{"id":11,"date":"2009-05-26T21:59:27","date_gmt":"2009-05-26T19:59:27","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=11"},"modified":"2009-05-26T21:59:27","modified_gmt":"2009-05-26T19:59:27","slug":"drzazga-na-czterdziestolecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2009\/05\/26\/drzazga-na-czterdziestolecie\/","title":{"rendered":"Drzazga na czterdziestolecie"},"content":{"rendered":"

<\/a>Wr\u00f3ci\u0142em z pierwszego po 40. latach spotkania maturzyst\u00f3w w Kudowie \u2013 Zdroju. Rocznik 69. Rozpoznawali\u015bmy si\u0119 prawie po omacku, ostro\u017cnie zagl\u0105dali\u015bmy w swoje \u017cyciorysy i \u017cyciowe dorobki. Czas zrobi\u0142 swoje, ale nie zatar\u0142 pami\u0119ci.<\/strong><\/p>\n

Dlatego wr\u00f3ci\u0142em te\u017c z drzag\u0119 wbit\u0105 w moj\u0105 kudowsk\u0105 histori\u0119 i m\u0142odzie\u0144cze pejza\u017ce. Zabrak\u0142o wa\u017cnego obrazu \u2013 cmentarza ewangelickiego przy Ko\u015bciele p.w. Chrystusa Kr\u00f3la na zboczu G\u00f3ry Parkowej. Wymazana zosta\u0142a czeska, austriacka i niemiecka historia, w du\u017cej mierze protestancka, Bad Kudowy. W imi\u0119 czego? Nam ona nie przeszkadza\u0142a. Ale po kolei.<\/p>\n

W 69. z odzyskanej dla Polski, jak nas uczono, Kudowy – Zdroju posz\u0142o w \u015bwiat ok. 90 maturzyst\u00f3w \u2013 na rocznic\u0119 zjecha\u0142o z Polski i Europy ponad 40 pa\u0144 i pan\u00f3w w sile wieku (najmniej z samej Kudowy). To wszystko zawdzi\u0119czamy wielomiesi\u0119cznej, benedykty\u0144skiej pracy Alicji Jelonek z Gdyni \u2013 dalej b\u0119dzie ju\u017c bez nazwisk \u2013 dzi\u0119ki, Alu, za przywo\u0142anie m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n

I wspomnie\u0144.<\/p>\n

Wysz\u0142o z nich, \u017ce jeste\u015bmy mocno poobijanym przez histori\u0119 pokoleniem (chyba ka\u017cde pokolenia tak o sobie m\u00f3wi?). Potrafili\u015bmy w 68. na szkolnym apelu odm\u00f3wi\u0107 odczytania listu pot\u0119piaj\u0105cego \u201emarcowych wichrzycieli\u201d, cho\u0107 echa tamtych wydarze\u0144 ledwo by\u0142y s\u0142yszalne w przygranicznym miasteczku (w naszych g\u00f3rskich lasach ju\u017c si\u0119 czai\u0142y wojska z gwiazdami i orze\u0142kami, kt\u00f3re za par\u0119 miesi\u0119cy mia\u0142y p\u00f3j\u015b\u0107 na czesk\u0105 Prag\u0119). Rok p\u00f3\u017aniej jako pierwsi korzystali\u015bmy, bez g\u0142\u0119bszej refleksji, z pok\u0142osia Marca`68 – z tzw. punkt\u00f3w za pochodzenie. Mia\u0142em punkty, ale i bez nich by\u0142em wysoko nad egzaminacyjn\u0105 poprzeczk\u0105. Na dzie\u0144 dobry studenckiego \u017cycia zafundowano nam praktyki robotnicze, aby\u015bmy si\u0119 nie oderwali od ludzi pracy, jak te warcho\u0142y z marca poprzedniego roku.<\/p>\n

W doros\u0142e \u017cycie wystartowali\u015bmy w epoce Gierka; zacz\u0119\u0142y kie\u0142kowa\u0107 pierwsze kariery i pierwsze rozczarowania rzeczywisto\u015bci\u0105. Solidarno\u015b\u0107 pozmienia\u0142a nasze drogowskazy. Z kolei stan wojenny je poprzewraca\u0142. Kilku z nas wesz\u0142o na nowe \u017cyciowe drogi. Paru bezgranicznie uwierzy\u0142o w stan wojenny, co sko\u0144czy\u0142o si\u0119 bolesnym zderzeniem z rokiem 1989.<\/p>\n

