{"id":151,"date":"2011-12-14T14:20:51","date_gmt":"2011-12-14T13:20:51","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=151"},"modified":"2011-12-14T14:34:53","modified_gmt":"2011-12-14T13:34:53","slug":"wujek-%e2%80%93-teorie-spiskowe-i-prawdziwe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2011\/12\/14\/wujek-%e2%80%93-teorie-spiskowe-i-prawdziwe\/","title":{"rendered":"Wujek \u2013 teorie spiskowe i prawdziwe"},"content":{"rendered":"

Kiedy histori\u0119 pr\u00f3buje si\u0119 ukrywa\u0107 i zak\u0142amywa\u0107, a tak by\u0142o w przypadku \u201eWujka\u201d, to musia\u0142a ona obrosn\u0105\u0107 w legendy i spiskowe teorie<\/strong>.<\/p>\n

Jedn\u0105 z nich by\u0142o odebranie przysi\u0119gi od g\u00f3rnik\u00f3w przez ksi\u0119dza Henryka Bolczyka, \u017ce b\u0119d\u0105 walczy\u0107 do ostatniej kropli krwi. S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa robi\u0142a wszystko, \u017ceby po\u0142\u0105czy\u0107 ksi\u0119dza ze \u015bmierci\u0105 g\u00f3rnik\u00f3w. Trzykrotnie zgarniano go sprzed krzy\u017ca pod \u201eWujkiem\u201d. Nie uda\u0142o si\u0119. Rzekoma przysi\u0119ga by\u0142a tylko odpuszczeniem grzech\u00f3w. O to b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo poprosi\u0142a Bolczyka grupa g\u00f3rnik\u00f3w, kiedy 15 grudnia, wieczorem, opuszcza\u0142 po modlitwie kopalni\u0119: – Mia\u0142em w\u0105tpliwo\u015bci, czy to b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo nie podgrzeje atmosfery, czy nie zostanie \u017ale odebrane<\/em> \u2013 wspomina Bolczyk. \u2013 Dlatego zamiast po polsku udzieli\u0142em go po \u0142acinie<\/em>.<\/p>\n

Pod koniec lat 80. kiedy ju\u017c wiadomo by\u0142o, \u017ce b\u0119dzie zgoda na odrodzenie si\u0119 Solidarno\u015bci, w kr\u0119gach partyjnych zacz\u0119to kojarzy\u0107 to z wydarzeniami w \u201eWujku\u201d. Uknuto tak\u0105 teori\u0119, \u017ce to dzia\u0142acze tego zwi\u0105zku specjalnie podgrzewali atmosfer\u0119 w kopalni, \u017ceby dosz\u0142o do ostrej konfrontacji: – Historia uczy, \u017ce nic tak nie pomaga przetrwa\u0107 ideom, jak krew na sztandarach<\/em> \u2013 m\u00f3wiono z sarkazmem w ko\u0144cz\u0105cym \u017cywot KW PZPR.<\/p>\n

W wojsku \u0142\u0105czono tragedi\u0119 \u201eWujka\u201d z mo\u017cliw\u0105 prowokacj\u0105 wobec gen. Wojciecha Jaruzelskiego, g\u0142\u00f3wnego autora stanu wojennego: – Przez ca\u0142y 1981 r. w\u0142adze partyjne, z Andrzejem \u017babi\u0144skim na czele, par\u0142y do si\u0142owej konfrontacji z opozycj\u0105<\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0142 gen. Jana \u0141azarczyk, wtedy szef Wojew\u00f3dzkiego Sztabu Wojskowego. \u017babi\u0144ski nale\u017ca\u0142 do grupy partyjnych jastrz\u0119bi (byli w niej m.in. Tadeusz Grabski, Stefan Olszowski i Miros\u0142aw Milewski), kt\u00f3ra d\u0105\u017cy\u0142a do ostrej rozprawy z kontrrewolucj\u0105. Gro\u017anie wymachiwa\u0142a szabelk\u0105 katowicka SB i milicja. Nie brakowa\u0142o tutaj zwolennik\u00f3w interwencji; dzielono ju\u017c stanowiska po wej\u015bciu wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego: – Od pierwszych dni stanu wojennego wytykano nam, \u017ce zbyt \u0142agodnie obchodzimy si\u0119 z opozycj\u0105<\/em> \u2013 wspomina\u0142 \u0141azarczyk. Jaki cel mia\u0142aby taka prowokacja? \u2013 Mog\u0119 sobie wyobrazi\u0107 taki tok my\u015blenia, \u017ce mog\u0142oby chodzi\u0107 o skompromitowanie ekipy Jaruzelskiego, a zabici g\u00f3rnicy byliby \u015bwietnym pretekstem do zmiany w\u0142adzy<\/em>.<\/p>\n

