Marsza\u0142ek Witek nie wpu\u015bci\u0142a do Sejmu Teatru Korez z Katowic ze sztuk\u0105 w j\u0119zyku \u015bl\u0105skim:\u00a0„Mianujom mie Hanka”.\u00a0Grano j\u0105 w Brukseli, ale w Warszawie nie ma dla niej miejsca. Tak jak dla \u015bl\u0105sko\u015bci w polityce PiS.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
„Patrz, oto teatr, przyszed\u0142e\u015b, bo\u015b chcia\u0142,<\/em> W teatrze odwrotnie ni\u017c w Sejmie, gdzie wszystko dzieje si\u0119, niestety, naprawd\u0119. Marsza\u0142kini El\u017cbieta Witek nie zgodzi\u0142a si\u0119 na wystawienie w Sejmie sztuki niezwyczajnej. Monodramu\u00a0„Mianujom mie Hanka”, m\u00f3wionego \u015bl\u0105sk\u0105 gwar\u0105, sztuki granej na co dzie\u0144 w katowickim Teatrze Korez. W marcu br.\u00a0„Hank\u0119”\u00a0go\u015bci\u0142, na zaproszenie europos\u0142a \u0141ukasza Kohuta, Parlament Europejski. Na spektakl przysz\u0142o co najmniej 250 os\u00f3b – deputowanych z r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw i pracownik\u00f3w parlamentu. Ze Zjednoczonej Prawicy nie by\u0142o nikogo.<\/p>\n\n\n\n Hank\u0119 – bo tak j\u0105 rodzice „mianowali\u201d – gra Gra\u017cyna Bu\u0142ka, wielka posta\u0107 \u015bl\u0105skich scen teatralnych. \u015al\u0105zaczka z korzeniami. Przed wylotem do Brukseli m\u00f3wi\u0142a: „Chc\u0119 pokaza\u0107, \u017ce \u015bl\u0105ski jest j\u0119zykiem \u017cywym, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego mo\u017cna opowiada\u0107 historie, \u017ce jest j\u0119zykiem pi\u0119knym, kt\u00f3ry ma w sobie wiele poezji, a nie jest knajackim j\u0119zykiem spod budki z piwem, kt\u00f3rego musimy si\u0119 wstydzi\u0107. Wr\u0119cz przeciwnie. To co\u015b warto\u015bciowego, wsp\u00f3lnego, o czym nie mo\u017cna zapomnie\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n Po tym europejskim teatralnym wydarzeniu Kohut nadzwyczaj uni\u017cenie poprosi\u0142 w maju pani\u0105 marsza\u0142ek Witek o mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokazania\u00a0„Hanki”\u00a0w Sejmie \u2013 na co wcze\u015bniej zgodzi\u0142 si\u0119 marsza\u0142ek Senatu, ale nie dysponowa\u0142 odpowiednia sal\u0105. Dobrze by\u0142oby, \u017ceby monodram zobaczyli pos\u0142owie, dziennikarze, zaproszeni na sejmow\u0105 jask\u00f3\u0142k\u0119 go\u015bcie i m\u0142odzie\u017c – to naprawd\u0119 wielkie kulturalne wydarzenie. Tak g\u0142\u0119boki sens projektu t\u0142umaczy\u0142 pani marsza\u0142ek europose\u0142 Kohut. By\u0142em dziwnie przekonany, \u017ce to „darymny futer\u201d. Zmarnowany pokarm. Moje przekonanie opiera\u0142o si\u0119 na znanym stosunku wi\u0119kszo\u015bci sejmowej do aspiracji \u015al\u0105zak\u00f3w. Do ich stara\u0144 o uznanie \u015bl\u0105skiej mniejszo\u015bci etnicznej, a \u015bl\u0105skiej\u00a0godki\u00a0<\/em>za j\u0119zyk regionalny. Ale w ko\u0144cu cud\u00f3w ci u nas dostatek, objawiaj\u0105cych si\u0119 cho\u0107by na drzewach. Czemu\u017c to nie mia\u0142by si\u0119 wydarzy\u0107 w Sejmie?