy Czytelnicy, ju\u017c trzecia ods\u0142ona przegl\u0105du bada\u0144 dotycz\u0105cych wegetarianizmu. Tym razem b\u0119dziecie mogli poczyta\u0107 o nim w kontek\u015bcie choroby sercowo-naczyniowej, cukrzycy, dro\u017cd\u017cak\u00f3w i… pogl\u0105d\u00f3w politycznych. Mi\u0142ej lektury!
\n
\nZanim jednak przejdziemy do meritum, chcieliby\u015bmy podkre\u015bli\u0107, \u017ce ka\u017cde badanie naukowe posiada swoje ograniczenia, a \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego powinna sk\u0142ania\u0107 nas do ostro\u017cnego interpretowania wynik\u00f3w i ich ekstrapolacji. Ograniczenia badania nie s\u0105 jednoznaczne z jego wadliwym przeprowadzeniem. Wynikaj\u0105 raczej z charakteru procesu naukowego, kt\u00f3ry ka\u017cdorazowo nie mo\u017ce swoim zasi\u0119giem obj\u0105\u0107 wszystkich mo\u017cliwych czynnik\u00f3w i zastosowa\u0107 wszelkich dost\u0119pnych metod na raz.<\/p>\n

Dobra praktyka naukowa (a nie masochizm!) nakazuje wyja\u015bni\u0107 czytelnikom, na czym ograniczenia danego badania polegaj\u0105, co najcz\u0119\u015bciej czyni si\u0119 w cz\u0119\u015bci publikacji zwanej dyskusj\u0105. Niestety cz\u0119\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w, goni\u0105c niecierpliwie za sensacj\u0105, omija t\u0119 jak\u017ce wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pracy.<\/p>\n

Chcieliby\u015bmy, aby Czytelnicy przygotowywanych przez nas przegl\u0105d\u00f3w dostrzegali ograniczenia omawianych bada\u0144. Poni\u017cej zamieszczamy list\u0119 kilku wa\u017cnych wed\u0142ug nas aspekt\u00f3w:<\/p>\n

1. Wielko\u015b\u0107 grupy badanej<\/strong>. Oczywi\u015bcie im wi\u0119ksza, tym lepiej. Pozostaj\u0105c w konwencji dietetycznej, wyobra\u017amy sobie, \u017ce chcieliby\u015bmy oceni\u0107, jak smakuje w Polsce typowa pizza. Zam\u00f3wienie jej tylko w jednej restauracji\u00a0na pewno nie b\u0119dzie reprezentatywne dla ca\u0142ego kraju – niekt\u00f3rzy bowiem s\u0105 w jej wypieku mistrzami, a inni potrafi\u0105 robi\u0107 prawdziwe gnioty.<\/p>\n

2. Wielko\u015b\u0107 i homogenno\u015b\u0107 por\u00f3wnywanych podgrup<\/strong>. Ot\u00f3\u017c je\u017celi w danym badaniu grupa mi\u0119so\u017cerc\u00f3w liczy sobie 5 tys. os\u00f3b, a por\u00f3wnywana z ni\u0105 grupa wegan zaledwie sto os\u00f3b, to mo\u017cna poda\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 reprezentatywno\u015b\u0107 uzyskanych wynik\u00f3w (nawet je\u017celi s\u0105 one istotne statystycznie!). W badaniach por\u00f3wnuj\u0105cych efekt terapeutyczny dw\u00f3ch metod wa\u017cne jest, by pacjenci rekrutowani do obu podgrup byli ze sob\u0105 por\u00f3wnywalni pod wzgl\u0119dem klinicznym. Je\u017celi na przyk\u0142ad por\u00f3wnuje si\u0119 wp\u0142yw przyjmowania r\u00f3\u017cnych preparat\u00f3w na obni\u017cenie ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi, to osoby zrekrutowane do bada\u0144 powinny mie\u0107 podobne wyj\u015bciowe warto\u015bci tego\u017c ci\u015bnienia. W innym przypadku poczynione obserwacje b\u0119d\u0105 niepor\u00f3wnywalne i mog\u0105 prowadzi\u0107 do formu\u0142owania b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w.<\/p>\n

3. Metoda badawcza<\/strong> zastosowana do oceny danego efektu, bowiem ka\u017cda z nich ma swoje zalety i ograniczenia. Na przyk\u0142ad badanie ankietowe, zw\u0142aszcza online, pozwala cz\u0119sto dotrze\u0107 do wi\u0119kszej grupy os\u00f3b, ale uniemo\u017cliwia zweryfikowanie, czy udzielone odpowiedzi s\u0105 zgodne z rzeczywisto\u015bci\u0105. Badania in vitro<\/em> pozwalaj\u0105 na okre\u015blenie mechanizm\u00f3w na poziomie kom\u00f3rki, ale niekoniecznie musz\u0105 mie\u0107 one prze\u0142o\u017cenie na efekt na poziomie ca\u0142ego organizmu. Efekty do\u015bwiadcze\u0144 na gryzoniach nie zawsze musz\u0105 by\u0107 zgodne z tymi u cz\u0142owieka, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe, mi\u0119dzygatunkowe r\u00f3\u017cnice.<\/p>\n

