{"id":1259,"date":"2021-09-07T11:49:36","date_gmt":"2021-09-07T09:49:36","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=1259"},"modified":"2021-09-07T11:57:14","modified_gmt":"2021-09-07T09:57:14","slug":"tete-a-tete-z-bigosowa-czar-pozegnalnych-wspomnien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2021\/09\/07\/tete-a-tete-z-bigosowa-czar-pozegnalnych-wspomnien\/","title":{"rendered":"T\u00eate-\u00e0-t\u00eate z Bigosow\u0105. Czar po\u017cegnalnych wspomnie\u0144"},"content":{"rendered":"\n

Cmentarz w Brzegach k. Zakopanego przytuli\u0142 kolejnego strudzonego w\u0119drowca. Zofia Stacho\u0144-Bigos dosta\u0142a w prezencie 83 lata i wykorzysta\u0142a je do cna.\u00a0S\u0142ynna swego czasu na ca\u0142y kraj Bigosowa w cyklicznych\u00a0\u00a0programach telewizyjnych hardo,\u00a0z g\u00f3ralskim rezonem\u00a0przepytywa\u0142a polityk\u00f3w i ugniata\u0142a ich niczym oscypki. Wprawdzie wylansowa\u0142 j\u0105 Wojciech Cejrowski w swoim \u201eWC Kwadransie\u201d, ale natura obdarzy\u0142a Bigosow\u0105 takim medialnym potencja\u0142em, takim g\u00f3ralskim rozumem, \u017ce rych\u0142o wyzwoli\u0142a si\u0119 spod protektoratu swego odkrywcy i sama zacz\u0119\u0142a gazdowa\u0107 w takich programach jak \u201dBigosowa i szwagry\u201d, \u201ePosiadach\u2026\u201d, \u201eKontrwywiadach\u2026\u201d. Zaproszeni go\u015bcie czuli zasadny respekt przed t\u0105 dziarsk\u0105 kobiecin\u0105 w kwiecistej chu\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Opis s\u0142ynnej ga\u017adziny na pewno nie b\u0119dzie pe\u0142ny \u2013 redakcje gazet nie pa\u0142a\u0142y entuzjazmem do pomys\u0142u, \u017ceby wybra\u0107 si\u0119 do Bukowiny Tatrza\u0144skiej i stawi\u0107 czo\u0142a pyskatej g\u00f3ralce. Trzeba te\u017c uczciwie powiedzie\u0107, \u017ce Bigosowa nie przejawia\u0142a szczeg\u00f3lnych uczu\u0107 do niekt\u00f3rych tytu\u0142\u00f3w z rodowodem peerelowskim.<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie pad\u0142o na mnie, bo z Katowic do Zakopanego to rzut beretem\u2026 Co z tego, \u017ce rzut, kiedy nie by\u0142o jak rzuca\u0107. Bigosowa odmawia\u0142a spotkania i kr\u0119ci\u0142a na r\u00f3\u017cne swoje sposoby. Straszy\u0142a srog\u0105 zim\u0105, a 2005 r. by\u0142 rzeczywi\u015bcie srogi. I \u017ce w zwi\u0105zku z tym\u00a0nie dojad\u0119 jak amen w pacierzu. W tym ostrym zimowym czasie na \u015al\u0105sku jakie\u015b swoje sprawy za\u0142atwia\u0142 Janek Lity\u0144ski, kt\u00f3rego pozna\u0142em przez Marka Kempskiego, by\u0142ego szefa \u015bl\u0105sko-zag\u0142\u0119biowskiej Solidarno\u015bci i wojewod\u0119 katowickiego. Spotkali\u015bmy si\u0119 w sprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bciach przy ma\u0142ym co nieco. Nie byli\u015bmy w\u00f3wczas jeszcze zaprzyja\u017anieni, sta\u0142o si\u0119 to dopiero par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zarezerwowano nam na t\u0119 przyja\u017a\u0144 za ma\u0142o czasu.<\/p>\n\n\n\n

