S\u0142usznie miniony czas PRL u jednych budzi obrzydzenie, u innych wstydliwy, g\u0142\u0119boko skrywany sentyment. Coraz wi\u0119cej jego atrybut\u00f3w znika, odchodzi w niepami\u0119\u0107 i to jest fakt, a fakty to najbardziej uparta rzecz pod s\u0142o\u0144cem, jak dowodzi\u0142 na Patryjarszych Prudach profesor czarnej magii, niejaki Woland.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Ani si\u0119 nie obejrzeli\u015bmy, a tu po 46 latach znikn\u0119\u0142a gierk\u00f3wka \u2013 \u201eTrasa Czynu \u017bo\u0142nierskiego\u201d, s\u0142ynna socjalistyczna dwupasmowa \u201eautostrada\u201d. W\u0142a\u015bnie ruch na jej ostatnich 17 km w okolicach Cz\u0119stochowy prze\u0142o\u017cono na autostrad\u0119 A1, zwan\u0105 z kolei \u201eBursztynow\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Te\u017c \u0142adnie. Tak sobie jednak my\u015bl\u0119 – co by szkodzi\u0142o, \u017ceby poszczeg\u00f3lne odcinki A1 nazwa\u0107 imionami wielkich Polak\u00f3w? W tych swoich rozmy\u015blaniach p\u00f3jd\u0119 karko\u0142omnie dalej, wnosz\u0105c je pod rozwag\u0119 w\u0142adz pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych: \u017ceby blisko 270-kilometrowy odcinek \u015al\u0105sk (od granicy w Gorzyczkach)\u2013\u0141\u00f3d\u017a nazwa\u0107 im. Edwarda Gierka. Wiem, \u017ce wnioskuj\u0119 na Berdycz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Wiem, \u017ce tych, u kt\u00f3rych PRL budzi obrzydzenie, dopadnie odruch wymiotny. A ci chorobliwie sentymentalni uroni\u0105 \u0142ezk\u0119 wzruszenia. Nie zwa\u017caj\u0105c na emocje jednych i drugich, promuj\u0119 moj\u0105 ide\u0119 \u2013 wszak ani III RP, ani rz\u0105dy PiS od tego si\u0119 nie zawal\u0105, a uznanie dla wielkiego budowniczego Polski b\u0119dzie akuratne. Wielkiego budowniczego, zwa\u017ccie, nie grzebi\u0119 si\u0119 w polityce.<\/p>\n\n\n\n
Dalej, za \u0141odzi\u0105 i do samego Torunia, mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119\u00a0ju\u017c o imi\u0119 kogo\u015b zupe\u0142nie innego, kto by\u0107 mo\u017ce w obu stronach narodowego sporu b\u0119dzie budzi\u0142 emocje skrajnie przeciwne. Tych z torsjami ukoj\u0105, tych nieprawomy\u015blnie sentymentalnych – zbrzydz\u0105. Czy ja wiem, kto to m\u00f3g\u0142by by\u0107\u2026 Mo\u017ce Kaczy\u0144ski, mo\u017ce Rydzyk \u2013 cho\u0107 ten nawywija\u0142 ostatnio ponad miar\u0119 i musia\u0142by odczeka\u0107 na sw\u00f3j odcinek trasy przelotowej ku polskiemu morzu. Wydarte z samych trzewi przeprosiny wymagaj\u0105 czasu, aby odej\u015b\u0107 w zapomnienie.<\/p>\n\n\n\n
Trwaj\u0105 wprawdzie rozmowy, aby dwa \u015bwi\u0119te miasta \u2013 Cz\u0119stochow\u0119 i Toru\u0144 \u2013 jednym wielkim imieniem po\u0142\u0105czy\u0107, ale na przeszkodzie staje ateuszowska \u0141\u00f3d\u017a traktowana w XXI w. jako teren misyjny. Wystarczy spojrze\u0107 na ostatnie dane Instytutu Statystyki Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego i z\u0142apa\u0107 si\u0119 za g\u0142ow\u0119 \u2013 w \u0141odzi i okolicy wiernych jak na lekarstwo. Czarna niewierna dziura na bursztynowej autostradzie. Zgroza.<\/p>\n\n\n\n