<\/p>\n\n\n\n „Hanka”\u00a0mia\u0142a by\u0107 zagrana z ko\u0144cem lipca, jeszcze przed wakacjami parlamentarnymi. Na koszt Kohuta.<\/p>\n\n\n\n Pani marsza\u0142ek Witek odpowiedzia\u0142a na parlamentarny wniosek europos\u0142a w kr\u00f3tkich \u017co\u0142nierskich s\u0142owach, tak jakby s\u0142u\u017cy\u0142a w s\u0142ynnym pu\u0142ku plater\u00f3wek: „Informuj\u0119, \u017ce realizacja wspomnianego przedsi\u0119wzi\u0119cia nie b\u0119dzie mo\u017cliwa”.<\/p>\n\n\n\n Wszystko wi\u0119c jasne: nie, bo nie. Mniemam, \u017ce uzasadnienie musia\u0142oby by\u0107 idiotyczne, tote\u017c ustalono, \u017ce go nie b\u0119dzie. No i tym samym „po ptokach” w promocji \u015al\u0105ska. \u015al\u0105skiej narodowo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w ostatnim spisie zadeklarowa\u0142o blisko 586 tys. os\u00f3b – w tym 232 tys. jako pierwsz\u0105. I \u015bl\u0105skiej gwary, kt\u00f3r\u0105 na co dzie\u0144\u00a0godo\u00a0<\/em>prawie p\u00f3\u0142 miliona polskich obywateli.<\/p>\n\n\n\n Zastanawiam si\u0119, czy na przeszkodzie stan\u0119\u0142a nieuznawana\u00a0godka,\u00a0<\/em>czy tre\u015b\u0107 monodramu, opowiadaj\u0105cego o historii G\u00f3rnego \u015al\u0105ska zaczynaj\u0105cej si\u0119 jeszcze przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Pewnie jedno i drugie…<\/p>\n\n\n\n Z\u00a0„Hank\u0105”\u00a0po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142em si\u0119 w 2016 r., zasiadaj\u0105c w kapitule Og\u00f3lnopolskiego Konkursu Dziennikarskiego im. Krystyny Bochenek. Alojzy Lysko, pisarz regionalista, przys\u0142a\u0142 na konkurs „Opowie\u015b\u0107 G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105\u201d. By\u0142a wyimkiem z jego ksi\u0105\u017cki „Jak Niobe. Opowie\u015b\u0107 g\u00f3rno\u015bl\u0105ska\u201d. Rzecz przejmuj\u0105ca, nawet dla obytych z histori\u0105 \u015al\u0105ska XX w. Za kunszt przes\u0142ania nale\u017ca\u0142a si\u0119 panu Alojzemu Grand Prix – z marszu. Nie by\u0142o dw\u00f3ch zda\u0144. Sp\u00f3r szed\u0142 o j\u0119zyk. By\u0142by to pierwszy konkurs w Polsce z nagrod\u0105 za dzie\u0142o nie po polsku. Poza tym by\u0142 to konkurs im. Krystyny Bochenek, a Krysia wszak by\u0142a (1953 \u2013 10 kwietnia 2010) fanatyczk\u0105 j\u0119zyka polskiego w og\u00f3le, a jego czysto\u015bci i pi\u0119kna – w szczeg\u00f3lno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Uznali\u015bmy jednak, \u017ce Krysia ze swojej wysoko\u015bci nam przykla\u015bnie, bo \u015bl\u0105ski j\u0119zyk tylko wszak wzbogaca ten nasz, polski…<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c wyb\u00f3r zwyci\u0119zcy nie podlega\u0142 dyskusji. Mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 uzasadnia\u0107 Grand Prix dla Alojzego Lyski. A \u017ce gal\u0119 prowadzi\u0142 Miros\u0142aw Neinert \u2013 aktor, re\u017cyser i dyrektor Teatru Korez \u2013 to „Opowie\u015b\u0107…”, ju\u017c jako „Mianujom mie Hanka”,\u00a0znalaz\u0142a si\u0119 na jego deskach. Do dzi\u015b grana jest z pe\u0142nym kompletem publiczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n S\u0142\u00f3wko o j\u0119zyku. Nie jest to jedna z kilku czystych \u015bl\u0105skich gwar, tylko spolszczona codzienna\u00a0godka<\/em>.