Przy spotkaniu po\u017cali\u0142em si\u0119 na t\u0119 humorzast\u0105 g\u00f3ralk\u0119, kt\u00f3rej, jak uzna\u0142em, medialne gwiazdowanie przewr\u00f3ci\u0142o w g\u0142owie. Lity\u0144ski wsta\u0142, poszed\u0142 \u0142apa\u0107 zasi\u0119g, a po powrocie rzek\u0142: –\u00a0Mo\u017cesz spokojnie do Bigosowej si\u0119 wybiera\u0107\u2026<\/em>\u00a0Jak to? \u2013 \u017cachn\u0105\u0142em si\u0119.\u00a0\u2013 Szkoda gada\u0107, ona sama ci opowie\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c Janek otworzy\u0142 mi zdalnie drzwi do Bigos\u00f3wki, domowej restauracji stoj\u0105cej na Wy\u017cniej G\u0142od\u00f3wce nad Bukowin\u0105 Tatrza\u0144sk\u0105, tu\u017c przy drodze na \u0141ys\u0105 Polan\u0119 i w kierunku Morskiego Oka. I zrodzi\u0142a si\u0119 z tego \u201eGazda ekranu\u201d<\/a> („Polityka” 26.02.2005). Wej\u015bcie mia\u0142em jak s\u0142o\u0144 do sk\u0142adu porcelany.<\/p>\n\n\n\n

Na dzie\u0144 dobry zacz\u0105\u0142em od zaprzyja\u017anionych g\u00f3rali z Korbielowa, kt\u00f3rzy Bigosow\u0105 s\u0105 zachwyceni. \u017be rozstawia po k\u0105tach, \u017ce nikomu si\u0119 nie k\u0142ania\u2026A\u00a0ta jak nie warknie:\u00a0– G\u00f3wno prawda, tam nie ma \u017cadnych g\u00f3rali! G\u00f3rale s\u0105 tylko na Skalnym Podhalu. Zapami\u0119taj pan, tylko na Skalnym Podhalu! Reszta to jakie\u015b \u017bywczaki, Wi\u015blaki\u2026 \u017badni z nich g\u00f3rale!<\/em>\u00a0Trudno w to jeszcze po latach uwierzy\u0107, ale w\u00f3wczas Bigosowa autentycznie obrazi\u0142a si\u0119 za tych \u017cywieckich g\u00f3rali. Zamilk\u0142a, cisza nie mia\u0142a ko\u0144ca, atmosfera g\u0119stnia\u0142a. Gdyby nie Lity\u0144ski\u2026 – A sk\u0105d pan Lity\u0144ski ma takie wzgl\u0119dy? \u2013\u00a0<\/em>zapyta\u0142em nie\u015bmia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

–\u00a0A przygarnia\u0142am w Bigos\u00f3wce w stanie wojennym Janka i El\u0119\u2026\u00a0\u00a0Przygarnia\u0142am Romaszewskich, Strzemboszy, bywali Wujcowie\u2026<\/em>\u00a0Przypomnia\u0142a sobie, \u017ce SB kilka razy szuka\u0142a u niej w\u0142a\u015bnie Lity\u0144skiego i Onyszkiewicza. Od swoich dosta\u0142a \u201ecynk\u201d, \u017ce si\u0119 zbli\u017caj\u0105:\u00a0– To ch\u0142opaki fruuu, przez to okno, a za nim, jak wida\u0107, \u015bciana lasu\u2026 A bibu\u0142\u0119 to trzymali\u015bmy pod dennicami w kilkunastu ulach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

