W kopalni Pni\u00f3wek podj\u0119to dramatyczn\u0105 decyzj\u0119 o wstrzymaniu akcji ratowniczej. W \u015brod\u0119 w nocy w dw\u00f3ch wybuchach metanu zgin\u0119\u0142o pi\u0119ciu g\u00f3rnik\u00f3w, kilkunastu zosta\u0142o rannych i ci\u0119\u017cko poparzonych. Podj\u0119to decyzj\u0119 o przerwaniu dzia\u0142a\u0144 ratowniczych po kolejnych kilku wybuchach w rejonie poszukiwa\u0144 siedmiu uwi\u0119zionych\u00a0g\u00f3rnik\u00f3w: pi\u0119ciu ratownik\u00f3w i dw\u00f3ch z za\u0142ogi kopalni. Kolejne eksplozje poparzy\u0142y i zrani\u0142y o\u015bmiu ratownik\u00f3w, w tym trzech ci\u0119\u017cko. Na szcz\u0119\u015bcie ich \u017cycie nie jest zagro\u017cone.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
O tym, \u017ce szcz\u0119\u015bcie si\u0119 tym razem nie zdarzy, pierwsze dowiedzia\u0142y si\u0119 rodziny 20-30-letnich ch\u0142opak\u00f3w uwi\u0119zionych kilometr pod ziemi\u0105. Ratunek nie przyjdzie.<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cna by\u0142o post\u0105pi\u0107 inaczej, bo \u017cywio\u0142 po\u017cera\u0142by kolejne ofiary. Na \u015bmier\u0107 nara\u017ceni byliby ci, kt\u00f3rzy id\u0105 na pomoc. Nie ma wyj\u015bcia. Na tym etapie nie by\u0142o ju\u017c alternatywy. Rejon katastrofy sta\u0142 si\u0119 dla ratownik\u00f3w nieosi\u0105galny.<\/p>\n\n\n\n
„Ratownicy zawsze id\u0105 na kraw\u0119dzi ryzyka \u2013 powiedzia\u0142 Piotr Buchwald, prezes Centralnej Stacji Ratownictwa G\u00f3rniczego w Bytomiu. \u2013 My musimy stworzy\u0107 im warunki do bezpiecznej pracy”.<\/p>\n\n\n\n
Na zadawanie pyta\u0144: kto, gdzie i kiedy pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0119dy, przyjdzie czas. B\u0119d\u0105 badane przyczyny wybuchu metanu i spos\u00f3b prowadzenia akcji, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku zagra\u017ca\u0142a \u017cyciu ratownik\u00f3w. Prokuratura wszcz\u0119\u0142a \u015bledztwo na typowych w takich sytuacjach podstawach. O spowodowanie zdarzenia zagra\u017caj\u0105cego \u017cyciu, zdrowiu lub mieniu \u2013 z\u00a0 art. 163 kk oraz art. 220 kk o odpowiedzialno\u015bci za bezpiecze\u0144stwo, niedope\u0142nienie obowi\u0105zk\u00f3w z tym zwi\u0105zanych i nara\u017cenie pracownik\u00f3w na niebezpiecze\u0144stwo utraty \u017cycia lub ci\u0119\u017ckiego uszczerbku na zdrowiu.<\/p>\n\n\n\n
Swoje dochodzenie prowadzi Wy\u017cszy Urz\u0105d G\u00f3rniczy. Jego prezes Adam Mirek powo\u0142a\u0142 komisj\u0119 do zbadania przyczyn i okoliczno\u015bci wybuchu metanu oraz wypadku zbiorowego. Wcze\u015bniej w pracach takich komisji uczestniczy\u0142 prof. Nikodem Szl\u0105zak z Katedry G\u00f3rnictwa Podziemnego Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej w Krakowie. Bada\u0142 katastrofalne wybuchy metanu m.in. w kopalniach Halemba, Borynia w Jastrz\u0119biu-Zdroju, Mys\u0142owice-Weso\u0142a i czeskiej Stonawie.<\/p>\n\n\n\n
