Kiedy Dieter Przewdzing, wieloletni burmistrz Zdzieszowic, zosta\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat temu okrutnie zamordowany, w miasteczku czas si\u0119 zatrzyma\u0142.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
18 lutego 2014 r. ok. godz. 19 zamordowano we w\u0142asnym domu Dietera Przewdzinga, burmistrza, wcze\u015bniej naczelnika miasta. Za tydzie\u0144 od zdarzenia \u015bwi\u0119towa\u0142by urodzinowe 70-lecie. Dwa lata p\u00f3\u017aniej – 40-letni\u0105 rocznic\u0119 w\u0142odarzenia opolskim miastem.<\/p>\n\n\n\n
Dieter za Gierka nale\u017ca\u0142 do partii i dzia\u0142a\u0142 w ORMO. Od 1990 r. bezapelacyjnie wygrywa\u0142 wszystkie samorz\u0105dowe wybory – siedmiokrotnie. „Kanclerz Przewdzing\u201d – m\u00f3wiono na Opolszczy\u017anie. Aktywnie dzia\u0142a\u0142 w \u015brodowisku mniejszo\u015bci niemieckiej. I od zawsze by\u0142 stra\u017cakiem ochotnikiem. Kiedy z nim rozmawia\u0142em, powiedzia\u0142, \u017ce zapisuje si\u0119 wsz\u0119dzie tam, gdzie mo\u017cna co\u015b dobrego zrobi\u0107 dla ma\u0142ej ojczyzny.<\/p>\n\n\n\n
Podkre\u015blanie niemiecko\u015bci dra\u017cni\u0142o naszych nacjonalist\u00f3w. Pod koniec tamtego feralnego lutego mia\u0142o doj\u015b\u0107 do podpisania z Ruchem Autonomii \u015al\u0105ska „Deklaracji \u015al\u0105skiej\u201d – porozumienia o wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu na rzecz G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Kilka miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105 burmistrz nie\u017ale zamiesza\u0142 w naszym narodowym kotle postulatem autonomii gospodarczej dla \u015al\u0105ska. Akcentowa\u0142: gospodarczej, \u017cadnej politycznej. Ale i tak rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 nacjonalistyczna burza… PiS i Liga Obrony Suwerenno\u015bci zwo\u0142ywa\u0142y pod zdzieszowickim ratuszem manifestacj\u0119 za manifestacj\u0105. \u017b\u0105dano dymisji Przewdzinga i ukarania go za nawo\u0142ywanie do separatyzmu, finalnie – do oderwania \u015al\u0105ska od Polski.<\/p>\n\n\n\n
A Przewdzing, przewrotnie, jak to on, t\u0142umaczy\u0142 mi jak Abel krowie, \u017ce w\u0142o\u017cy\u0142 kij w mrowisko z premedytacj\u0105 – dla dobra miasta i gminy. Dla dobra samorz\u0105dowych interes\u00f3w. I wyk\u0142ada\u0142 mi cierpliwie, o co mu chodzi.<\/p>\n\n\n\n
W Zdzieszowicach pracuje najwi\u0119ksza w kraju koksownia, w\u00f3wczas dzia\u0142aj\u0105ca pod szyldem Arcelor Mittal. Wprawdzie tru\u0142a straszliwie \u015brodowisko, ale te\u017c p\u0142aci\u0142a nale\u017cne podatki \u2013 dzi\u0119ki temu gmina Zdzieszowice nale\u017ca\u0142a przez lata do najbogatszych w kraju. Ale przepisy si\u0119 zmieni\u0142y i pieni\u0105dze odp\u0142yn\u0119\u0142y do D\u0105browy G\u00f3rniczej, gdzie by\u0142o gniazdo Mittala. Do tego inne du\u017ce okoliczne firmy przenios\u0142y swoje siedziby do Warszawy \u2013 i tym sposobem w kasie Zdzieszowic uby\u0142o 20 mln z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