P\u0119k\u0142y uprzedzenia. Znikn\u0119\u0142y. G\u00f3ralka opowiada\u0142a, jak to w lecie tu\u017c obok obozowa\u0142o nielegalne harcerstwo z \u201eCzarnych Trzynastek\u201d: –\u00a0Pan Strzembosz robi\u0142 im wyk\u0142ady z historii Polski, ja przy nich siada\u0142am, s\u0142ucha\u0142am i si\u0119 uczy\u0142am. To dopiero by\u0142a szko\u0142a, bo t\u0119 oficjaln\u0105 sko\u0144czy\u0142am na siedmiu klasach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

A jednak nie ze wszystkimi \u201ez opozycji\u201d\u00a0by\u0142o Bigosowej po drodze. Na pie\u0144ku mia\u0142a z Jackiem Kuroniem, kt\u00f3ry odszed\u0142 rok przed nasz\u0105 rozmow\u0105. Zapami\u0119ta\u0142a go jeszcze z lat 50., gdy na G\u0142od\u00f3wce prowadzi\u0142 obozy harcerskie: –\u00a0G\u00f3ralskim dzieciom czerwone<\/em>\u00a0szmaty na szyjach wi\u0105za\u0142 i przekabaca\u0142 na komunistyczn\u0105 stron\u0119<\/em>\u2026\u00a0Za pierwszej Solidarno\u015bci<\/em>\u00a0\u2013 rozpami\u0119tywa\u0142a \u2013\u00a0Kuroniowi wybaczy\u0142am, ale za drugiej, kiedy razem z Mazowieckim zacz\u0119li lew\u0105 nog\u0119 wspiera\u0107, z\u0142o\u015b\u0107 wr\u00f3ci\u0142a.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bigosowa po rozstaniu z m\u0119\u017cem zosta\u0142a z czw\u00f3rk\u0105 dzieci. M\u00f3wi\u0142a ze smutnym u\u015bmiechem, \u017ce odszed\u0142 do bardziej urodziwej.\u00a0Przypilnowa\u0107, ugotowa\u0107, lekcji dopilnowa\u0107, go\u015bci w restauracji obs\u0142u\u017cy\u0107, drewna nar\u0105ba\u0107, dach naprawi\u0107\u2026 M\u00f3wi\u0142a, \u017ce od roboty r\u0119k\u0119 ma ci\u0119\u017ck\u0105 jak m\u0142ot kowalski. Niejeden podpity g\u00f3ral j\u0105 poczu\u0142 na swoim pysku i karku. T\u0142umaczy\u0142a te\u017c, dlaczego jest taka mocna w g\u0119bie:\u00a0– Kiedy si\u0119 mia\u0142o takie \u017cycie, to trzeba oddawa\u0107: z\u0105b za z\u0105b, oko za oko, s\u0142owo za s\u0142owo.\u00a0<\/em>Ta refleksja pojawi\u0142a si\u0119 przy okazji wspomnie\u0144 o pobytach na Bigos\u00f3wce Adama Michnika i ks. J\u00f3zefa Tischnera.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie lat 80. i 90.\u00a0cz\u0119sto do niej zagl\u0105dali, zawsze razem. No i dochodzi\u0142o do awantur na racje: –\u00a0Wygarn\u0119\u0142am im, \u017ce id\u0105 r\u0119ka w r\u0119k\u0119 z czerwonymi. Ksi\u0119dzu nie ubli\u017c\u0119, bo jest namaszczony, ale Tischnerowi dopiek\u0142am, \u017ce nie lubi\u0119 ksi\u0119\u017cy partyjnych.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tischner partyjny? \u2013 zdziwi\u0142em si\u0119. –\u00a0A jak\u017ce, z Uni\u0105 Wolno\u015bci trzyma\u0142!\u00a0<\/em>I jakby dla boskiej r\u00f3wnowagi wspomina\u0142a ojca Rydzyka:\u00a0– \u015aci\u0119li\u015bmy si\u0119 w pogl\u0105dach kilka razy, ale sponiewiera\u0107 go nie mog\u0142am, bo te\u017c namaszczony. Szacunku jednak u mnie nie ma.\u00a0<\/em>Ciekawo\u015b\u0107 mnie z\u017cera, czy po ponad 15 latach Bigosowa pozosta\u0142a przy swoim zdaniu o Rydzyku?<\/p>\n\n\n\n