A Gierek? Gierek by\u0142by postaci\u0105 neutraln\u0105, na dodatek polskim patriot\u0105, jak go swego wyborczego czasu nazwa\u0142 sam prezes Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, kt\u00f3rego s\u0142owa nale\u017cy pami\u0119ta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Tak w my\u015blach uzasadniaj\u0105c prawo towarzysza Edwarda do fragmentu A1, pytam jednak\u017ce przekornie sam siebie: czy rzeczywi\u015bcie warto go autostrad\u0105 honorowa\u0107? Bo c\u00f3\u017c on tak naprawd\u0119 t\u0105 drog\u0105 Polsce da\u0142? Wyk\u0142adam na swoich szalach argumenty\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c Gierek przede wszystkim sam sobie da\u0142 wygod\u0119, b\u0105d\u017amy szczerzy, bo m\u00f3g\u0142 szybciej pokonywa\u0107 300-kilometrowy odcinek z Warszawy do domu w Katowicach. I odwrotnie. I to by\u0142 pierwszy cel zbudowania gierk\u00f3wki \u2013 o czym Polacy w\u00f3wczas wiedzieli i do dzisiaj pami\u0119taj\u0105. Nawet dla pierwszego sekretarza nie mo\u017cna jej jednak by\u0142o wydzieli\u0107 z og\u00f3lnego ruchu, wi\u0119c z konieczno\u015bci wpuszczono na ni\u0105 maluchy, du\u017ce fiaty, autobusy, ci\u0119\u017car\u00f3wki, kombajny, traktory, nawet furmanki\u2026<\/p>\n\n\n\n
A i ruch dwuko\u0142owy, w postaci zygzakiem je\u017cd\u017c\u0105cych rowerzyst\u00f3w, nie by\u0142 niczym dziwnym. Wszystko to by\u0142a, oczywi\u015bcie, zas\u0142ona dymna do ukrycia ww. pierwotnego celu, ale jak ju\u017c opad\u0142a, to by\u0142o po czym i gdzie mkn\u0105\u0107. Bo w poj\u0119ciu gierk\u00f3wki mie\u015bci\u0142y si\u0119 te\u017c autostradowe odnogi do \u0141odzi i Krakowa, tak\u017ce szybkie trasy do Bielska-Bia\u0142ej i Ustronia. Planowano w\u00f3wczas 3 tys. km autostrad i ekspres\u00f3wek, ale jako\u015b nam nie wysz\u0142o. Do tego po 20 latach, a nawet wcze\u015bniej, wiadukty zacz\u0119\u0142y si\u0119 sypa\u0107, a estakady, np. w Cz\u0119stochowie, trzeba by\u0142o rozbiera\u0107 i\u00a0stawia\u0107 od nowa.<\/p>\n\n\n\n
Wszechobecna socjalistyczna byle jako\u015b\u0107 \u2013\u00a0cho\u0107 w ci\u0105gu trzech lat wtopiono w ni\u0105 4 mln ton asfaltu, miliony ton cementu, brukowej kostki i wszystkiego, wszystkiego potrzebnego, \u017ceby droga by\u0142a w miar\u0119 r\u00f3wna i w miar\u0119 bezpieczna. O tym, \u017ce ni\u0105 nie by\u0142a, \u015bwiadcz\u0105 krzy\u017ce po obu stronach dwupasm\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba j\u0105 by\u0142o bez przerwy naprawia\u0107, \u0142ata\u0107, zalewa\u0107 asfaltem, kilka odcink\u00f3w robi\u0107 od nowa, trzyma\u0107 w pionie i poziomie mosty i wiadukty\u2026G\u00f3wniany socjalistyczny standard.<\/p>\n\n\n\n
A co mamy teraz? A1 sp\u00f3\u017ani\u0142a si\u0119 przynajmniej o dwa\nlata, bo ju\u017c tylko na \u015bl\u0105skim odcinku trzeba by\u0142o wyburzy\u0107 kilka wiadukt\u00f3w z\npowodu\u2026 u\u017cycia z\u0142ego cementu. I na tym\u017ce fragmencie w spos\u00f3b naturalny powsta\u0142y\nprogi zwalniaj\u0105ce, bo w jednych miejscach jezdnie si\u0119 zapadaj\u0105, w innych\nwybrzuszaj\u0105, co samo w sobie wymusza zdj\u0119cie nogi z gazu. Znaki ograniczaj\u0105ce\npr\u0119dko\u015b\u0107 nie s\u0105 potrzebne.<\/p>\n\n\n\n