Albo te\u017c krew mia\u0142a zamkn\u0105\u0107 na d\u0142ugie lata jakikolwiek dialog z opozycja?!<\/p>\n

Taki scenariusz mog\u0142a np. realizowa\u0107 po \u201eWujkiem\u201d (dzie\u0144 wcze\u015bniej pod \u201eManifestem Lipcowym\u201d) Grupa Perka \u2013 specjalny oddzia\u0142 SB, ochrzczony tak od nazwiska dow\u00f3dcy, dzia\u0142aj\u0105cy po cywilnemu i uzbrojony podobnie jak milicyjny pluton specjalny, kt\u00f3ry ostatecznie zosta\u0142 oskar\u017cony o u\u017cycie broni. Jej rola w wydarzeniach na \u201eWujku\u201d do dzisiaj nie zosta\u0142a wyja\u015bniona. Jerzy Gruba, w tamtych latach komendant wojew\u00f3dzki milicji w Katowicach, tak scharakteryzowa\u0142 zadania perkowc\u00f3w: – Mieli wchodzi\u0107 w \u015brodek demonstracji i strajk\u00f3w, przejmowa\u0107 kontrol\u0119, identyfikowa\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w, w odpowiednich momentach wy\u0142uskiwa\u0107 najaktywniejszych<\/em>. A wi\u0119c tak\u017ce podgrzewa\u0107 atmosfer\u0119 strajk\u00f3w i demonstracji? \u2013 Mo\u017ce raczej dzia\u0142a\u0107 destrukcyjnie na pewne struktury i przedsi\u0119wzi\u0119cia<\/em>.<\/p>\n

P\u0142k. Kazimierz Wilczy\u0144ski, dow\u00f3dca oddzia\u0142\u00f3w ZOMO odblokowuj\u0105cych \u201eWujka\u201d, powiedzia\u0142, \u017ce z Grup\u0105 Perka nie mia\u0142 \u0142\u0105czno\u015bci radiowej i nie wie, jakie by\u0142y jej zadania: – Oni komunikowali si\u0119 bezpo\u015brednio z szefami SB<\/em>.<\/p>\n

G\u00f3rnicy pami\u0119taj\u0105, \u017ce ich rannych koleg\u00f3w wyci\u0105gali z karetek jacy\u015b cywile.<\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1982 r. funkcjonariusz podobnej grupy z Krakowa zastrzeli\u0142 w czasie manifestacji w Nowej Hucie jednego z demonstrant\u00f3w, Bogdana W\u0142osika. Od tego momentu takim specgrupom w ca\u0142ym kraju zakazano wchodzi\u0107 w strajki i demonstracje z broni\u0105. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 stopniowo ograniczano, a \u015blady po niej zacierano. W 1988 r. SB rozwi\u0105za\u0142a te oddzia\u0142y. Na dobr\u0105 spraw\u0119 nie wiadomo dzisiaj, kto wchodzi\u0142 w ich sk\u0142ad. Pp\u0142k. K. Perek zmar\u0142 na pocz\u0105tku lat 90.; jego \u017cona zosta\u0142a zamordowana.<\/p>\n

15 grudnia 1981 r. nominacj\u0119 na wojewod\u0119 katowickiego dosta\u0142 gen. pilot Roman Paszkowski. Do Katowic przyjecha\u0142 dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, ju\u017c po tragedii \u201eWujka\u201d. W drodze przegl\u0105da\u0142 jakie\u015b dokumenty, w kt\u00f3rych natkn\u0105\u0142 si\u0119 na wypowied\u017a Tadeusza Grabskiego, kt\u00f3ry krytykowa\u0142 w\u0142adze za zbyt \u0142agodne rozprawianie si\u0119 z opozycj\u0105: – Dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy trup\u00f3w, to 10 lat spokoju \u2013 cytowa\u0142 Paszkowski po latach<\/em>. Powiedzia\u0142, \u017ce na jego nominacj\u0119 do Katowic nale\u017cy patrze\u0107 r\u00f3wnie\u017c z tego punktu widzenia: – Tu w partii, w milicji i SB panowa\u0142 specyficzny klimat nastawiony na rozwi\u0105zania si\u0142owe. Musia\u0142em spacyfikowa\u0107 to towarzystwo<\/em>.<\/p>\n