Kiedy si\u0119 ma tak\u0105 niewyparzona g\u0119b\u0119, ci\u0119\u017ckie \u017cycie i medialn\u0105 s\u0142aw\u0119, to nie da si\u0119 nie stan\u0105\u0107 na czele Stowarzyszenia By\u0142ych W\u0142a\u015bcicieli i Wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicieli Wyw\u0142aszczonych Hal i Polan w Tatrach. Tak si\u0119 te\u017c sta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Stowarzyszenie powsta\u0142o w celu odzyskania ziem rzekomo nale\u017c\u0105cych do g\u00f3rali i rzekomo zabranych si\u0142\u0105 przez komunist\u00f3w pod powstaj\u0105cy w latach 50. Tatrza\u0144ski Park Narodowy. Swoje krzywdy Bigosowa wyliczy\u0142a na 22 hektary po ojcu i matce, a ich ca\u0142y r\u00f3d,\u00a0wywodz\u0105cy si\u0119 z Budz\u00f3w i Wn\u0119k\u00f3w,\u00a0\u00a0mia\u0142 mie\u0107 przed utworzeniem parku 15 tys. hektar\u00f3w: –\u00a0Tylko m\u00f3j pradziad z Budz\u00f3w mia\u0142 16 si\u00f3str i 9 braci. Pan sobie wyobra\u017ca, jak\u0105 to si\u0142\u0119 \u2013 tylko z tego jednego pnia \u2013 stanowimy na Podhalu?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Si\u0142a okaza\u0142a si\u0119 jednak za ma\u0142a, \u017ceby rozparcelowa\u0107 TPN. Mimo no\u015bnego, wymy\u015blonego przez Bigosow\u0105 has\u0142a:\u00a0– Trzeba udrze\u0107 tyle ziemi, ile si\u0119 da!<\/em>\u00a0Jednym z g\u0142\u00f3wnych przeciwnik\u00f3w Bigosowej sta\u0142 si\u0119 Wojciech G\u0105sienica-Byrcyn, \u00f3wczesny dyrektor TPN. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce je\u017celi stowarzyszeniu kierowanemu przez Bigosow\u0105 uda si\u0119 przewr\u00f3ci\u0107 rozporz\u0105dzenie o wykupie ziemi i wyw\u0142aszczeniach pod park, to g\u00f3rale przewr\u00f3c\u0105 ca\u0142e Tatry po polskiej stronie. Dzia\u0142o by si\u0119, jak amen w pacierzu. W\u015bciek\u0142a Bigosowa mia\u0142a tak\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 na Byrcyn\u00f3w – pot\u0119gowan\u0105 jeszcze tym, \u017ce Byrcynowie dobrowolnie oddali swoje ziemie i lasy\u00a0do TPN \u2013 \u017ce poruszy\u0142a niebo i ziemi\u0119, \u017ceby wysiuda\u0107 dyrektora. Po kilku latach dopi\u0119\u0142a swego, ale nast\u0119pcy te\u017c bronili integralno\u015bci parku jak niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zaciek\u0142o\u015b\u0107 i pazerno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci g\u00f3rali reprezentowanych przez Bigosow\u0105 doprowadzi\u0142y do powo\u0142ania Stowarzyszenia Obrony Praw Obywateli Powiatu Tatrza\u0144skiego na czele z Mari\u0105 Gruszk\u0105, kt\u00f3re stan\u0119\u0142o w obronie integralno\u015bci parku i dowodzi\u0142o, \u017ce bigosowcy nie maj\u0105 praw do parkowej w\u0142asno\u015bci. \u017be w du\u017cej mierze karmi\u0105 si\u0119 fikcj\u0105 uratowania kr\u00f3la Jana Kazimierza przed Szwedami i nadania g\u00f3ralom tym historycznym sposobem ca\u0142ych Tatr na w\u0142asno\u015b\u0107.\u00a0\u2013 Tylko w kupie i pod pa\u0144stwow\u0105 r\u0119k\u0105 mo\u017cemy obroni\u0107 Tatry<\/em>\u00a0\u2013 tak Gruszkowa wygarnia\u0142a Bigosowej. \u2013\u00a0G\u00f3wno prawda<\/em>! – odparowywa\u0142a zaci\u0119ta ga\u017adzina i zwiera\u0142a szyki.<\/p>\n\n\n\n