Znowu na wielu odcinkach A4, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto pokonuj\u0119 \u2013 do Krakowa lub Wroc\u0142awia – wida\u0107, \u017ce to autostradowe barach\u0142o ma\u0142o lepsze od niegdysiejszej gierk\u00f3wki. Wyr\u00f3b autostradopodobny; a pod Wroc\u0142awiem ciut tylko lepszy ni\u017c beton\u00f3wka za Hitlera.<\/p>\n\n\n\n
Zaprzyja\u017aniony budowlaniec drogowy, kt\u00f3ry w latach 70. i 80. pracowa\u0142 przy autostradach na Bliskim Wschodzie, wspomina\u0142 kiedy\u015b odbi\u00f3r jakiego\u015b odcinka dokonywany przez ksi\u0105\u017c\u0105t, szejk\u00f3w, genera\u0142\u00f3w, jednym s\u0142owem przez pieprzone arabskie elity. Stawia\u0142y one na kokpicie szklank\u0119 pe\u0142n\u0105 wody\u2026 Nie patrzyli na asfalt czy beton, tylko na naczynie i na licznik. Je\u017celi przy 100 km\/h i po 100 km nic si\u0119 nie wyla\u0142o, to nast\u0119powa\u0142 odbi\u00f3r tego kawa\u0142ka autostrady. To by\u0142y autostrady pe\u0142n\u0105 g\u0119b\u0105!<\/p>\n\n\n\n
Czas robi swoje i dzisiaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 tamtych dr\u00f3g, jak np. w Iraku, to s\u0105 sita. \u201ePowiem panu, panie Janku \u2013 jak dzi\u015b wyjad\u0119 z Zabrza i postawi\u0119 na kokpicie kieliszek, nawet z meniskiem wkl\u0119s\u0142ym, i kropla mi nie spadnie do Gda\u0144ska, to krzykn\u0119 z zachwytu: mamy w Polsce autostrad\u0119!\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda autostrada jest lepsza ni\u017c jej brak, a gierk\u00f3wka by\u0142a niepor\u00f3wnywalna z niczym, bo por\u00f3wnywalnych nie by\u0142o. Mia\u0142a sw\u00f3j klimat wyra\u017cany egzemplifikacj\u0105 s\u0142ynnego powiedzenia: aby Polska ros\u0142a w si\u0142\u0119, a ludzie \u017cyli dostatniej. Mi\u0142o by\u0142o patrze\u0107, jak\u00a0zadaszony brezentem gastronomiczny sto\u0142ek z kie\u0142baskami i groch\u00f3wk\u0105 zmienia si\u0119 w przyczep\u0119 kampingow\u0105, ta w drewnian\u0105 bud\u0119 ze stolikami nawet w \u015brodku, ta z kolei w zajazd, ten znowu w motel z grillem\u2026 Mo\u017cna by\u0142o napi\u0107 si\u0119 piwa, zrobi\u0107 siusiu, przystan\u0105\u0107 co par\u0119 kilometr\u00f3w i mo\u017ce nawet skorzysta\u0107 z us\u0142ug mobilnych agencji towarzyskich na skraju lasu. Przy okazji kupi\u0107 grzyby, jagody i wianek czosnku dla uzasadnienia sp\u00f3\u017anienia i odczynienia uroku. Trzeba by\u0142o t\u0142umaczy\u0107 dzieciom, dlaczego nie wypada wysadza\u0107 mamusi, \u017ceby podwie\u017a\u0107 przydro\u017cn\u0105 miejscow\u0105 pi\u0119kno\u015b\u0107. Nie wypada i ju\u017c.<\/p>\n\n\n\n
Z toaletami nie by\u0142o problemu, mo\u017cna by\u0142o zatankowa\u0107 w stacjach paliw na \u201ekurzej stopce\u201d\u2026 Gierk\u00f3wka serwowa\u0142a pe\u0142ny asortyment przer\u00f3\u017cnych us\u0142ug, przyzwoitych i tych mniej. \u0141za si\u0119 w oku kr\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n
Za symboliczny koniec gierk\u00f3wki nie uwa\u017ca si\u0119 nawet\nprzekierowania ostatnio ruchu na A1, tylko demonta\u017c samolotu \u2013 restauracji z\nradzieckiego demobilu w Ko\u015bcielcu pod Cz\u0119stochow\u0105 \u2013 odlotowej wizyt\u00f3wki Trasy\nCzynu \u017bo\u0142nierskiego!<\/p>\n\n\n\n
