{"id":945,"date":"2017-11-04T00:49:37","date_gmt":"2017-11-03T23:49:37","guid":{"rendered":"http:\/\/dietetyczny.blog.polityka.pl\/?p=945"},"modified":"2018-02-19T08:47:51","modified_gmt":"2018-02-19T07:47:51","slug":"wege-news-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/2017\/11\/04\/wege-news-4\/","title":{"rendered":"Wege-news #4"},"content":{"rendered":"

\"\"Za oknem deszczowo, wietrznie i ch\u0142odno, a dni sta\u0142y si\u0119 jeszcze kr\u00f3tsze. Pomy\u015bleli\u015bmy wi\u0119c, \u017ce przyda si\u0119 Wam gar\u015b\u0107 pozytywnych wie\u015bci o diecie wegetaria\u0144skiej. Do lektury zapraszamy oczywi\u015bcie wszystkich, bez wzgl\u0119du na preferencje dietetyczne.
\n
\nJedzenie warzyw a st\u0119\u017cenie polifenoli w mleku i jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne<\/strong><\/span>
\nMleko matki uznawane jest za doskona\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o substancji od\u017cywczych, czynnik\u00f3w przeciwzapalnych, stymuluj\u0105cych wzrost, reguluj\u0105cych rytm dobowy i rozw\u00f3j mikroflory jelitowej. \u015awiatowa Organizacja Zdrowia zaleca wy\u0142\u0105czne karmienie dzieci piersi\u0105 przez pierwsze 6 miesi\u0119cy \u017cycia. Nie od dzi\u015b badaczy zastanawia, czy styl \u017cycia i dieta matki mog\u0105 mie\u0107 istotny wp\u0142yw na sk\u0142ad chemiczny produkowanego pokarmu. Jak wykazano, poziom niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w obecnych w mleku (np. cynku, \u017celaza, miedzi<\/a>) jest niezale\u017cny od ich statusu w organizmie kobiety do tego stopnia, \u017ce matki b\u0119d\u0105ce w stanie umiarkowanej anemii<\/a> wci\u0105\u017c produkowa\u0107 b\u0119d\u0105 pokarm o wystarczaj\u0105cym st\u0119\u017ceniu \u017celaza.<\/p>\n

Wyewoluowanie mechanizmu \u015bcis\u0142ej regulacji poziomu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych jest oczywiste z biologicznego puntku widzenia, bo dzi\u0119ki niemu rosn\u0105 szanse prze\u017cycia potomstwa. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci mleka i st\u0119\u017cenia niekt\u00f3rych jego sk\u0142adnik\u00f3w mog\u0105 by\u0107 zale\u017cne od stylu \u017cycia matki. Wiadomo na przyk\u0142ad, \u017ce mleko palaczek<\/a> zawiera\u0107 mo\u017ce podwy\u017cszon\u0105 zawarto\u015b\u0107 kadmu i mie\u0107 s\u0142absze w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne. Natomiast, jak wykazano niedawno<\/a>, st\u0119\u017cenie polifenoli, ro\u015blinnych metabolit\u00f3w o korzystnym, przeciwutleniaj\u0105cym dzia\u0142aniu, ro\u015bnie wraz ze spo\u017cyciem warzyw przez karmi\u0105c\u0105 matk\u0119, ma zarazem pozytywny wp\u0142yw na w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne mleka. Istotne wydaje si\u0119 podj\u0119cie dalszych prac w celu doprecyzowania, jakie konkretnie ro\u015blinne produkty spo\u017cywcze mog\u0105 w najwi\u0119kszym stopniu mie\u0107 taki, potencjalnie pozytywny, wp\u0142yw na sk\u0142ad mleka. Z wcze\u015bniejszych bada\u0144<\/a> wiadomo jedynie, \u017ce konsumpcja soi zwi\u0119ksza w mleku st\u0119\u017cenie niekt\u00f3rych izoflawon\u00f3w, zwi\u0105zk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do grupy polifenoli.<\/p>\n

\"\"

Genisteina i daidzenina to g\u0142\u00f3wne izoflawonole wchodz\u0105ce w sk\u0142ad soi<\/p><\/div>\n

Wegetarianizm a rak piersi i nadci\u015bnienie u Azjatek<\/strong><\/span>
\nOpublikowane w ostatnim czasie badania wykonane na azjatyckich populacjach wykaza\u0142y, \u017ce:<\/p>\n