Min\u0119\u0142a telewizyjna moda na ci\u0119t\u0105 g\u00f3ralk\u0119 z G\u0142od\u00f3wki i w Bukowinie Tatrza\u0144skiej zacz\u0119to odgrzewa\u0107 stare powiastki o Bigosowej. Przypominano, co z telewizyjnymi szwagrami \u2013 kabareciarzem\u00a0Bogdanem Smoleniem i parodyst\u0105 Waldemarem Ochni\u0105 – wyprawia\u0142a przed kamerami: –\u00a0Cepeli\u0119 z nas zrobi\u0142a, ale \u017ceby ska\u0142y si\u0119 posra\u0142y, to nic m\u0105drego Zo\u015bka dla nas nie wymy\u015bli! \u2013\u00a0<\/em>zapami\u0119ta\u0142em uwag\u0119 sprzed lat.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi si\u0119, \u017ce o zmar\u0142ych albo dobrze, albo wcale\u2026Albo prawd\u0119, jacy byli. A by\u0142a na Skalnym Podhalu posta\u0107, kt\u00f3ra odcisn\u0119\u0142a na nim trwa\u0142y \u015blad. Wiem, s\u0105 ludzie,\u00a0kt\u00f3rzy tysi\u0105c razy wi\u0119cej wiedz\u0105 o Zofii Stacho\u0144-Bigosowej ni\u017c ja po tym burzliwym\u00a0t\u00eate-\u00e0-t\u00eate. Wiem\u2026 czy to wa\u017cne? Do dzi\u015b pami\u0119tam to spotkanie w ciep\u0142ej izbie i \u015bnie\u017cn\u0105 zamie\u0107 za oknem. I krzepk\u0105 kobiet\u0119 w kwiecistej chu\u015bcie na ramionach. Tak\u0105 j\u0105 zapami\u0119ta\u0142em i t\u0105 pami\u0119ci\u0105 si\u0119 dziel\u0119. Musz\u0119 si\u0119 jednak z pani\u0105 Zofi\u0105 nie zgodzi\u0107 co do odbierania g\u00f3ralom\u00a0\u00a0z \u017bywiecczyzny prawa bycia g\u00f3ralami. No musz\u0119\u2026 Niech si\u0119 nawet w niebie obrazi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cmentarz w Brzegach k. Zakopanego przytuli\u0142 kolejnego strudzonego w\u0119drowca. Zofia Stacho\u0144-Bigos dosta\u0142a w prezencie 83 lata i wykorzysta\u0142a je do cna.\u00a0S\u0142ynna swego czasu na ca\u0142y kraj Bigosowa w cyklicznych\u00a0\u00a0programach telewizyjnych hardo,\u00a0z g\u00f3ralskim rezonem\u00a0przepytywa\u0142a polityk\u00f3w i ugniata\u0142a ich niczym oscypki. Wprawdzie wylansowa\u0142 j\u0105 Wojciech Cejrowski w swoim \u201eWC Kwadransie\u201d, ale natura obdarzy\u0142a Bigosow\u0105 takim medialnym potencja\u0142em, […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1259"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1259"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1263,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1259\/revisions\/1263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}