Tak jak historia rzuci\u0142a naszych rodzic\u00f3w przypadkowo na ten kawa\u0142ek \u015bl\u0105skiej ziemi (cho\u0107 koledzy, kt\u00f3rzy najliczniej \u015bci\u0105gneli z Wroc\u0142awia ju\u017c si\u0119 na \u015bl\u0105sko\u015b\u0107 d\u0105saj\u0105 – oni s\u0105 \u201edolno\u015bl\u0105zakami\u201d), tak p\u00f3\u017aniej, po maturze zafundowa\u0142a nam kilka ostrych dziejowych zakr\u0119t\u00f3w. Wyszli\u015bmy z nich, a przynajmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych, kt\u00f3rzy 23 maja br. stan\u0119li pod star\u0105 bud\u0105, na prost\u0105. W \u0142awkach usiedli rektorzy, profesorowie, naukowcy, prawnicy, programi\u015bci, bankowcy, biznesmeni… Na pierwsz\u0105 lekcj\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142 si\u0119 tylko pocz\u0105tkuj\u0105cy bloger.<\/p>\n

Szko\u0142a i nasz ca\u0142y \u015bwiat zachowany w pami\u0119ci, nasze tajemne dr\u00f3\u017cki dzieci\u0144stwa bardzo si\u0119 skurczy\u0142y, ale to pewnie dlatego, \u017ce my lekko rozro\u015bli\u015bmy si\u0119. Uzdrowisko wypi\u0119knia\u0142o. S\u0142ynna \u201ePolonia\u201d i nie mniej s\u0142ynny \u201eZameczek\u201d \u2013 jak z obrazka. Park Zdrojowy \u2013 jak malowany. Europa. R\u0119ce same ju\u017c sk\u0142ada\u0142y si\u0119 do oklask\u00f3w, ale z paroma kumplami postanowili\u015bmy jeszcze zobaczy\u0107 miejsca szczeg\u00f3lnie bliskie i mityczne w szkolnych latach.<\/p>\n

Jednym z nich by\u0142a G\u00f3ra Parkowa, a szczeg\u00f3lnie \u00f3w cmentarz ewangelicki przy ko\u015bciele z ko\u0144ca XVIII wieku, o kt\u00f3rym wspomnia\u0142em na pocz\u0105tku. W rodzinnym grobowcu zosta\u0142 tutaj pochowany m.in. hrabia F. W. von Gotzen, od 1813 r. w\u0142a\u015bciciel Kudowy, generalny gubernator \u015al\u0105ska (na jego zaproszenie zjechali do Kudowy kr\u00f3l Prus Fryderyk Wilhelm III, cesarz Austrii Franciszek I i car Rosji Aleksander I). Takie historyczne \u015bwiadectwa dawa\u0142 ten cmentarz.<\/p>\n

Na pobliskich le\u015bnych alejkach budowali\u015bmy w zimie tory saneczkowe. Wiosn\u0105 i latem trenowali\u015bmy biegi terenowe. Zajadali\u015bmy si\u0119 malinami z krzak\u00f3w porastaj\u0105cych niekt\u00f3re groby. Z zadum\u0105 i zadziwieniem stawali\u015bmy przed olbrzymimi grobowcami ludzi, kt\u00f3rzy przez wieki budowali uzdrowisko i jego s\u0142aw\u0119, cho\u0107 ich wiara by\u0142a inna ni\u017c nasza, nauczona w domu rodzinnym. Wdrapywali\u015bmy si\u0119 na cmentarne wie\u017cyczki i robili\u015bmy sobie zdj\u0119cia aparatem marki Zorka. Tacy byli\u015bmy. Taki przepi\u0119kny le\u015bny cmentarz, \u015bwiadek historii Kudowy, pozosta\u0142 w naszej pami\u0119ci.<\/p>\n