1. dieta owo-wegetaria\u0144ska zwi\u0105zana jest<\/a> z ni\u017cszymi obserwowanymi warto\u015bciami ci\u015bnienia skurczowego i rozkurczowego u kobiet, co sugeruje, \u017ce w d\u0142ugoterminowej perspektywie mo\u017ce odgrywa\u0107 rol\u0119 w profilaktyce<\/a> nadci\u015bnienia i zwi\u0105zanych z nim zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych. To kolejne doniesienie podkre\u015blaj\u0105ce korzystne dzia\u0142anie prawid\u0142owo zbilansowanych diet wegetaria\u0144skich dla funkcjonowania uk\u0142adu sercowo-naczyniowego.<\/p>\n

2. dieta wegetaria\u0144ska i wysoka poda\u017c sojowych izoflawon\u00f3w<\/a> zwi\u0105zana by\u0142a z ni\u017cszym ryzykiem zachorowania na raka piersi, podczas gdy dieta oparta na produktach mi\u0119snych – ze znacznie podwy\u017cszonym. Nie jest to pierwsze doniesienie, kt\u00f3re podkre\u015bla potencjalnie korzystne dzia\u0142anie diet ro\u015blinnych w prewencji choroby, kt\u00f3ra dotyka ponad 10 proc. wszystkich kobiet na \u015bwiecie.<\/p>\n

3. regularne spo\u017cywanie czterech lub wi\u0119cej porcji warzyw, zw\u0142aszcza zielonych warzyw li\u015bciastych, warzyw bulwiastych i kukurydzy, zwi\u0105zane by\u0142o<\/a> z ni\u017cszymi obserwowanymi poziomami cholesterolu frakcji LDL (tzw. z\u0142ego cholesterolu) w\u015br\u00f3d kobiet w wieku od 50 do 64 lat.<\/p>\n

Tempeh z podwy\u017cszon\u0105 zawarto\u015bci\u0105 witaminy B12<\/strong><\/span>
\nWielu wegan jest \u015bwiadomych potencjalnych zagro\u017ce\u0144 wynikaj\u0105cych ze zmniejszonej d\u0142ugoterminowo poda\u017cy witaminy B12 w diecie. St\u0105d te\u017c i rosn\u0105ca popularno\u015b\u0107 suplement\u00f3w diety czy nawet pomys\u0142y na past\u0119 do z\u0119b\u00f3w<\/a> o zwi\u0119kszonej zawarto\u015bci tej witaminy.<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 w\u0142oskich badaczy opracowa\u0142 natomiast metod\u0119 produkcji podrasowanego w tym wzgl\u0119dzie tempehu, czyli produktu uzyskiwanego na skutek fermentacji nasion soi. Tradycyjnie tempeh wywodzi si\u0119 z kuchni indonezyjskiej i charakteryzuje si\u0119 obni\u017con\u0105 zawarto\u015bci\u0105 kwasu fitynowego (uznawanego za substancj\u0119 anty\u017cywieniow\u0105, bo zmniejszaj\u0105c\u0105 przyswajalno\u015b\u0107 wybranych sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych) i oligosacharyd\u00f3w sojowych, kt\u00f3re mog\u0105 wzmaga\u0107 produkcj\u0119 gaz\u00f3w jelitowych. Zawarto\u015b\u0107 witaminy B12 jest jednak w tradycyjnym tempehu bardzo niska<\/a>, bo uczestnicz\u0105ce w procesie fermentacji grzyby z rodzaju Rhizopus<\/em> nie s\u0105 zdolne do produkcji jej istotnych ilo\u015bci.<\/p>\n

\"\"

Warzywna sa\u0142atka z kawa\u0142kami tempehu<\/p><\/div>\n

Jak wykazano ju\u017c w latach 90.<\/a>, jednoczesne zastosowanie w fermentacji szczep\u00f3w bakterii Citrobacter freundii<\/em> lub Klebsiella pneumoniae<\/em> mo\u017ce znacznie podnie\u015b\u0107 poziom witaminy B12 w tempehu nawet do kilkudziesi\u0119ciu ng\/g, aczkolwiek metoda ta raczej nie jest stosowana w produkcji komercyjnej.<\/p>\n