4. Pochodzenie grupy badanej<\/strong>. Obserwacje poczynione np. po\u015br\u00f3d Chi\u0144czyk\u00f3w niekoniecznie musz\u0105 pokrywa\u0107 si\u0119 z tymi, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0105 u Polak\u00f3w, np. z powod\u00f3w r\u00f3\u017cnic genetycznych czy kulturowych.<\/p>\n

5. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 odwrotnej przyczynowo\u015bci<\/strong>. Je\u017celi dwie zmienne mierzone s\u0105 w jednym czasie, to nie spos\u00f3b zdecydowa\u0107, kt\u00f3ra z nich (i czy w og\u00f3le) ma wp\u0142yw na drug\u0105. Dla przyk\u0142adu: je\u017celi zaobserwowano, \u017ce pobrane wycinki tkanki nowotworowej charakteryzuje podwy\u017cszona zawarto\u015b\u0107 toksyn, to nie spos\u00f3b stwierdzi\u0107, czy to toksyny maj\u0105 zwi\u0105zek z powstaniem procesu nowotworowego, czy mo\u017ce tkanki nowotworowe maj\u0105 tendencj\u0119 do wi\u0119kszej ich kumulacji. I podobnie: je\u017celi w grupie os\u00f3b z depresj\u0105 stwierdzi si\u0119 ni\u017cszy poziom witaminy D3, to nie mo\u017cna jednoznacznie orzec, czy to deficyt tej witaminy powoduje taki stan psychiczny, czy odwrotnie, to depresja prowadzi do spadku jej poziomu (np. na skutek niewychodzenia z domu).<\/p>\n

6. Liczba uwzgl\u0119dnionych zmiennych<\/strong>, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na wyst\u0119powanie tego samego efektu. Im wi\u0119ksza, tym lepiej, bowiem istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 faktycznego wy\u0142onienia tych zmiennych, kt\u00f3re maj\u0105 realny wp\u0142yw na poczynion\u0105 obserwacj\u0119. Je\u017celi zatem w danym badaniu analizuje si\u0119, czy picie napoj\u00f3w gazowanych zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0119powania danej choroby, to istotne jest, by w analizie uwzgl\u0119dni\u0107 powszechnie znane ju\u017c czynniki ryzyka tej przypad\u0142o\u015bci (np. BMI, wiek itp.).<\/p>\n

O ograniczeniach mo\u017cna by napisa\u0107 jeszcze wiele. Nam zale\u017cy jedynie, by wszyscy, kt\u00f3rzy poszukuj\u0105 informacji w merytorycznych \u017ar\u00f3d\u0142ach (a um\u00f3wmy si\u0119, nie ma lepszych w tym wzgl\u0119dzie ni\u017c publikacje naukowe), potrafili spojrze\u0107 na nie krytycznie i z pewn\u0105 doz\u0105 ostro\u017cno\u015bci interpretowali ich wyniki.<\/p>\n

A teraz ju\u017c czas na obiecany przegl\u0105d!<\/p>\n

1. Diety ro\u015blinne zas\u0142uguj\u0105 na wi\u0119cej uwagi kardiolog\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Choroba sercowo-naczyniowa (CVD) to g\u0142\u00f3wna przyczyna umieralno\u015bci na \u015bwiecie, odpowiedzialna za ok. 4 miliony zgon\u00f3w rocznie, generuj\u0105ca niebotyczne koszty medyczne. W zwi\u0105zku z tym dos\u0142ownie na wag\u0119 z\u0142ota jest poszukiwanie i wprowadzanie skutecznych dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych, obejmuj\u0105cych m.in. rzucenie palenia, wzrost aktywno\u015bci fizycznej oraz optymalizacj\u0119 wagi i diety.<\/p>\n

W tym ostatnim wzgl\u0119dzie powszechne uznanie zyska\u0142a dieta \u015br\u00f3dziemnomorska oparta na rybach, owocach morza, owocach i warzywach, w tym pomidorach. Z tych ostatnich mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c przygotowa\u0107 standaryzowany ekstrakt<\/a>, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 alternatyw\u0105 (przynajmniej cz\u0119\u015bciowo) dla aspiryny u oty\u0142ych pacjent\u00f3w z wysokim lub bardzo wysokim ryzykiem CVD.<\/p>\n