\u201eDziennikowi Zachodniemu\u201d powiedzia\u0142, \u017ce wbrew ocenom wynikaj\u0105cym z chwili nasze g\u00f3rnictwo z zagro\u017ceniami metanowymi radzi sobie ca\u0142kiem dobrze. Metan nie jest wyrokiem: \u201eW Polsce ostatnia du\u017ca katastrofa zwi\u0105zana z wybuchem metanu, przed t\u0105 w kopalni Pni\u00f3wek, zdarzy\u0142a si\u0119 a\u017c osiem lat temu w kopalni Mys\u0142owice-Weso\u0142a (6 pa\u017adziernika 2014 r. zgin\u0119\u0142o 5 g\u00f3rnik\u00f3w, a blisko 30 zosta\u0142o rannych \u2013 JD), a przecie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 czyli 80 proc. wydobycia w\u0119gla w naszym kraju – pochodzi z pok\u0142ad\u00f3w metanowych\u201d. <\/p>\n\n\n\n
W polskich kopalniach wydziela si\u0119 rocznie 900 mln m sze\u015bc. metanu. Im g\u0142\u0119bsze pok\u0142ady, tym wi\u0119ksze zagro\u017cenie. Zdaniem profesora profilaktyka metanowa jest bardzo dobrze rozwini\u0119ta pomimo jej du\u017cych koszt\u00f3w: \u201eMimo wszystko pod ziemi\u0105 czasem zdarza si\u0119 co\u015b, nad czym nie mo\u017cna zapanowa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107by nad nag\u0142ym, niekontrolowanym\nwyp\u0142ywem metanu. Prof. Szl\u0105zak t\u0142umaczy: \u201eNigdy nie musi doj\u015b\u0107 do wybuchu.\nMetan w niekontrolowany spos\u00f3b mo\u017ce wydosta\u0107 si\u0119 z g\u00f3rotworu, z uskok\u00f3w, ale\nsam z siebie nie wybucha. Pod ziemi\u0105 mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 bardzo du\u017co metanu, ale to\nnie oznacza od razu katastrofy. Do eksplozji potrzebne s\u0105 trzy elementy:\nodpowiednia mieszanka wybuchowa zwi\u0105zana ze st\u0119\u017ceniem metanu, odpowiednie\nst\u0119\u017cenie tlenu w powietrzu oraz co\u015b, co powoduje wybuch. Inicja\u0142, zap\u0142on\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Co lub kto inicjuje zap\u0142on? Wed\u0142ug danych WUG a\u017c 70 proc. wszystkich wypadk\u00f3w zarejestrowanych w kopalniach powodowanych jest przez b\u0142\u0119dy pracownik\u00f3w, zaniedbanie obowi\u0105zk\u00f3w, post\u0119powanie sprzeczne z normami bezpiecze\u0144stwa oraz \u015bwiadomie i brawurowo podejmowane ryzyko. Generalnie chodzi o tzw. czynnik ludzki.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Szl\u0105zak: \u201eCo\u015b zosta\u0142o zaniedbane, ale co i dlaczego? To dramat, ja na szcz\u0119\u015bcie nie prowadz\u0119 takich dochodze\u0144, nie pytam konkretnych ludzi, czemu si\u0119 tak zachowali, z jakiego powodu nie post\u0105pili inaczej \u2013 by\u0142oby to dla mnie bardzo trudne. Kiedy widz\u0119 g\u00f3rnik\u00f3w po tragedii \u2013 wol\u0119 milcze\u0107. Badam spraw\u0119 ju\u017c na zimno, analizuj\u0119 zgodnie ze swoj\u0105 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniem, gdzie by\u0142y nieprawid\u0142owo\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W sprawie katastrofy w kopalni Mys\u0142owice-Weso\u0142a komisja, w kt\u00f3rej pracowa\u0142 prof. Szl\u0105zak, ustali\u0142a, \u017ce po\u017car wybuch\u0142 z powodu samozapalenia si\u0119 w\u0119gla – ale nie musia\u0142 doprowadzi\u0107 do wybuchu metanu, kt\u00f3ry zalega\u0142 w wyrobisku ju\u017c nieeksploatowanym. By\u0142o \u017ale wentylowane. Kto\u015b zaniecha\u0142, zlekcewa\u017cy\u0142, zaniedba\u0142\u2026<\/p>\n\n\n\n