Ten klimat czu\u0142a Solidarno\u015bci, st\u0105d jej dzia\u0142acze zarzucali, \u017ce krwawa pacyfikacja \u201eWujka\u201d zosta\u0142a od pocz\u0105tku zaplanowana, a jej pokazowym celem by\u0142o zastraszenie i z\u0142amanie ognisk oporu w ca\u0142ym kraju. T\u0105 drog\u0105 sz\u0142a Nadzwyczajna Komisja Sejmowa ds. Zbadania Dzia\u0142alno\u015bci MSW, tzw. komisja Rokity. Na pocz\u0105tku pa\u017adziernika 1991 r. komisja uzna\u0142a, \u017ce zab\u00f3jstwo g\u00f3rnik\u00f3w by\u0142o zamierzone, zaprogramowane i zaplanowane. Ujawniono winnych tragedii: p\u0142k. Jerzy Gruba \u2013 komendant wojew\u00f3dzki milicji, p\u0142k. Zygmunt Baranowski \u2013 I zast\u0119pca ds. SB, p\u0142k. Marian Okrutny – zast\u0119pca komendanta i szef si\u0142 wyznaczonych do odblokowania strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w, p\u0142k. Kazimierz Wilczy\u0144ski \u2013 dow\u00f3dca ZOMO, chor. Romuald Cie\u015blak \u2013 dow\u00f3dca plutonu specjalnego (antyterrory\u015bci) i pp\u0142k. Kazimierz Kudybka \u2013 naczelnik Wojew\u00f3dzkiego Stanowiska Kierowania.<\/p>\n

Komisja oznajmi\u0142a, \u017ce dysponuje planami zamiaru dokonania zbrodni: \u201eAutor planu przewidzia\u0142 u\u017cycie broni i wskazany jest kierunek strza\u0142u. Ten materia\u0142 w decyduj\u0105cym stopniu przes\u0105dza o zamiarze kierownictwa Sztabu KW MO<\/strong>\u201d. W tym momencie wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce prawda o tragedii \u201eWujka\u201d jest na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki. Nale\u017ca\u0142o jeszcze tylko poszczeg\u00f3lnym osobom przypisa\u0107 zbrodnicze role. Kazimierzowi Kudybce zarzucono opracowanie planu i wskazanie kierunku (co do centymetr\u00f3w), z kt\u00f3rego mia\u0142y pa\u015b\u0107 strza\u0142y.<\/p>\n

Ustalenia komisji w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej \u201eWujka\u201d szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 sypa\u0107. By\u0142o to polityczne i prawne dyletanctwo Rokity – i zacietrzewienie, kt\u00f3re nakaza\u0142o od\u0142o\u017cy\u0107 na bok logik\u0119. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce Kudybka, jeszcze przed stanem wojennym, znalaz\u0142 si\u0119 w szpitalu. Do pracy wr\u00f3ci\u0142 na pocz\u0105tku stycznia 1982 r.: – Wtedy dosta\u0142em polecenie odtworzenia tragicznych wydarze\u0144 w kopalni<\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0142 przed \u015bmierci\u0105. St\u0105d z tak\u0105 precyzj\u0105 mo\u017cna by\u0142o zaznaczy\u0107 \u201ekierunki strza\u0142\u00f3w\u201d: – Za plany sporz\u0105dzone kilka tygodni po tragedii skazano mnie na \u015bmier\u0107 cywiln\u0105<\/em>. Mo\u017ce i t\u0119 prawdziw\u0105 \u2013 Kudybka zmar\u0142 jeszcze przed zako\u0144czeniem prokuratorskiego \u015bledztwa, kt\u00f3re nie potwierdzi\u0142o rewelacji sejmowej komisji o zaplanowanym od pocz\u0105tku do ko\u0144ca zamiarze zabicia g\u00f3rnik\u00f3w.<\/p>\n