Z kolei wspomniani w\u0142oscy badacze, poza kom\u00f3rkami grzyba, zastosowali do fermentacji bakteryjny szczep Propionibacterium freudenreichii<\/em><\/a>. Pozwoli\u0142o to im na wyprodukowanie tempehu o zawarto\u015bci witaminy B12 przekraczaj\u0105cej nawet 1 \u00b5g\/g. Taki produkt powinien wi\u0119c spe\u0142nia\u0107 dzienne zapotrzebowanie na ten sk\u0142adnik, kt\u00f3re wynosi 2,4 \u00b5g u os\u00f3b doros\u0142ych.<\/p>\n

Zbilansowana ro\u015blinno\u017cerno\u015b\u0107 kontra zbilansowana wszystko\u017cerno\u015b\u0107<\/strong><\/span>
\nOpublikowane na \u0142amach „Molecular Nutrition and Food Research” randomizowane badanie kliniczne<\/a> mia\u0142o na celu por\u00f3wnanie efektu kr\u00f3tkoterminowego stosowania diety wega\u0144skiej i diety tradycyjnej na wybrane parametry biochemiczne. W badaniu wzi\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie udzia\u0142 21 zdrowych os\u00f3b pochodzenia szwajcarskiego, kt\u00f3re nie stosowa\u0142y wcze\u015bniej \u017cadnej specjalnej, w tym wegetaria\u0144skiej, diety. By\u0142y one losowo przydzielane do grupy z jednym z dw\u00f3ch re\u017cim\u00f3w dietetycznych (wega\u0144ski lub tradycyjny), kt\u00f3ry utrzymywa\u0142y zaledwie przez 48 h, a po tygodniu przerwy \u201ewymienia\u0142y\u201d si\u0119 sposobem \u017cywienia.<\/p>\n

Jak wykazano, mimo tak kr\u00f3tkiego oddzia\u0142ywania ka\u017cdej z diet kr\u00f3tkoterminowy weganizm w por\u00f3wnaniu ze zbilansowan\u0105 diet\u0105 uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 mi\u0119so i inne produkty odzwierz\u0119ce wywiera\u0142 korzystny wp\u0142yw na metabolizm w\u0119glowodan\u00f3w odzwierciedlany m.in. istotnym spadkiem warto\u015bci HOMA-IR (wska\u017anika insulinooporno\u015bci), jednocze\u015bnie oddzia\u0142uj\u0105c pozytywnie tak\u017ce na przemiany t\u0142uszcz\u00f3w, czego wyrazem by\u0142 spadek poziomu tr\u00f3jgliceryd\u00f3w. Ponadto w „weganizowanej” grupie odnotowano spadek st\u0119\u017cenia kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych we krwi jak i wzrost st\u0119\u017cenia magnezu. Kolejnym, naturalnym krokiem badawczym wydaje si\u0119 sprawdzenie na poziomie klinicznym efektywno\u015bci tego typu dietetycznych interwencji u os\u00f3b oty\u0142ych i chorych np. na cukrzyc\u0119.<\/p>\n

Gospodarka \u017celazem u dzieci wegetaria\u0144skich: subkliniczny deficyt czy mechanizmy adaptacyjne?<\/strong><\/span>
\nWiele z bada\u0144 dotycz\u0105cych wp\u0142ywu wegetarianizmu na zdrowie skupia si\u0119 na osobach doros\u0142ych. Dzi\u0119ki temu sporo os\u00f3b decyduj\u0105cych si\u0119 na przej\u015bcie na t\u0119 diet\u0119 nie ma wi\u0119kszego problemu ze znalezieniem literatury wspieraj\u0105cej ich wyb\u00f3r.<\/p>\n