\u00a0Licentia poetica Alojzego Lyski. Zrozumia\u0142a dla wszystkich – by\u0142aby nawet oczywista dla marsza\u0142kini Witek. Mo\u017ce nawet uroni\u0142aby \u0142ezk\u0119 wzruszenia, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 wra\u017cliwych widz\u00f3w, kto wie…<\/p>\n\n\n\n S\u0142owo o tre\u015bci. Pan Lysko powiedzia\u0142 mi, \u017ce z kilku prawdziwych rodzinnych historii stworzy\u0142 jedn\u0105, dramatyczn\u0105 do szpiku ko\u015bci histori\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska XX w., snut\u0105 przez star\u0105 \u015al\u0105zaczk\u0119 zakochan\u0105 w tej ziemi.\u00a0„Jo jest \u015alonzoczka! Jo kocham \u015alonsk” –\u00a0podkre\u015bla kilka razy Hanka.<\/p>\n\n\n\n I opowiada o bratob\u00f3jczych powstaniach. O dramatycznych wyborach: raz za Polsk\u0105 – \u015bmiertelnie karanymi w III Rzeszy; raz za Niemcami \u2013 okrutnie karanymi w powojennej Polsce. Opowiada o Tragedii G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej – o wyw\u00f3zce \u015al\u0105zak\u00f3w do ZSRR. Opowiada o rozczarowaniu odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 Polsk\u0105 – t\u0105 Polsk\u0105 w wydaniu PRL. I t\u0105 po niej.<\/p>\n\n\n\n I o bezbronno\u015bci ich, \u015al\u0105zak\u00f3w, wobec Polski. I o ich bezradno\u015bci wobec okrutnej rzeczywisto\u015bci. Hanka za uparte twierdzenie, \u017ce jest\u00a0\u015alonzoczk\u0105<\/em>, wpada w \u0142apy Gestapo. Za t\u0119 sam\u0105 win\u0119 trafia po 1945 r. w kazamaty Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Tak by\u0142o. Ot i ca\u0142e \u015bl\u0105skie losy, \u015bl\u0105skie drogi.<\/p>\n\n\n\n Gra\u017cyna Bu\u0142ka, kt\u00f3ra na czas spektaklu staje si\u0119 Hank\u0105, m\u00f3wi o sobie: „Jestem dziewczyn\u0105 z Lipin. Mog\u0142am wyjecha\u0107 do Niemiec, ale nie chcia\u0142am. Tu jestem u siebie. Mog\u0142abym to powiedzie\u0107 w naszym Sejmie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Tym samym pani marsza\u0142ek Witek bezmy\u015blnie pozbywa si\u0119 sojusznik\u00f3w swojej patriotycznej idei. I nawet o tym nie wie.<\/p>\n\n\n\n \u015al\u0105skie dzieje – ma\u0142o znane, niewiele ich na kartach polskiej historii.\u00a0„Hanka” mog\u0142aby je przybli\u017cy\u0107, zaciekawi\u0107… To przecie\u017c polska historia. Nasza. Dlaczego si\u0119 jej ba\u0107? Po co j\u0105 skrywa\u0107? Po co udawa\u0107, \u017ce nie ma ponadp\u00f3\u0142milionowej mniejszo\u015bci, najwi\u0119kszej w kraju? Decyzja marsza\u0142ek Witek to zaklinanie czystej polsko\u015bci mi\u0119dzy Wis\u0142\u0105 a Odr\u0105. Tyle warta, co czysto\u015b\u0107 tej drugiej.