– Zwyczajnie si\u0119 wkur…<\/em> – t\u0142umaczy\u0142 burmistrz. – Pieni\u0105dze powinny zosta\u0107 tam, gdzie s\u0105 wypracowywane<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Za zamiar „oderwania \u015al\u0105ska od Polski\u201d wygra\u017cano mu na ulicy, wysy\u0142ano pisemne i telefoniczne gro\u017aby – z gro\u017abami \u015bmierci w\u0142\u0105cznie. Jego niemieckie korzenie dopowiada\u0142y reszt\u0119. Byli\u015bmy w niez\u0142ej kole\u017ce\u0144skiej relacji, wi\u0119c pozwala\u0142 sobie na szczero\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n Janek, zauwa\u017c, jak kto\u015b nazywa si\u0119 Przewdzing, jak kto\u015b urodzi\u0142 si\u0119 w 1944 r. we wsi Annengrund (dzi\u015b Rozwadza – JD), na domiar z\u0142ego w niemieckiej rodzinie, to kim ma by\u0107? Mo\u017cna go uwa\u017ca\u0107 za „Prawdziwego Polaka\u201d? Sam powiedz…<\/p>\n\n\n\n Przyzna\u0142em, \u017ce nie wygl\u0105da to dobrze. Dieter chwali\u0142 si\u0119 przy tym, \u017ce w czasach PRL Przewdzingowie nie zmienili nazwiska, kiedy powszechnie na Opolszczy\u017anie tacy Krolle zmieniali si\u0119 w Kr\u00f3li. Przewdzing si\u0119 upar\u0142. Chcia\u0142 by\u0107 sob\u0105 i wsz\u0119dzie dawa\u0142 temu wyraz. I dziwnym splotem losu, na przek\u00f3r wszystkiemu, wci\u0105\u017c rz\u0105dzi\u0142 Zdzieszowicami, cho\u0107 przekr\u0119tnie interpretowana autonomia gospodarcza postulowana przez „Niemiaszk\u0119\u201d przysparza\u0142a mu coraz wi\u0119cej wrog\u00f3w. Tych atakuj\u0105cych z otwart\u0105 przy\u0142bic\u0105 i tych knuj\u0105cych z ukrycia.<\/p>\n\n\n\n Kiedy to si\u0119 sta\u0142o, przez opolskich \u015bledczych by\u0142y brane pod uwag\u0119 i kwestie polityczne, i mord na tle rabunkowym, i zemsta za dawne urazy… W maju 2018 r. Prokuratura Okr\u0119gowa w Opolu umorzy\u0142a \u015bledztwo z powodu niewykrycia sprawcy lub sprawc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Przes\u0142uchano ponad 200 \u015bwiadk\u00f3w. Niekt\u00f3rych wielokrotnie, tak\u017ce przy u\u017cyciu wykrywacza k\u0142amstw. Zbadano setki \u015blad\u00f3w z miejsca zbrodni. Prawie wszystkie nale\u017ca\u0142y do rodziny. Ca\u0142e 99 proc. Tylko jeden \u015blad daktyloskopijny, czyli odcisk palca – i jeden biologiczny – pochodzi\u0142y nie wiadomo sk\u0105d. Nie wiadomo, jak znalaz\u0142 si\u0119 na miejscu zbrodni, nie wiadomo, kto i w jakich okoliczno\u015bciach je zostawi\u0142. \u015aledczy korzystali z mi\u0119dzynarodowej pomocy bieg\u0142ych od \u015blad\u00f3w mikroskopijnych i daktyloskopijnych. Badano relacje burmistrza z osobami w Niemczech, w Ukrainie i na Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n Jedna z wersji zak\u0142ada\u0142a, \u017ce m\u00f3g\u0142 pa\u015b\u0107 ofiar\u0105 seryjnego mordercy. Tym bardziej \u017ce w okolicy, nied\u0142ugo po zab\u00f3jstwie Dietera, zamordowano starszego m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119… Tak\u017ce w ich w\u0142asnym domu. Sprawcy – lub sprawc\u00f3w – r\u00f3wnie\u017c nie uj\u0119to.<\/p>\n\n\n\n Na zdzieszowian pad\u0142 strach.