Niew\u0105tpliwie jednak wielu wegetarian zmaga si\u0119 z w\u0105tpliwo\u015bciami, gdy wybory \u017cywieniowe podejmuje w imieniu swoich dzieci. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych obaw jest ta o niedobory, zw\u0142aszcza \u017celaza, kt\u00f3re – jak wiadomo – mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na nieprawid\u0142owy rozw\u00f3j psychomotoryczny i zdolno\u015bci poznawcze. Polscy naukowcy zdecydowali si\u0119 zbada\u0107<\/a> status \u017celaza w\u015br\u00f3d 43 lakto-owo-wegetaria\u0144skich dzieci w wieku 4-9 lat. Stwierdzono, \u017ce poda\u017c \u017celaza i witaminy B12 w diecie tych dzieci jest por\u00f3wnywalna z t\u0105 obserwowan\u0105 w grupie 46 dzieci spo\u017cywaj\u0105cych mi\u0119so, co zreszt\u0105 wykazywano ju\u017c we wcze\u015bniejszych badaniach<\/a>.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d wegedzieci wy\u017csza by\u0142a poda\u017c kwasu askorbinowego, kt\u00f3ry\u00a0poprzez redukcj\u0119 \u017celaza tr\u00f3jwarto\u015bciowego zwi\u0119ksza przyswajalno\u015b\u0107 \u017celaza. Nie stwierdzono natomiast jakichkolwiek istotnych statystycznie r\u00f3\u017cnic w samym poziomie \u017celaza i hemoglobiny w krwi. Cho\u0107 poziom ferrytyny, czyli bia\u0142ka odpowiadaj\u0105cego za magazynowanie \u017celaza (zw\u0142aszcza w w\u0105trobie), by\u0142 ni\u017cszy u dzieci wegetaria\u0144skich, we wszystkich przypadkach mie\u015bci\u0142 si\u0119 on w przedziale normy. Co ciekawe, wegedzieci charakteryzowa\u0142y si\u0119 istotnie ni\u017cszym poziomem hepcydyny, hormonu produkowanego w w\u0105trobie, kt\u00f3rego podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 zmniejsza przyswajanie \u017celaza w jelitach, a tak\u017ce jego odzysk ze sfagocytowanych erytrocyt\u00f3w.<\/p>\n

\"\"

Rola odkrytej w 2000 r. hepcydyny w regulacji gospodarki \u017celazem. Jej podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie powoduje rozk\u0142ad ferroportyny w enterocytach i w ten spos\u00f3b zmniejsza przyswajanie \u017celaza z pokarmu (Piotr Rzymski)<\/p><\/div>\n

Nie stwierdzono natomiast, by dzieci w obu grupach r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 st\u0119\u017ceniem transferryny, enzymu odpowiadaj\u0105cego za transport \u017celaza do tkanek. U dzieci wegetaria\u0144skich odnotowano natomiast wy\u017cszy poziom jego przezb\u0142onowego receptora (\u015brednio 1.33 vs 1.12 mg\/L), umo\u017cliwiaj\u0105cego transferrynie wprowadzanie \u017celaza do wn\u0119trza kom\u00f3rek. Dotychczas nie ustalono warto\u015bci referencyjnych st\u0119\u017cenia tego receptora (mierzonego w formie rozpuszczalnej) dla dzieci, aczkolwiek warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w przypadkach wyst\u0119powania dzieci\u0119cych niedobor\u00f3w \u017celaza odnotowywano znacznie wy\u017cszy jego poziom ni\u017c ten w omawianym badaniu.<\/p>\n

Mimo to autorzy spekuluj\u0105, \u017ce obni\u017cony poziom hepcydyny przy jednocze\u015bnie podwy\u017cszonym poziomie rozpuszczalnego receptora transferryny mo\u017ce sugerowa\u0107 subkliniczny (utajony) deficyt \u017celaza. Trudno nie oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce r\u00f3wnie dobrze poziomy mierzonych parametr\u00f3w mog\u0105 wskazywa\u0107 na swoist\u0105 adaptacj\u0119 organizmu do wch\u0142aniania \u017celaza z gorzej przyswajalnych, ro\u015blinnych \u017ar\u00f3de\u0142 i jego efektywnego gospodarowania. Szkoda, \u017ce ten ciekawy aspekt pomin\u0119to w dyskusji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za oknem deszczowo, wietrznie i ch\u0142odno, a dni sta\u0142y si\u0119 jeszcze kr\u00f3tsze. Pomy\u015bleli\u015bmy wi\u0119c, \u017ce przyda si\u0119 Wam gar\u015b\u0107 pozytywnych wie\u015bci o diecie wegetaria\u0144skiej. Do lektury zapraszamy oczywi\u015bcie wszystkich, bez wzgl\u0119du na preferencje dietetyczne.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":960,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[160,159,181],"tags":[154,105,98,198,312,311,278,310,271,313,282,184,262],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/945"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=945"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1333,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/945\/revisions\/1333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dietetyczny\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}