Mo\u017cna jednak odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce zalety diety wegetaria\u0144skiej w odniesieniu do CVD s\u0105 niekiedy pomijane – mimo wykazanego w r\u00f3\u017cnych badaniach pozytywnego jej wp\u0142ywu na spadek ryzyka CVD. Jak ju\u017c wspominali\u015bmy w naszym poprzednim przegl\u0105dzie<\/a>, bezpo\u015brednie por\u00f3wnanie prozdrowotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci diety wegetaria\u0144skiej i \u015br\u00f3dziemnomorskiej jest dopiero przedmiotem prowadzonego badania klinicznego, jednak nie zmienia to faktu, \u017ce w \u015bwietle obecnej wiedzy po prostu nie wypada ignorowa\u0107 roli diet ro\u015blinnych w profilaktyce i leczeniu CVD. Do takich w\u0142a\u015bnie wniosk\u00f3w doszli autorzy dw\u00f3ch prac przegl\u0105dowych opublikowanych ostatnio na \u0142amach „Current Cardiology Reports”, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce wegetarianizm zas\u0142uguje na zdecydowanie wi\u0119cej miejsca w prozdrowotonych zaleceniach dietetycznych [publikacja #1<\/a> i #2<\/a>].<\/p>\n

Przypominamy jednak, \u017ce dieta bezmi\u0119sna mo\u017ce przynosi\u0107 prozdrowotne korzy\u015bci tylko wtedy, gdy jest prawid\u0142owo zbilansowana.<\/p>\n

\"\"

Udokumentowane efekty mog\u0105ce by\u0107 skutkiem stosowania prawid\u0142owo zbilansowanej i r\u00f3\u017cnorodnej diety wegetaria\u0144skiej (Piotr Rzymski, Barbara Poniedzia\u0142ek)<\/p><\/div>\n

2. Nieruchawy wegetarianin zdrowszy ni\u017c nieruchawy mi\u0119so\u017cerca?<\/strong><\/p>\n

W poprzednim przegl\u0105dzie<\/a> przytaczali\u015bmy badanie, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wegetarian niekoniecznie od\u017cywia si\u0119 zdrowo (np. konsumuje za du\u017co cukr\u00f3w prostych). Rezygnacja z mi\u0119sa nie musi r\u00f3wnie\u017c wcale by\u0107 jednoznaczna z podejmowaniem innych dzia\u0142a\u0144 prozdrowotnych. Wykonane po\u015br\u00f3d hindus\u00f3w badanie<\/a> por\u00f3wnywa\u0142o cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania cukrzycy typu 2 w grupie lakto-owo-wegetarian i niewegetarian charakteryzuj\u0105cych si\u0119 nisk\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 i wiod\u0105cych siedz\u0105cy tryb \u017cycia.<\/p>\n

Jak wykazano, cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania tej przypad\u0142o\u015bci by\u0142a mniejsza w\u015br\u00f3d wegetarian – mimo por\u00f3wnywalnego profilu lipidowego i wska\u017anik\u00f3w masy cia\u0142a w obu grupach. A zatem nawet je\u017celi wiedziemy niezbyt ruchliwy tryb \u017cycia, to nadal mo\u017cemy co\u015b zrobi\u0107 dla naszego zdrowia, np. przechodz\u0105c na wegetarianizm.<\/p>\n

\"\"

Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania cukrzycy typu 2 w zale\u017cno\u015bci od diety w po\u0142udniowo-ameryka\u0144skiej populacji Adwentyst\u00f3w Dnia Si\u00f3dmego. \u0179r\u00f3d\u0142o: Tonstad i inni. DOI: 10.2337\/dc08-1886<\/p><\/div>\n

Wegetarianin, czyli w\u0142a\u015bciwie kto? <\/strong><\/p>\n

Wegetarianizm to z definicji po prostu spos\u00f3b od\u017cywiania si\u0119. Niemniej do wyboru diety wegetaria\u0144skiej sk\u0142ania\u0107 mog\u0105 r\u00f3\u017cne motywacje, zar\u00f3wno prozdrowotne, pro\u015brodowiskowe, jak i etyczne. Staje si\u0119 wi\u0119c jasne, \u017ce to niejednokrotnie co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko zwyk\u0142y re\u017cim dietetyczny.<\/p>\n

O okre\u015blenie profilu przeci\u0119tnego wegetarianina pokusili si\u0119 ostatnio badacze z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w. Jak wynika z obserwacji w Australii<\/a>, wegetarianie cz\u0119\u015bciej praktykuj\u0105 jog\u0119 i medytacj\u0119. Wed\u0142ug innych badaczy<\/a> w\u015br\u00f3d niemieckich wegetarian jest wi\u0119cej kobiet ni\u017c m\u0119\u017cczyzn, s\u0105 to osoby lepiej wykszta\u0142cone i maj\u0105 wy\u017cszy status ekonomiczny ni\u017c mi\u0119so\u017cercy.<\/p>\n