<\/p>\n\n\n\n W Brukseli przed\u00a0„Hank\u0105”\u00a0<\/em>europose\u0142 Kohut m\u00f3wi\u0142: „Tylko wielokulturowa Polska mo\u017ce by\u0107 wielka, \u015bl\u0105sko\u015b\u0107 nie jest do nikogo w kontrze\u201d. A Alojzy Lysko, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 stawi\u0107 si\u0119 osobi\u015bcie, przekonywa\u0142 z wielkiego ekranu: „To opowie\u015b\u0107 o tragicznym \u017cyciu matki G\u00f3rno\u015bl\u0105zaczki, kt\u00f3ra cierpia\u0142a w XX w. Takich matek w Europie by\u0142o miliony. Chcia\u0142em zaprosi\u0107 pa\u0144stwa do obejrzenia tego niezwyk\u0142ego spektaklu i do g\u0142\u0119bszej refleksji nad losem kobiet, matek w warunkach biedy, uprzedze\u0144 i wojny. Ta refleksja jest nam dzisiaj szczeg\u00f3lnie potrzebna, bo na Ukrainie toczy si\u0119 wojna, kt\u00f3ra czyni kobietom i dzieciom ukrai\u0144skim wiele cierpienia. \u017bycz\u0119 pa\u0144stwu dobrego odbioru sztuki\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pan Alojzy m\u00f3g\u0142by przem\u00f3wi\u0107 tak\u017ce do serca i oblicza pani marsza\u0142kini oraz jej silnej partyjnej grupy wsparcia.<\/p>\n\n\n\n A mo\u017ce wiedzia\u0142, \u017ce to daremny trud? Sejm to nie teatr! – powie marsza\u0142ek Witek. Zgoda, ale warto wiedzie\u0107, co w \u015bl\u0105skim, a wi\u0119c polskim teatrze jest grane.<\/p>\n\n\n\n PS Na jedno ze swoich dziennikarskich spotka\u0144 pod nazw\u0105 „Allegro ma non troppo\u201d redaktor Jacek Pa\u0142asi\u0144ski zaprosi\u0142 prof. Jerzego Bralczyka. Zesz\u0142o na temat \u015bl\u0105skiej godki i tego, czy powinna zosta\u0107 uznana za j\u0119zyk. Wprawdzie profesor nie jest entuzjast\u0105 tego projektu, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce poj\u0119cie j\u0119zyka jest bardzo pojemne i nale\u017ca\u0142oby zadba\u0107 o jego wi\u0119ksz\u0105 oszcz\u0119dno\u015b\u0107, to jednak zacytowa\u0142 swojego mistrza prof. Walerego Pisarka, kt\u00f3ry ten odwieczny \u015bl\u0105ski kod porozumiewawczy z wielk\u0105 serdeczno\u015bci\u0105 nazwa\u0142 „najpi\u0119kniejsz\u0105, najstarsz\u0105 polsk\u0105 gwar\u0105\u201d.\u00a0Trzeba\u017c wi\u0119cej?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Marsza\u0142ek Witek nie wpu\u015bci\u0142a do Sejmu Teatru Korez z Katowic ze sztuk\u0105 w j\u0119zyku \u015bl\u0105skim:\u00a0„Mianujom mie Hanka”.\u00a0Grano j\u0105 w Brukseli, ale w Warszawie nie ma dla niej miejsca. Tak jak dla \u015bl\u0105sko\u015bci w polityce PiS.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1449,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1448"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1451,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1448\/revisions\/1451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Bo tu m\u0105drzej lub chocia\u017c zabawniej…\u00a0<\/em>
Bo wiadomo, kto gra, z kogo \u015bmiech, nad kim \u0142za, i \u017ce nic si\u0119 nie stanie naprawd\u0119…\u201d<\/em>
(Jacek Koraczkowski, Zbigniew Wodecki)<\/p>\n\n\n\n