<\/p>\n\n\n\n Rok temu spraw\u0105 Przewdzinga pr\u00f3bowano zainteresowa\u0107 policyjne Archiwum X. Podkomisarz Dariusz \u015awi\u0105tczak z KWP w Opolu wyja\u015bnia\u0142 t\u0119 kwesti\u0119 na antenie Radia Opole: „Grupa Archiwum X zajmuje si\u0119 przede wszystkim sprawami z lat 90. Kiedy jeszcze nie dysponowali\u015bmy takimi mo\u017cliwo\u015bciami technicznymi, chocia\u017cby zwi\u0105zanymi z badaniami DNA. Teraz policjanci maj\u0105 ju\u017c takie narz\u0119dzia\u201d. W przypadku zab\u00f3jstwa burmistrza Zdzieszowic wszystkie nowoczesne technologie by\u0142y wykorzystane, wi\u0119c ta zbrodnia do Archiwum X nie trafi\u0142a. Na razie.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 sprawa jest umorzona, to w ka\u017cdej chwili \u015bledztwo mo\u017ce by\u0107 wznowione. Kiedy tylko pojawi si\u0119 prze\u0142omowy dow\u00f3d… A co do tej pory ustalono?<\/p>\n\n\n\n Tego feralnego 18 lutego burmistrz poch\u0142oni\u0119ty by\u0142 przygotowaniami do urodzin. Z pracy wyszed\u0142 ok. 15, by\u0142 na plebanii w sprawie uroczystej mszy, potem kr\u0119ci\u0142 si\u0119 jeszcze po mie\u015bcie… Mieszka\u0144cy Kr\u0119pnej, wsi pod Zdzieszowicami, widzieli, jak jecha\u0142 do domu ok. 18. Z naczepk\u0105 za\u0142adowan\u0105 drewnem do kominka. Wraca\u0142 do swojego „Rancza Kanada\u201d.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 to niegdy\u015b dom jego babci, rodzinne gospodarstwo Przewdzing\u00f3w, kt\u00f3re po wojnie zosta\u0142o im zabrane. Wszak byli Niemcami. Do tego bezczelnymi. Nie chcieli wyjecha\u0107 do Reichu, bo tu, a nie tam, by\u0142 ich Heimat. Ma\u0142a ojczyzna. Gospodarstwo popad\u0142o w ruin\u0119.<\/p>\n\n\n\n Pod koniec lat 80. Przewdzing odkupi\u0142 je wraz z kilkoma hektarami ziemi – i zrobi\u0142 z tego cudo.<\/p>\n\n\n\n – W ka\u017cdym k\u0105tku po zwierz\u0105tku…<\/em> – pod\u015bpiewywa\u0142, oprowadzaj\u0105c mnie po swoich w\u0142o\u015bciach, a wszystkie g\u0119si, kaczki, kozy, krowy, nawet pstr\u0105gi w stawie – ca\u0142e to radosne ta\u0142atajstwo wita\u0142o go jak swego. Wstawa\u0142 o 5, \u017ceby je oporz\u0105dzi\u0107 – na 7 jecha\u0142 do urz\u0119du.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego „Ranczo Kanada\u201d? – zapyta\u0142em. – A \u017ceby g\u0142upich dra\u017cni\u0107!<\/em> – za\u015bmia\u0142 si\u0119, zacieraj\u0105c r\u0119ce.<\/p>\n\n\n\n Dieter dzieli\u0142 ludzi w prosty spos\u00f3b: nie na partyjnych czy solidarno\u015bciowc\u00f3w, nie na Niemc\u00f3w, Polak\u00f3w, \u015al\u0105zak\u00f3w, wierz\u0105cych i niewierz\u0105cych… Tylko na porz\u0105dnych i na szuje. Na uczciwych w \u017cyciu – i na \u017cyciowe kanalie. W Zdzieszowicach i okolicach szeptano po k\u0105tach, \u017ce skrywa na ranczu wielkie bogactwo…<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c widziano go 18 lutego wieczorem, jak podje\u017cd\u017ca\u0142 z drewnem pod dom. Analiza billing\u00f3w wykaza\u0142a, \u017ce o 18:38 dzwoni\u0142 do znajomego w niedalekim Tarnowie Opolskim z pro\u015bb\u0105 o za\u0142atwienie zespo\u0142u muzycznego na zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 urodziny. Znajomy oddzwoni\u0142 dwukrotnie: o 18:50 i 19:12, ale burmistrz ju\u017c nie odbiera\u0142. By\u0142o po 20, kiedy pod ranczo podjecha\u0142 kolega ze \u015al\u0105ska, z kt\u00f3rym nazajutrz mia\u0142 jecha\u0107 do Poznania. I wtedy znalaz\u0142 Dietera w ka\u0142u\u017cy krwi.