Po tragedii \u201eWujka\u201d nadal strajkowa\u0142a kopalnia \u201ePiast\u201d w Bieruniu (pod Tychami). Dwa tysi\u0105ce zdeterminowanych g\u00f3rnik\u00f3w pod ziemi\u0105. Opowiada\u0142 mi gen. pilot Roman Paszkowski, od godzin wieczornych 15 grudnia 1981 r. wojewoda katowicki (do Katowic dotar\u0142 ju\u017c po pacyfikacji \u2018Wujka\u201d): – Dwa – trzy dni p\u00f3\u017aniej pojecha\u0142em do kopalni \u201eGenera\u0142 Zawadzki\u201d D\u0105browie G\u00f3rniczej i obieca\u0142em, \u017ce na \u015al\u0105sku wi\u0119cej si\u0119 krew nie poleje. My\u015bl\u0119, \u017ce s\u0142owa dotrzyma\u0142em<\/em>\u2026
\n– Ale ju\u017c pod pana rozkazami odby\u0142o si\u0119 drugie odblokowanie Huty\u201d Katowice\u201d, a potem kopal\u0144 \u201ePiast\u201d i \u201eZiemowit\u201d\u2026 W hucie ostro targano po szcz\u0119kach\u2026<\/p>\n

Gen. Paszkowski: – Mi\u0119dzy targaniem po szcz\u0119kach a u\u017cyciem broni, jest chyba zasadnicza r\u00f3\u017cnica? Huta by\u0142a dla nas gro\u017anym punktem zapalnym, ale jeszcze dramatyczniej by\u0142o w \u201ePia\u015bcie\u201d. Czy pan wie, \u017ce przychodzono do mnie – do wojewody i szefa Wojew\u00f3dzkiego Komitetu Obrony \u2013 po zgod\u0119 na interwencj\u0119 na dole? To by\u0142y chore pomys\u0142y ze strony milicji. Takim pomys\u0142odawcom kaza\u0142em si\u0119 wynosi\u0107 za drzwi<\/em>. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017cna z g\u00f3rnikami rozmawia\u0107 i przeczeka\u0107 najwi\u0119ksze emocje. Do \u015awi\u0105t, ale bez dramatu, kt\u00f3ry mia\u0142by o wiele wi\u0119kszy wymiar ni\u017c w \u201eWujku\u201d.<\/p>\n

Gen. Gruba: – Zgadzam si\u0119, \u017ce ju\u017c za Paszkowskiego w kilku kopalniach przeczekano strajki, ale w tamtym czasie rodzi\u0142y si\u0119 (nie twierdz\u0119, \u017ce za wiedz\u0105 wojewody), zupe\u0142nie tragiczne pomys\u0142y w Ministerstwie G\u00f3rnictwa i Energetyki<\/em>. Przypomnijmy, \u017ce ministrem by\u0142 gen. Czes\u0142aw Piotrowski, cz\u0142onek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego: – Tam zacz\u0119to tworzy\u0107 specjalny oddzia\u0142 do interwencji w podziemiach kopalni <\/em>\u2013 opowiada\u0142 Gruba. \u2013 Kazano mi wycofa\u0107 z ORMO wszystkich g\u00f3rnik\u00f3w i odda\u0107 ich do dyspozycji ministerstwa<\/em>.<\/p>\n

Pono\u0107 je\u017adzili szkoli\u0107 si\u0119 w kopalniach czechos\u0142owackich, pod Ostraw\u0119? \u2013 S\u0142ysza\u0142em, szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie znam<\/em>. Gruba twierdzi\u0142, \u017ce od pocz\u0105tku by\u0142 przeciwny powstaniu takiej jednostki. \u2013 P\u00f3\u0142 mojej rodziny pracowa\u0142o w tym czasie w kopalniach, wi\u0119c zdawa\u0142em sobie spraw\u0119 czym to grozi. Ma\u0142o tego: w\u0142a\u015bnie w czasie strajk\u00f3w \u201ePia\u015bcie\u201d na zebraniu WKO zastanawiano si\u0119 – i to nie by\u0142a propozycja \u015bl\u0105skich milicjant\u00f3w! \u2013 nad sposobami usuni\u0119cia g\u00f3rnik\u00f3w z do\u0142u kopalni: mo\u017ce podtopi\u0107, mo\u017ce wy\u0142\u0105czy\u0107 pr\u0105d\u2026Nie uwierzy\u0142bym, gdybym tego nie s\u0142ysza\u0142!<\/em><\/p>\n

Czy g\u0142o\u015bno o tym my\u015bla\u0142 gen. Jerzy Bejm, komendant g\u0142\u00f3wny milicji? \u2013 Tak, ale takich \u201eg\u00f3rnik\u00f3w z Warszawy\u201d by\u0142o wi\u0119cej. Bejm \u015bci\u0105gn\u0105\u0142, po \u201eWujku\u201d, pod Katowice dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy milicjant\u00f3w z ca\u0142ej Polski. Ka\u017cdy hotel by\u0142 zaj\u0119ty, ka\u017cde schronisko w g\u00f3rach. Kiedy si\u0119 sprowadza takie si\u0142y, to trzeba im co\u015b da\u0107 do roboty, czy\u017c nie?<\/em><\/p>\n