I tylko w niej. Le\u017cy gdzie\u015b 100 m od reprezentacyjnego Parku Zdrojowego. Park dech zapiera. Tu\u017c nad nim stoi ko\u015bci\u00f3\u0142. Obsrany i odrapany. Zamkni\u0119ty na cztery spusty. Wok\u00f3\u0142 puszki, butelki, prezerwatywy. Obra\u017aliwe napisy, \u017ca\u0142osne graffiti. Powybijane okna. Po cmentarzu nie ma \u015bladu. Na jego miejscu takie samo wysypisko, jak wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a. Gdzie niegdzie z ziemi wystaj\u0105 resztki grob\u00f3w i grobowc\u00f3w. G\u0142\u0119boko w le\u015bnych krzakach trafiamy jednak na jedyn\u0105 pozosta\u0142o\u015b\u0107 \u2013 olbrzymi cok\u00f3\u0142 zwie\u0144czony kiedy\u015b (pami\u0119tamy) kamiennym kielichem. Inskrypcje zamazane lub wyryte. Po oczyszczeniu dolnej cz\u0119\u015bci wy\u0142ania si\u0119 nazwisko: Wanda von Boddien, GEB. von Tresckow (zdj\u0119cie).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

To wszystko, co pozosta\u0142o po historycznym ewangelickim cmentarzu. O tym miejscu nie wspomina si\u0119 w najnowszych reklam\u00f3wkach Kudowy \u2013 Zdroju. Ale warto tu przyj\u015b\u0107. Dla kontrastu. Dzicz rzuci\u00a0wam si\u0119 w oczy.<\/p>\n

– Nie ma rodzin, to nie ma grob\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej cmentarzy <\/em>\u2013 zauwa\u017ca kudowski znajomy. Wie, na kt\u00f3rych cmentarzach mo\u017cna by\u0142oby odnale\u017a\u0107 \u015blady po tym ewangelickim. Pyta (a \u017cyje z t\u0142umnie \u015bci\u0105gaj\u0105cych do Kudowy \u2013 Zdroju Czech\u00f3w, Austriak\u00f3w i\u00a0 Niemc\u00f3w): a czy to nasza historia?\u00a0 C\u00f3\u017c…<\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0<\/p>\n

Czyj\u0105 powinno\u015bci\u0105 by\u0142o uratowanie tego cmentarza, a przynajmniej grobowc\u00f3w symbolicznych dla Kudowy \u2013 Zdroju. Gmin ewangelickich? W\u0142adz bogatego, europejskiego uzdrowiska? I c\u00f3\u017c jeszcze mo\u017cna zrobi\u0107?
\nMo\u017cna posprz\u0105ta\u0107 i pozby\u0107 si\u0119 wysypiska. Mo\u017cna jeszcze uratowa\u0107 cok\u00f3\u0142 z nazwiskiem Wandy von Boddien, cokolwiek ona znaczy\u0142a dla Kudowy. B\u0119dzie pomnikiem naszej wsp\u00f3lnej historii.<\/p>\n

PS. <\/strong>Bardzo, z ca\u0142ego serca dzi\u0119kuj\u0119 wszystkim komentuj\u0105cym <\/strong>za opinie pod poprzednimi wpisami. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce moje wywody wywo\u0142uj\u0105 \u017cywe reakcje. Prosz\u0119 o wybaczenie d\u0142ugiego milczenia i wyrozumia\u0142o\u015b\u0107 zarazem \u2013 wci\u0105\u017c jeszcze nie wszed\u0142em w rytm blogosfery i specyficznego tempa pisania dla Pa\u0144stwa. Obiecuj\u0105c popraw\u0119 w najp\u00f3\u017aniej pojutrze dam wpis, komentuj\u0105cy dotychczasowe Pa\u0144stwa wypowiedzi. Z g\u0142\u0119bokimi uk\u0142onami!<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wr\u00f3ci\u0142em z pierwszego po 40. latach spotkania maturzyst\u00f3w w Kudowie \u2013 Zdroju. Rocznik 69. Rozpoznawali\u015bmy si\u0119 prawie po omacku, ostro\u017cnie zagl\u0105dali\u015bmy w swoje \u017cyciorysy i \u017cyciowe dorobki. Czas zrobi\u0142 swoje, ale nie zatar\u0142 pami\u0119ci. Dlatego wr\u00f3ci\u0142em te\u017c z drzag\u0119 wbit\u0105 w moj\u0105 kudowsk\u0105 histori\u0119 i m\u0142odzie\u0144cze pejza\u017ce. Zabrak\u0142o wa\u017cnego obrazu \u2013 cmentarza ewangelickiego przy Ko\u015bciele […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}