<\/p>\n\n\n\n Najprawdopodobniej Przewdzing sam otworzy\u0142 drzwi mordercy. Najprawdopodobniej go zna\u0142. Cho\u0107 rozwa\u017cano hipotez\u0119, \u017ce zab\u00f3jca wcze\u015bniej dosta\u0142 si\u0119 do domu i czeka\u0142 na burmistrza. W wyemitowanym po umorzeniu \u015bledztwa „Magazynie Kryminalnym 997\u201d prokurator Stanis\u0142aw Bar z PO w Opolu przedstawi\u0142 mo\u017cliwy przebieg tragicznego wydarzenia. Burmistrz zosta\u0142 zaatakowany w przedsionku domu (by\u0107 mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od go\u015bcia) i kilkakrotnie uderzony w g\u0142ow\u0119 jakim\u015b t\u0119pym narz\u0119dziem. Og\u0142uszony, osun\u0105\u0142 si\u0119 na pod\u0142og\u0119. Potem napastnik zaci\u0105gn\u0105\u0142 go do salonu, w okolice \u0142\u00f3\u017cka, poderwa\u0142 g\u0142ow\u0119 za w\u0142osy i jednym ci\u0119ciem poder\u017cn\u0105\u0142 mu gard\u0142o. \u015amier\u0107 nast\u0105pi\u0142a z wykrwawienia. Ci\u0119cie uznano za profesjonalne. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107 udzia\u0142u zawodowego zab\u00f3jcy. Na zlecenie?! Nie wiadomo te\u017c, czy pr\u00f3bowa\u0142 wyci\u0105gn\u0105\u0107 z ofiary jakie\u015b informacje. Wiele pozosta\u0142o niewiadomych owianych mroczn\u0105 tajemnic\u0105 tamtego zimowego wieczoru.<\/p>\n\n\n\n Kiedy ruszy\u0142o \u015bledztwo w sprawie morderstwa Przewdzinga, na Opolszczy\u017anie podkre\u015blano, \u017ce wojew\u00f3dztwo szczyci si\u0119 100-proc. wykrywalno\u015bci\u0105 przest\u0119pstw tego typu. Niestety, nie by\u0142a to prawda…<\/p>\n\n\n\n Pozostaje czeka\u0107. I snu\u0107 domys\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Czy by\u0142 to napad rabunkowy, kt\u00f3ry ostatecznie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 fiaskiem? Czy mo\u017ce porachunki osobiste lub zwi\u0105zane z pe\u0142nieniem funkcji burmistrza? A mo\u017ce zadzia\u0142a\u0142 chory motyw polityczny? Spos\u00f3b zadania \u015bmierci raczej wyklucza przypadek. Dieter mia\u0142 zgin\u0105\u0107 tego wieczoru.<\/p>\n\n\n\n C\u00f3\u017c pozostaje po dziesi\u0119ciu latach? Czeka\u0107 i apelowa\u0107: ktokolwiek widzia\u0142, ktokolwiek wie… Co\u015b, kogo\u015b… Mo\u017ce prze\u0142om jest bliski, a mo\u017ce latami trzeba b\u0119dzie czeka\u0107 na kolejne Archiwum X.<\/p>\n\n\n\n Lubi\u0142em Dietera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kiedy Dieter Przewdzing, wieloletni burmistrz Zdzieszowic, zosta\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat temu okrutnie zamordowany, w miasteczku czas si\u0119 zatrzyma\u0142.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1503,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1501"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1501"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1504,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1501\/revisions\/1504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}