Niemieccy wegetarianie byli r\u00f3wnie\u017c bardziej otwarci i zainteresowani \u017cyciem politycznym ni\u017c mi\u0119so\u017cercy, mieli te\u017c mniej konserwatywne pogl\u0105dy. Zreszt\u0105 nie od dzi\u015b wiadomo, \u017ce osoby o prawicowych pogl\u0105dach cz\u0119\u015bciej konsumuj\u0105 wi\u0119cej mi\u0119sa<\/a>, a nawet je\u017celi przechodz\u0105 na wegetarianizm, to czyni\u0105 to mniej trwale i konsekwentnie. Kanadyjscy badacze<\/a> t\u0142umacz\u0105 to powodami wyboru takiej diety przez konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3re w mniejszym stopniu skupiaj\u0105 si\u0119 na prawach zwierz\u0105t i kwestiach \u015brodowiskowych, a tak\u017ce brakiem poczucia spo\u0142ecznej akceptacji dla takiej decyzji w konserwatywnym \u015brodowisku.<\/p>\n

Czy rzadsze dro\u017cd\u017caki s\u0105 cz\u0119stszym go\u015bciem w jamach ustnych wegetarian? <\/strong><\/p>\n

Dro\u017cd\u017caki (Candida<\/em>) mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 chorob\u0119 zwan\u0105 dro\u017cd\u017cyc\u0105 (kandydoz\u0105), obejmuj\u0105c\u0105 sk\u00f3r\u0119, b\u0142ony \u015bluzowe czy paznokcie, prowadz\u0105c\u0105 niekiedy nawet do stan\u00f3w zagra\u017caj\u0105cych \u017cyciu u os\u00f3b immunoniekompetentnych. Jednak niekt\u00f3re dro\u017cd\u017caki, jak na przyk\u0142ad najpowszechniej stwierdzany Candida albicans<\/em>, stanowi\u0105 po prostu normalny sk\u0142adnik mikroflory przewodu pokarmowego i jamy ustnej.<\/p>\n

Wyst\u0119powaniu dro\u017cd\u017cycy jamy ustnej sprzyja palenie papieros\u00f3w, alkoholizm i stosowanie lek\u00f3w immunosupresyjnych. Badanie<\/a> przeprowadzone na grupie 108 wegetarian i 130 mi\u0119so\u017cerc\u00f3w wykaza\u0142o, \u017ce w obu grupach Candida albicans<\/em> zasiedla jam\u0119 ustn\u0105 z por\u00f3wnywaln\u0105 cz\u0119sto\u015bci\u0105 (odpowiednio 35 i 39 proc. badanych). Jednak wegetarianie charakteryzowali si\u0119 zdecydowanie cz\u0119\u015bciej wyst\u0119powaniem innych gatunk\u00f3w dro\u017cd\u017cak\u00f3w, takich jak C. glabrata<\/em>, C. tropicalis<\/em> i C. krusei<\/em>, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 potencjalnie patogenne, a zarazem odporne na konwencjonalne leczenie przeciwgrzybiczne.<\/p>\n

Autorzy spekuluj\u0105, \u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy grupami mog\u0105 wynika\u0107 z odmiennej zdolno\u015bci buforowej \u015bliny lub\/i \u017cucia pokarm\u00f3w o odmiennej teksturze i konsystencji, wp\u0142ywaj\u0105c tym samym na podatno\u015b\u0107 nab\u0142onka na kolonizacj\u0119. Z poczynionych obserwacji nie wynika jednak, czy wegetarianie cz\u0119\u015bciej cierpi\u0105 na dro\u017cd\u017cyce lub s\u0105 bardziej na ni\u0105 podatni – taki aspekt wymaga osobnych bada\u0144.<\/p>\n

\"\"

Wyst\u0119powanie r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w dro\u017cd\u017cak\u00f3w w jamie ustnej w zale\u017cno\u015bci od diet. \u0179r\u00f3d\u0142o: Patil i inni 2017. DOI: 10.7860\/JCDR\/2017\/27717.10161<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przed Wami, Drodzy Czytelnicy, ju\u017c trzecia ods\u0142ona przegl\u0105du bada\u0144 dotycz\u0105cych wegetarianizmu. Tym razem b\u0119dziecie mogli poczyta\u0107 o nim w kontek\u015bcie choroby sercowo-naczyniowej, cukrzycy, dro\u017cd\u017cak\u00f3w i… pogl\u0105d\u00f3w politycznych. Mi\u0142ej lektury!<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160,159,181],"tags":[284,105,270,6,199,287,286,285,211,283,185,282,184],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/847"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=847"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1335,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/847\/revisions\/1335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}