Cztery lata po tragedii ustalenia w \u015bledztwie prokuratury by\u0142y takie: \u201eIgnorowano objawy po\u017caru endogenicznego, zani\u017cano wska\u017aniki miernik\u00f3w st\u0119\u017ce\u0144 tlenku w\u0119gla, nie og\u0142oszono akcji przeciwpo\u017carowej. \u00d3wczesna sytuacja na kopalni, w tym wyst\u0119puj\u0105ce wysokie zagro\u017cenie wybuchu metanu, uzasadnia\u0142a konieczno\u015b\u0107 wstrzymania rob\u00f3t wydobywczych. Pomimo tego prowadzono wydobycie w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie ogniska po\u017caru endogenicznego. Doprowadzi\u0142o to ostatecznie do wybuchu metanu. W wyniku katastrofy g\u00f3rniczej 5 os\u00f3b zmar\u0142o, a 26 dozna\u0142o obra\u017ce\u0144 cia\u0142a, 18 z nich – ci\u0119\u017ckich\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Zysk, tony rzucone na\nrynek \u2013 cenniejsze ni\u017c ludzkie \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
Odwa\u017c\u0119 si\u0119 tak powiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n
We wrze\u015bniu 2019 r. prokuratura na dwa miesi\u0105ce aresztowa\u0142a\u00a0cztery osoby z kierownictwa kopalni Mys\u0142owice-Weso\u0142a. Przedstawi\u0142a im zarzuty umy\u015blnego spowodowania katastrofy g\u00f3rniczej. Proces s\u0105dowy jeszcze si\u0119 nie rozpocz\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Zatrzymanie akcji ratowniczej w kopalni Pni\u00f3wek oznacza, \u017ce ca\u0142y teren po\u017caru i wci\u0105\u017c wyp\u0142ywaj\u0105cego metanu zostanie odizolowany od reszty kopalni. Musi zosta\u0107 odci\u0119ty od dop\u0142ywu powietrza, kt\u00f3re podsyca ogie\u0144. Nast\u0119pnie olbrzymia jak na kopalni\u0119 przestrze\u0144 (wyrobiska, chodniki, \u015bciany) zostanie wype\u0142niona gazem inertnym (oboj\u0119tnym chemicznie) \u2013 azotem – \u017ceby przyt\u0142umi\u0107 i wyprze\u0107 powietrze. Zdusi\u0107 ogie\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Prezes Buchwald t\u0142umaczy\u0142 na briefingu prasowym, \u017ce gazem inertnym mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c metan. Gaz wybuchowy. Je\u015bli przyt\u0142umiony zostanie ogie\u0144 i ograniczona ilo\u015b\u0107 powietrza, to metan zacznie wyp\u0142ywa\u0107 z innych pok\u0142ad\u00f3w: „Je\u017celi wype\u0142ni przestrze\u0144, to nie b\u0119dzie wybucha\u0142, ale utworzy otulin\u0119 i zablokuje dost\u0119p tlenu” \u2013 t\u0142umaczy\u0142. To ma spowodowa\u0107 zduszenie i nast\u0119pnie ugaszenie ognia.<\/p>\n\n\n\n
I najwa\u017cniejsze: nie spos\u00f3b okre\u015bli\u0107 terminu zako\u0144czenia prac izoluj\u0105cych i wygaszaj\u0105cych po\u017car. To mog\u0105 by\u0107 d\u0142ugie miesi\u0105ce\u2026 Tak by\u0142o w Silesii, czeskiej Stonawie i w wielu innych podobnych akcjach.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy ju\u017c b\u0119dzie mo\u017cna, ratownicy rozbior\u0105 tamy i rusz\u0105 po cia\u0142a kamrat\u00f3w. Musz\u0105 zosta\u0107 wydobyte, tu nie ma dyskusji. Musz\u0105 by\u0107 oddane rodzinom i pochowane w ziemi, na powierzchni.<\/p>\n\n\n\n
Nadzieja umiera ostatnia.\nW\u0142a\u015bnie umar\u0142a.<\/p>\n\n\n\n