A teraz co? Autostrada osiatkowana, odrutowana, z typowymi MOP-ami co kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w. Grzyb\u00f3w nie kupisz, chuci nie ul\u017cysz, potrzeby w zaro\u015blach nie za\u0142atwisz, do samolotu rodziny nie zaprosisz\u2026 Nic, tylko bezmy\u015blnie p\u0119dzisz do najbli\u017cszego zw\u0119\u017cenia, bo drug\u0105 nitk\u0119 remontuj\u0105 ju\u017c po paru miesi\u0105cach minionych od przeci\u0119cia wst\u0119gi przez premiera czy innego ministra. I wleczesz si\u0119, wleczesz \u2013 spr\u00f3buj wysi\u0105\u015b\u0107 i zanurzy\u0107 si\u0119 w g\u0119stwin\u0119 krzak\u00f3w\u2026<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna na gierk\u00f3wk\u0119 narzeka\u0107, ale dla paru pokole\u0144 Polak\u00f3w by\u0142a to\u00a0droga przyjazna na ka\u017cdym kilometrze, swojska.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d uprasza si\u0119 uprzejmie, aby o tym nie zapomina\u0107 i przynajmniej w nazwie autostrady utrwali\u0107 dobre i pi\u0119kne czasy. Apeluj\u0119 do tych, kt\u00f3rym na wspomnienie tamtych czas\u00f3w zbiera si\u0119 na wymioty. Wszak zaciskali\u015bcie z\u0119by i ruszali\u015bcie w tras\u0119, zagryzaj\u0105c kotletem z jaj. Apeluj\u0119 do sentymentalnych, kt\u00f3rzy dla poprawno\u015bci skrywaj\u0105 sw\u00f3j sentyment, t\u0119skni\u0105c do tamtej szcz\u0119\u015bliwej Arkadii p\u0142yn\u0105cej mlekiem, miodem, w\u0119glem, stal\u0105 i w\u00f3d\u0105. Do tych, co grzali r\u0119ce i serca przy ulicznych koksownikach w pami\u0119tne grudniowe noce, wierz\u0105c, \u017ce przyjdzie wiosna i do tych rozgrzanych do bia\u0142o\u015bci, cho\u0107 wko\u0142o by\u0142 mr\u00f3z. O serdeczne zachowanie w pami\u0119ci Trasy Czynu \u017bo\u0142nierskiego wnioskuj\u0119 ca\u0142kowicie apolitycznie.<\/p>\n\n\n\n
PS Nie popieram za to forsowanego pomys\u0142u, aby na A1 wpuszcza\u0107 tylko samochody wy\u015bwi\u0119cone, jako \u017ce nie imaj\u0105 si\u0119 wypadk\u00f3w \u2013 o czym za\u015bwiadcza\u0142yby winiety \u2013 a niepokropione niech czo\u0142gaj\u0105 star\u0105 gierk\u00f3wk\u0105 albo byle czym\u2026 \u017byjemy w wolnym kraju, \u017co\u0142\u0105dki mamy \u2013 jak to si\u0119 za PRL m\u00f3wi\u0142o \u2013 takie same, r\u00f3wne, wi\u0119c do autostrady\u00a0maj\u0105 takie same prawa siedz\u0105cy w pyrkaj\u0105cych syrenkach, jak i w skromnych mochabichach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u0142usznie miniony czas PRL u jednych budzi obrzydzenie, u innych wstydliwy, g\u0142\u0119boko skrywany sentyment. Coraz wi\u0119cej jego atrybut\u00f3w znika, odchodzi w niepami\u0119\u0107 i to jest fakt, a fakty to najbardziej uparta rzecz pod s\u0142o\u0144cem, jak dowodzi\u0142 na Patryjarszych Prudach profesor czarnej magii, niejaki Woland.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1202,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1199"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1199"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1199\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1201,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1199\/revisions\/1201"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}