Czeski \u015blad, o kt\u00f3rym opowiada\u0142 mi Gruba, nie by\u0142 fantazj\u0105. Ale by\u0142 on bardziej zwi\u0105zany z podgrzewaniem atmosfery na \u015al\u0105sku przed stanem wojennym, ni\u017c z jakimi\u015b akcjami odblokowania strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w. Przed laty prowadzi\u0142em swoje \u015bledztwo w sprawie \u201eWujka\u201d, kt\u00f3rego fina\u0142em by\u0142a ksi\u0105\u017cka \u201eRozstrzelana kopalnia\u201d, p\u00f3\u017aniej film Kazimierza Kutza \u2013 \u201e\u015amier\u0107 jak kromka chleba\u201d. Wtedy dosta\u0142em materia\u0142y od Polak\u00f3w z Zaolzie (przekazane przez Tadeusza Kijonk\u0119, pos\u0142a pierwszej kadencji) o szkoleniu specjalnych grup czechos\u0142owackiej SB (StB) do t\u0142umienia strajk\u00f3w w kopalniach (dobierano znaj\u0105cych j\u0119zyk polski). Zdaniem informator\u00f3w grupy takie dzia\u0142a\u0142y w 1981 r. i na pocz\u0105tku stanu wojennego na \u015al\u0105sku.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1991r. o pomoc w wyja\u015bnieniu czeskiego \u015bladu zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 \u2013 poprzez Konsulat Generalny w Katowicach (jeszcze Czechos\u0142owacji) do Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych CSRF. Odpowiedzia\u0142a mi ich \u00f3wczesna Federalna S\u0142u\u017cba Informacyjna: \u201eRozwojowi sytuacji w Polsce oko\u0142o 1981 r. czechos\u0142owacki kontrwywiad po\u015bwi\u0119ci\u0142 uwag\u0119 w akcji \u201eSever\u201d. Materia\u0142y z wy\u017cej wymienionej akcji 7 kwietnia 1987 r. pod. 1.dz.24670 przekazano do archiwum i w roku 1989, w grudniu, zosta\u0142y skartowane (zniszczone). Z pozosta\u0142ych materia\u0142\u00f3w wynika, \u017ce akcja \u201eSever\u201d by\u0142a skierowana przeciwko ruchowi strajkowemu, \u2018Solidarno\u015bci\u201d oraz rozwojowi sytuacji w Polsce. Ze wzgl\u0119du na przeprowadzon\u0105 skartacj\u0119 materia\u0142\u00f3w by\u0142ej S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, nie ma ju\u017c konkretnych danych do dyspozycji (\u2026)\u201d.
\nI na tym zako\u0144czy\u0142 si\u0119 m\u00f3j czeski \u015blad.<\/p>\n

Wiemy na pewno, \u017ce \u201eWujek\u201d by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 stanu wojennego.
\nOd lat zastanawiam si\u0119, dlaczego op\u00f3r przeciwko wojskowej dyktaturze by\u0142 najwi\u0119kszy na \u015al\u0105sku?
\nDo \u201eWujka\u201d wojskowa dyktatura by\u0142a przedsi\u0119wzi\u0119ciem zupe\u0142nie udanym.
\nWi\u0119c gdyby nie by\u0142o \u201eWujka\u201d, to co?!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy histori\u0119 pr\u00f3buje si\u0119 ukrywa\u0107 i zak\u0142amywa\u0107, a tak by\u0142o w przypadku \u201eWujka\u201d, to musia\u0142a ona obrosn\u0105\u0107 w legendy i spiskowe teorie. Jedn\u0105 z nich by\u0142o odebranie przysi\u0119gi od g\u00f3rnik\u00f3w przez ksi\u0119dza Henryka Bolczyka, \u017ce b\u0119d\u0105 walczy\u0107 do ostatniej kropli krwi. S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa robi\u0142a wszystko, \u017ceby po\u0142\u0105czy\u0107 ksi\u0119dza ze \u015bmierci\u0105 g\u00f3rnik\u00f3w. Trzykrotnie zgarniano go sprzed […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":155,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151\/revisions\/155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}